Theo thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại, cơ chế hình thành đặc điểm thích nghi là kết quả của sự tương tác giữa đột biến, biến dị tổ hợp, chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa khác.

Câu a:

​Đại:

​Kỉ Cambrian và Ordovician: Thuộc Đại Cổ sinh.

​Kỉ Cretaceous: Thuộc Đại Trung sinh.

​Sự kiện nổi bật:

​Kỉ Cambrian: Phát triển mạnh các nhóm động vật không xương sống ở biển (Bùng nổ Cambrian).

​Kỉ Cretaceous: Xuất hiện thực vật có hoa; Cuối kỉ là sự tuyệt chủng của khủng long.

​Câu b:

​Loài người xuất hiện ở kỉ Đệ Tứ (Quaternary), thuộc đại Tân sinh.

Câu a: Các nhân tố sinh thái

Vô sinh: Ánh sáng, nhiệt độ (chịu lạnh kém), nồng độ Oxygen (O2), dòng chảy.

Hữu sinh: Thức ăn tầng nổi, cây thủy sinh (nơi trú ẩn), các vi sinh vật.

Câu b: Thiết kế và chăm sóc

1.

Sủi oxy/Máy lọc: Cung cấp nhiều O2 và tạo dòng nước động.

2. Máy sưởi: Duy trì nhiệt độ ẩm vì cá chịu lạnh kém.

3.

Trang trí hốc đá, cây thủy sinh: Làm nơi ngủ nghỉ ban đêm.

4. Thức ăn nổi: Phù hợp tập tính ăn ở tầng mặt.

5. Đèn chiếu sáng: Duy trì nhịp sinh học hoạt động ban ngày.

Câu a:

​Đại:

​Kỉ Cambrian và Ordovician: Thuộc Đại Cổ sinh.

​Kỉ Cretaceous: Thuộc Đại Trung sinh.

​Sự kiện nổi bật:

​Kỉ Cambrian: Phát triển mạnh các nhóm động vật không xương sống ở biển (Bùng nổ Cambrian).

​Kỉ Cretaceous: Xuất hiện thực vật có hoa; Cuối kỉ là sự tuyệt chủng của khủng long.

​Câu b:

​Loài người xuất hiện ở kỉ Đệ Tứ (Quaternary), thuộc đại Tân sinh.

CÂU1

Đoạn thơ trên gợi lên một hình ảnh đất nước thật gần gũi, thiêng liêng nhưng cũng đầy đau thương và giàu tình yêu thương. Đất nước hiện lên qua tiếng đàn bầu thổn thức, như mang theo bao nỗi đau của mẹ Việt Nam: những người mẹ lam lũ, suốt đời tiễn con đi rồi lặng lẽ chịu đựng mất mát. Chỉ vài câu thơ thôi, ta cảm nhận được những hy sinh thầm lặng của nhân dân trong chiến tranh – “ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ”, đó không chỉ là nỗi đau của một gia đình mà là nỗi đau của cả dân tộc. Đất nước còn gắn với những hình ảnh bình dị, thân quen: tiếng chim ban sáng, tiếng ca dao trưa hè, lũy tre, bãi dâu, bến nước… Tất cả tạo nên vẻ đẹp mộc mạc nhưng bền bỉ, như chính tình người đất Việt. Lời thơ như một tiếng hát yêu thương gửi đến Tổ quốc, gửi đến những con người suốt đời tảo tần, giữ gìn và xây dựng quê hương. Đoạn thơ giúp ta hiểu rằng đất nước không chỉ là bản đồ hay lịch sử, mà là những con người bình dị, giàu yêu thương, sẵn sàng hy sinh vì tự do, hạnh phúc hôm nay.

