Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên là phương thức nghị luận. Qua đoạn trích, tác giả đã đưa ra những lời bàn luận, suy ngẫm và lập luận sâu sắc về thái độ sống của con người, từ đó thuyết phục người đọc hướng tới một lối sống tích cực, chủ động.

Câu 2. Theo đoạn trích, hai lối sống mà con người đã từng đôi lần trải qua chính là lối sống thụ động, né tránh thực tế và lối sống thiếu lý tưởng, khát vọng. Lối sống thứ nhất thể hiện qua việc con người khước từ sự vận động, trốn tránh trong những giấc ngủ vùi và tìm kiếm sự an toàn giả tạo trong vẻ "ngoan ngoãn bất động". Lối sống thứ hai là việc con người tự bằng lòng với thực tại tù túng, bỏ quên những khát khao dài rộng và chấp nhận để bản thân bải hoải, mòn mỏi trong những tháng ngày chật hẹp.

Câu 3. Trong đoạn văn trên, tác giả đã sử dụng thành công biện pháp tu từ so sánh kết hợp với điệp cấu trúc qua các hình ảnh “Sông như đời người”, “Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng”. Biện pháp tu từ này trước hết giúp cho lời văn tăng tính gợi hình, gợi cảm, tạo nên nhịp điệu tha thiết và mạnh mẽ cho câu thơ. Về mặt nội dung, phép so sánh đã khẳng định một quy luật tất yếu mang tính triết lý: giống như bản chất của dòng sông là phải chảy về phía trước để hòa vào biển lớn, bản chất của tuổi trẻ cũng phải là sự vận động, dấn thân, không ngừng trải nghiệm và vượt qua thử thách để mở rộng tầm vóc của cuộc đời mình, quyết không chấp nhận sự trì trệ, đứng yên.

Câu 4. Qua câu văn của tác giả, em hiểu cụm từ “tiếng gọi chảy đi sông ơi” chính là lời thúc giục, thức tỉnh từ sâu thẳm thế giới nội tâm của mỗi con người. Đó là tiếng gọi của lý tưởng, của những ước mơ và khát vọng sống mãnh liệt, nhắc nhở chúng ta không được phép đầu hàng sự lười biếng, trì trệ. Đồng thời, "tiếng gọi" ấy còn là lời cổ vũ bản thân phải biết dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn, dám đi tới, dám đối mặt với "nắng gió" và thử thách của cuộc đời để tích lũy vốn sống và trưởng thành hơn mỗi ngày.

Câu 5. Từ nội dung văn bản, bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được cho bản thân là cần phải lựa chọn lối sống chủ động, tích cực vận động và dám dấn thân trải nghiệm, đồng thời kiên quyết bài trừ lối sống an phận, trì trệ. Sở dĩ chúng ta cần chọn lối sống này vì cuộc đời của mỗi người, đặc biệt là thời gian của tuổi trẻ, vốn rất hữu hạn. Nếu chúng ta hèn nhát chọn sự đóng kín, sợ hãi thử thách thì cuộc sống sẽ nhanh chóng trở nên tẻ nhạt, vô nghĩa và mòn mỏi giống như một "khúc sông muộn phiền" lịm trong đầm lầy. Ngược lại, chỉ khi chấp nhận bước đi, dám hành động và hướng ra "biển rộng", chúng ta mới có thể khai phá được năng lực của chính mình, đóng góp giá trị cho xã hội và xứng đáng với thanh xuân mà mình đang có.