1. Thay đổi trong dậy thì: Thể chất: tăng chiều cao, cân nặng; xuất hiện đặc điểm sinh dục phụ. Sinh lí: cơ quan sinh dục phát triển, có khả năng sinh sản. Tâm lí: thay đổi cảm xúc, suy nghĩ, dễ nhạy cảm. Ví dụ: nam vỡ giọng, mọc ria; nữ có kinh nguyệt, ngực phát triển. 2. Vì sao cần hạn chế tảo hôn: Ảnh hưởng sức khỏe mẹ và con. Gián đoạn học tập, kinh tế khó khăn. Dân số tăng nhanh, chất lượng cuộc sống giảm. 3. Cách hạn chế: Tuyên truyền giáo dục. Nâng cao nhận thức, học tập. Thực hiện đúng pháp luật về độ tuổi kết hôn.

Ứng dụng: Trồng trọt: gieo trồng, thu hoạch đúng thời điểm. Chăn nuôi: cho ăn, phối giống theo giai đoạn phát triển. Phòng trừ sâu hại: tiêu diệt ở giai đoạn dễ bị tác động. Cơ sở khoa học: Do sinh vật có vòng đời và các giai đoạn phát triển khác nhau, mỗi giai đoạn có đặc điểm sinh lí riêng nên có cách tác động phù hợp.

Dấu hiệu đặc trưng của sinh trưởng và phát triển ở sinh vật: Sinh trưởng: là sự tăng kích thước và khối lượng cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào. Phát triển: là sự biến đổi về chất, gồm phân hóa tế bào, hình thành cơ quan và hoàn thiện chức năng, làm cơ thể trưởng thành. Ví dụ minh họa: Cây đậu: từ hạt → nảy mầm → cây con → ra hoa → kết quả. Ở người: từ trẻ em → lớn lên (tăng chiều cao, cân nặng) → dậy thì → trưởng thành.