Tiến hóa nhỏ: Biến đổi tần số alen, kiểu gen trong quần thể → có thể hình thành loài mới, diễn ra nhanh, nghiên cứu bằng thực nghiệm. Tiến hóa lớn: Diễn ra lâu dài, quy mô lớn → hình thành các bậc trên loài (chi, họ,…), nghiên cứu gián tiếp. Thích nghi: Do đột biến tạo biến dị, chọn lọc tự nhiên giữ lại kiểu gen có lợi, cách li sinh sản giúp cố định đặc điểm.

a) Nhân tố sinh thái: Vô sinh: Nhiệt độ, oxy hòa tan, dòng chảy, ánh sáng, pH. Hữu sinh: Thức ăn, cây thủy sinh, sinh vật nuôi chung (cạnh tranh/ký sinh), vi sinh vật. b) Thiết kế & chăm sóc: Lọc + sủi oxy mạnh → tăng oxy, tạo nước động. Bố trí đá, cây → nơi ẩn nấp. Giữ nhiệt 22–28°C → tránh sốc lạnh. Cho ăn ban ngày, tầng mặt → đúng tập tính. Chiếu sáng ban ngày → hỗ trợ hoạt động, trao đổi chất.

a) Các kỉ và sự kiện nổi bật (rút gọn): Kỉ Cambri, Ordovic → thuộc Đại Cổ sinh. Kỉ Phấn trắng → thuộc Đại Trung sinh. Sự kiện: Cambri: “Bùng nổ Cambri”, nhiều ngành động vật xuất hiện. Phấn trắng: xuất hiện thực vật có hoa; cuối kỉ có tuyệt chủng lớn (khủng long biến mất). b) Sự xuất hiện loài người: Người (Homo sapiens) xuất hiện ở Kỉ Đệ Tứ, Đại Tân sinh.