câu 1: bài thơ than đạo học là một trong những bài thơ đặc sắc của nhà thơ Trần Tế Xương(Tú Xương). bài thơ là tranh biến hoạ sâu sắc, chua chát nhưng vô cùng chân thực về tình trạng suy thoái của nền Nho Học cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX khi thực dân Pháp đổi mới thi cử.

Bài thơ nói lên tiếng thở dài ngao ngán, đồng thời là bản án châm biến cho sự suy đồi, tàn lụi của nền Nho học phong kiến, một bài thơ khá hay và bao gồm những nội dung và nghệ thuật sâu sắc như:

về nội dung thì ngay câu mở đầu, tác giả đã đưa ra một kết luận đanh thiếp và buồn bã: "Đạo học ngày nay đã chán rồi/ Mười người đi học, chín người thôi". nói lên sự giảm sút ấy Nho học không còn là con đường sáng giá để lập thân, lập danh nữa mà rơi vào cảnh chợ chiều. Cảnh tượng buôn bán chữ nghĩa, dạy học gia tư được miêu tả qua hình ảnh cô hàng bán sách lim dim v.v....

Sự suy đồi nghiêm trọng của kẻ sĩ khí và đạo đức trường thi: sĩ tử không còn giữ vững tiết thanh cao, hèn nhát và sợ sệt như gà gặp cáo

trường thi trở thành chốn liều lĩnh, gian lận, chộp giật cốt sao để qua mặt giám khảo. ở hai câu cuối nói lên đằng sau tiếng cười cợt nhã là nỗi đau đớn, xót xa tột cùng của một Nhà nho.

về nghệ thuật thì sử dụng từ ngữ, thành ngữ dân gian sống động, giọng điệu linh hoạt, đa chiều, đó là sự pha trộn tinh tế giữa giọng điệu ngao ngán, xót xa với giọng điệu mỉa mai, cay độc và tiếng cười tự trào đắng cay