Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận

Câu 2.
Hai lối sống mà con người từng đôi lần trải qua được tác giả nêu trong đoạn trích là:

• Lối sống thụ động, bất động, khép mình, ngại trải nghiệm, ngại thay đổi (“khước từ sự vận động”, “tìm quên trong những giấc ngủ vùi”…).
• Lối sống chủ động vươn lên, không ngừng vận động và hướng tới những điều rộng lớn, giống như “dòng sông phải chảy”, “tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng”.

Câu 3.
Trong đoạn: “Sông như đời người. Và sông phải chảy. Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng.”, tác giả sử dụng biện pháp tu từ so sánh kết hợp ẩn dụ.

Tác dụng:

• So sánh “sông” với “đời người” giúp lời văn giàu hình ảnh, dễ gợi suy ngẫm.
• Hình ảnh “sông phải chảy”, “tuổi trẻ hướng ra biển rộng” ẩn dụ cho con người phải không ngừng vận động, trải nghiệm, vươn tới những giá trị lớn lao.
• Qua đó, tác giả gửi gắm lời nhắn nhủ: tuổi trẻ không nên sống tù túng, trì trệ mà cần dũng cảm bước đi, khám phá và khẳng định bản thân.

Câu 4.
“Tiếng gọi chảy đi sông ơi” là tiếng gọi thôi thúc con người phải sống tích cực, không ngừng tiến về phía trước.

Đó là:

• Khát vọng được trải nghiệm, cống hiến và trưởng thành.
• Lời nhắc nhở con người vượt qua sự lười biếng, sợ hãi, trì trệ.
• Động lực để tuổi trẻ dám sống, dám đi, dám thay đổi nhằm tìm thấy ý nghĩa cuộc đời mình.

Câu 5.
Từ nội dung văn bản, em rút ra bài học:
Con người, đặc biệt là tuổi trẻ, cần sống chủ động, không ngừng vận động và dám trải nghiệm.

Vì:

• Nếu sống khép kín, thụ động, con người sẽ dễ đánh mất ước mơ và ý nghĩa cuộc sống.
• Chỉ khi dám bước đi, dám đối mặt thử thách, ta mới trưởng thành và khám phá được khả năng của bản thân.
• Cuộc sống luôn vận động, nên con người cũng cần tiến lên để không tụt lại phía sau.

Ngoài ra, văn bản còn nhắc nhở em phải biết nuôi dưỡng khát vọng, sống có mục tiêu và không để bản thân chìm trong sự trì trệ, an phận.