CÂU 2

Trong cuộc sống, ai cũng mong muốn được người khác tôn trọng, lắng nghe và đối xử tử tế. Tuy nhiên, không ít người có thói quen góp ý, phê bình hay nhận xét người khác trước đám đông. Có người cho rằng đó là cách thẳng thắn, giúp người khác nhận ra sai lầm; nhưng cũng có người khẳng định việc làm ấy dễ khiến đối phương tổn thương và mất tự tin. Vậy, chúng ta nên nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Trước hết, cần thừa nhận rằng góp ý là một hành động tích cực nếu xuất phát từ thiện chí. Con người ai cũng có mặt hạn chế, ai cũng từng sai lầm nên rất cần những lời nhắc nhở, chỉ dẫn để hoàn thiện bản thân. Một lời góp ý đúng lúc có thể giúp người khác trưởng thành, tiến bộ, thậm chí tránh được hậu quả lớn hơn trong tương lai. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn việc “góp ý” chính là cách góp ý. Khi ta phê bình ai đó trước đám đông, điều đầu tiên xảy ra không nhất thiết là sự nhận ra lỗi lầm, mà là cảm giác xấu hổ, tổn thương và bị xúc phạm. Họ dễ rơi vào trạng thái tự ti, phản kháng hoặc căm ghét người góp ý. Lúc này, mục đích xây dựng không còn đạt được, thậm chí tạo ra tác dụng ngược.

Thêm vào đó, góp ý công khai đôi khi mang màu sắc “bêu xấu”. Trước ánh nhìn của nhiều người, nhân phẩm, lòng tự trọng và danh dự của người bị góp ý dễ bị ảnh hưởng. Ai cũng có quyền sai, nhưng không ai muốn lỗi lầm của mình trở thành câu chuyện cho người khác bàn tán. Một lời nói vô tình giữa đám đông có thể trở thành vết thương tinh thần rất lâu mới chữa lành, đặc biệt với trẻ em, học sinh, hoặc những người nhạy cảm.

Ngược lại, nếu góp ý riêng tư, tế nhị và chân thành, lời nói của ta sẽ trở nên dễ lắng nghe hơn. Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, một lời khuyên riêng, hay một cử chỉ nhắc nhở kín đáo đôi khi có sức thuyết phục gấp nhiều lần tiếng nói lớn giữa đám đông. Người được góp ý cảm thấy mình được tôn trọng, từ đó dễ tiếp nhận và thay đổi. Văn hoá ứng xử văn minh không nằm ở việc chỉ ra lỗi thật rõ, mà nằm ở chỗ giúp người khác tiến bộ mà vẫn giữ được lòng tự trọng của họ.

Tất nhiên, cũng có trường hợp góp ý trước mọi người là cần thiết: như khi một hành động sai trái gây ảnh hưởng đến tập thể, hay khi một lời nhắc nhở công khai mang tính giáo dục chung. Tuy nhiên, dù trong hoàn cảnh nào, lời nói vẫn cần có sự chừng mực, lý lẽ và thái độ đúng mực. Sự thô lỗ, mắng mỏ, chỉ trích nặng nề không bao giờ là cách giúp người khác tốt hơn.

Từ những phân tích trên, mỗi chúng ta cần học cách góp ý bằng trái tim hiểu và tôn trọng. Hãy đặt mình vào vị trí người được góp ý: liệu ta có muốn bị nhận xét trước mặt nhiều người hay không? Hãy lựa chọn cách nói khiến người khác dễ tiếp nhận, chứ không tổn thương. Một lời nói tử tế có thể nâng người khác lên, nhưng một lời góp ý sai cách cũng có thể làm họ gục ngã.

Vì thế, góp ý hay nhận xét người khác trước đám đông thường không phải cách ứng xử văn minh. Hãy góp ý bằng sự chân thành, tế nhị và tôn trọng riêng tư, để điều ta nói có thể chạm đến trái tim người nghe và giúp họ tốt hơn mỗi ngày.

CÂU1

Đoạn thơ trên gợi lên một hình ảnh đất nước thật gần gũi, thiêng liêng nhưng cũng đầy đau thương và giàu tình yêu thương. Đất nước hiện lên qua tiếng đàn bầu thổn thức, như mang theo bao nỗi đau của mẹ Việt Nam: những người mẹ lam lũ, suốt đời tiễn con đi rồi lặng lẽ chịu đựng mất mát. Chỉ vài câu thơ thôi, ta cảm nhận được những hy sinh thầm lặng của nhân dân trong chiến tranh – “ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ”, đó không chỉ là nỗi đau của một gia đình mà là nỗi đau của cả dân tộc. Đất nước còn gắn với những hình ảnh bình dị, thân quen: tiếng chim ban sáng, tiếng ca dao trưa hè, lũy tre, bãi dâu, bến nước… Tất cả tạo nên vẻ đẹp mộc mạc nhưng bền bỉ, như chính tình người đất Việt. Lời thơ như một tiếng hát yêu thương gửi đến Tổ quốc, gửi đến những con người suốt đời tảo tần, giữ gìn và xây dựng quê hương. Đoạn thơ giúp ta hiểu rằng đất nước không chỉ là bản đồ hay lịch sử, mà là những con người bình dị, giàu yêu thương, sẵn sàng hy sinh vì tự do, hạnh phúc hôm nay.

