Câu 1. Phân tích nội dung và nghệ thuật bài thơ Than đạo học

Bài thơ Than đạo học là tiếng lòng ưu tư sâu sắc của tác giả trước cảnh học thuật suy vi. Về nội dung , tác giả bày tỏ sự xót xa, tiếc nuối khi việc học hành, thi cử không còn giữ được bản chất cao quý là rèn luyện nhân cách, phụng sự đất nước mà bị biến thành công cụ tranh danh đoạt lợi, nông cạn và hình thức. Tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực chua chát của nền học phong lúc bấy giờ mà còn gửi gắm mong mỏi về một tri thức chân chính, trọng thực học và đạo đức về nghệ thuật , bài thơ ghi điểm nhờ thể thơ thất ngôn đường luật chuẩn mực, giọng điệu xót xa, trăn trở xen lẫn cay đắng, mỉa mai. Việc sử dụng linh hoạt các thủ pháp đối lập, ẩn dụ và sử dụng từ ngữ gợi cảm, cô đọng giúp khắc họa rõ nét hình ảnh sĩ số thời cuộc. Qua đó, bài thơ gửi gắm bài học nhân sinh vượt thời gian về giá trị thực sự của tri thức và trách nhiệm của người làm nghệ thuật,tri thức đối với thời đại.

Câu 2. Ý thức học tập của học sinh hiện nay

Tri thức là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai, và trong thời đại số hóa hiện nay, ý thức học tập của học sinh lại càng trở thành yếu tố then chốt quyết định sự phát triển của mỗi cá nhân cũng như tương lai dân tộc.

Ý thức học tập được hiểu là tinh thần chủ động, tự giác và thái độ nghiêm túc trong việc tiếp thu tri thức, rèn luyện kỹ năng. Hiện nay, bức tranh về ý thức học tập của giới trẻ mang hai màu sắc đối lập. Ở khía cạnh tích cực, đa số học sinh đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc học trong thời đại toàn cầu hóa. Sự chủ động thể hiện ở việc các em không chỉ dừng lại ở sách vở trên lớp mà còn biết tự học qua Internet, chinh phục ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế, và tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học. Nhiều học sinh vượt khó vươn lên, khẳng định mình trên các đấu trường tri thức trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay lại có thái độ học tập thụ động, lệch lạc. Hiện tượng học tủ, học lệch, gian lận trong thi cử vẫn còn diễn ra. Đáng lo ngại hơn là tình trạng nghiện game, sa đà vào mạng xã hội dẫn đến chán học, bỏ học. Nhiều em rơi vào bẫy "học vì thành tích" của cha mẹ hoặc "học để thi" chứ không phải để tích lũy tri thức cho bản thân, dẫn đến sự thụ động và thiếu kỹ năng thực tế.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ cả chủ quan lẫn khách quan. Chủ quan là do bản thân học sinh chưa xác định được mục tiêu, lý tưởng sống rõ ràng; tâm lý lười biếng, dễ bị lôi cuốn bởi các giải trí ngắn hạn. Khách quan là do áp lực thành tích từ gia đình, phương pháp giảng dạy đôi khi còn nặng lý thuyết, chưa khơi gợi được cảm hứng ở người học.

Để nâng cao ý thức học tập, trước hết mỗi học sinh cần tự thay đổi tư duy: xem việc học là cho chính mình, học để làm người và cống hiến. Nhà trường và gia đình cần phối hợp tạo môi trường học tập lành mạnh, giảm bớt áp lực điểm số và chú trọng phát triển kỹ năng thực hành, tư duy phản biện.

"Học tập là cuốn sách không có trang cuối". Mới thấy, việc rèn luyện ý thức tự học mỗi ngày chính là hành trang vững chắc nhất để thế hệ trẻ tự tin bước vào tương lai và dựng xây đất nước.

Câu 1

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. 

Câu 4

- Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

- Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn. 

Câu 5

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.