CÂU 2

Trong cuộc sống, ai cũng mong muốn được người khác tôn trọng, lắng nghe và đối xử tử tế. Tuy nhiên, không ít người có thói quen góp ý, phê bình hay nhận xét người khác trước đám đông. Có người cho rằng đó là cách thẳng thắn, giúp người khác nhận ra sai lầm; nhưng cũng có người khẳng định việc làm ấy dễ khiến đối phương tổn thương và mất tự tin. Vậy, chúng ta nên nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Trước hết, cần thừa nhận rằng góp ý là một hành động tích cực nếu xuất phát từ thiện chí. Con người ai cũng có mặt hạn chế, ai cũng từng sai lầm nên rất cần những lời nhắc nhở, chỉ dẫn để hoàn thiện bản thân. Một lời góp ý đúng lúc có thể giúp người khác trưởng thành, tiến bộ, thậm chí tránh được hậu quả lớn hơn trong tương lai. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn việc “góp ý” chính là cách góp ý. Khi ta phê bình ai đó trước đám đông, điều đầu tiên xảy ra không nhất thiết là sự nhận ra lỗi lầm, mà là cảm giác xấu hổ, tổn thương và bị xúc phạm. Họ dễ rơi vào trạng thái tự ti, phản kháng hoặc căm ghét người góp ý. Lúc này, mục đích xây dựng không còn đạt được, thậm chí tạo ra tác dụng ngược.

Thêm vào đó, góp ý công khai đôi khi mang màu sắc “bêu xấu”. Trước ánh nhìn của nhiều người, nhân phẩm, lòng tự trọng và danh dự của người bị góp ý dễ bị ảnh hưởng. Ai cũng có quyền sai, nhưng không ai muốn lỗi lầm của mình trở thành câu chuyện cho người khác bàn tán. Một lời nói vô tình giữa đám đông có thể trở thành vết thương tinh thần rất lâu mới chữa lành, đặc biệt với trẻ em, học sinh, hoặc những người nhạy cảm.

Ngược lại, nếu góp ý riêng tư, tế nhị và chân thành, lời nói của ta sẽ trở nên dễ lắng nghe hơn. Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, một lời khuyên riêng, hay một cử chỉ nhắc nhở kín đáo đôi khi có sức thuyết phục gấp nhiều lần tiếng nói lớn giữa đám đông. Người được góp ý cảm thấy mình được tôn trọng, từ đó dễ tiếp nhận và thay đổi. Văn hoá ứng xử văn minh không nằm ở việc chỉ ra lỗi thật rõ, mà nằm ở chỗ giúp người khác tiến bộ mà vẫn giữ được lòng tự trọng của họ.

Tất nhiên, cũng có trường hợp góp ý trước mọi người là cần thiết: như khi một hành động sai trái gây ảnh hưởng đến tập thể, hay khi một lời nhắc nhở công khai mang tính giáo dục chung. Tuy nhiên, dù trong hoàn cảnh nào, lời nói vẫn cần có sự chừng mực, lý lẽ và thái độ đúng mực. Sự thô lỗ, mắng mỏ, chỉ trích nặng nề không bao giờ là cách giúp người khác tốt hơn.

Từ những phân tích trên, mỗi chúng ta cần học cách góp ý bằng trái tim hiểu và tôn trọng. Hãy đặt mình vào vị trí người được góp ý: liệu ta có muốn bị nhận xét trước mặt nhiều người hay không? Hãy lựa chọn cách nói khiến người khác dễ tiếp nhận, chứ không tổn thương. Một lời nói tử tế có thể nâng người khác lên, nhưng một lời góp ý sai cách cũng có thể làm họ gục ngã.

Vì thế, góp ý hay nhận xét người khác trước đám đông thường không phải cách ứng xử văn minh. Hãy góp ý bằng sự chân thành, tế nhị và tôn trọng riêng tư, để điều ta nói có thể chạm đến trái tim người nghe và giúp họ tốt hơn mỗi ngày.