câu1:

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương là tiếng than đầy chua xót trước sự suy tàn của đạo học vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, đồng thời thể hiện tài năng trào phúng đặc sắc của nhà thơ. Với đề tài đạo học, tác giả đã phản ánh một thực trạng đáng buồn: nhiều người chán nản, bỏ dở việc học, việc dạy học trở nên ế ẩm, còn thi cử và học hành dần bị chi phối bởi mục đích thực dụng, cầu tiền bạc, danh lợi. Những hình ảnh “cô hàng bán sách lim dim ngủ”, “thầy khóa tư lương nhấp nhổm ngồi” cùng các từ láy “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè”, “liều lĩnh” đã khắc họa chân thực, sinh động sự sa sút của đạo học. Qua đó, Tú Xương bộc lộ nỗi tiếc nuối, đau đớn, xót xa trước một nền Nho học đang mất dần giá trị. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, luật trắc, gieo vần “ôi”, kết hợp giọng thơ châm biếm, mỉa mai xen lẫn buồn đau. Bài thơ vì thế vừa là tiếng than u hoài, vừa thể hiện nỗi trăn trở, bất lực của một nhà Nho trước thời cuộc và tình yêu nước thầm kín, sâu sắc.

câu2: bài làm

Trong thời đại tri thức và công nghệ phát triển mạnh mẽ, học tập là con đường quan trọng giúp mỗi người hoàn thiện bản thân và xây dựng tương lai. Tuy nhiên, bên cạnh những học sinh có tinh thần tự giác, chăm chỉ, vẫn còn không ít bạn chưa có ý thức học tập đúng đắn. Vì vậy, ý thức học tập của học sinh hiện nay là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Ý thức học tập có thể hiểu là sự tự giác, chủ động và trách nhiệm của mỗi học sinh đối với việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hoàn thiện bản thân. Người có ý thức học tập không chỉ học khi có sự nhắc nhở của cha mẹ, thầy cô mà còn biết tự đặt mục tiêu, chủ động tìm tòi và không ngừng cố gắng. Đây là yếu tố quan trọng quyết định kết quả học tập cũng như sự phát triển của mỗi người.

Trong thực tế, nhiều học sinh hiện nay có ý thức học tập tốt. Các bạn chăm chỉ nghe giảng, chủ động chuẩn bị bài, tích cực tìm kiếm kiến thức và biết tự học ngoài giờ lên lớp. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh lười học, học đối phó, ỷ lại vào cha mẹ, thầy cô hoặc các công cụ hỗ trợ. Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo khiến một số bạn quá phụ thuộc vào ChatGPT, Gemini, Mapify,... thay vì tự suy nghĩ và tìm hiểu vấn đề. Có bạn chỉ cần sao chép câu trả lời có sẵn mà không quan tâm mình đã thực sự hiểu bài hay chưa. Đây là biểu hiện đáng lo ngại bởi công nghệ vốn được tạo ra để hỗ trợ con người, không phải để thay thế hoàn toàn quá trình tư duy và học tập.

Tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và mạng xã hội đem đến nhiều hình thức giải trí hấp dẫn, khiến học sinh dễ mất tập trung. Bên cạnh đó, một số gia đình chưa quan tâm hoặc chưa có phương pháp định hướng học tập phù hợp cho con em mình. Nhà trường đôi khi còn chú trọng nhiều vào điểm số khiến học sinh hình thành tâm lí học để đối phó với kiểm tra, thi cử. Ngoài ra, bản thân một số học sinh còn thiếu mục tiêu, thiếu tính kỉ luật và chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của việc học.

Nếu không có ý thức học tập, học sinh sẽ phải đối mặt với nhiều hậu quả. Trước hết, người lười học sẽ thiếu hụt kiến thức, giảm khả năng tư duy độc lập và khó hình thành những kĩ năng cần thiết cho cuộc sống. Việc quá phụ thuộc vào công nghệ còn khiến con người trở nên thụ động, ngại suy nghĩ và dễ mất khả năng giải quyết vấn đề. Về lâu dài, nếu thế hệ trẻ yếu kém về tri thức và năng lực, xã hội cũng khó có thể phát triển bền vững.

Để khắc phục tình trạng ấy, trước hết mỗi học sinh cần tự giác và chủ động trong học tập. Mỗi người nên xác định mục tiêu rõ ràng, xây dựng thời gian biểu hợp lí, chăm chú nghe giảng, tự làm bài và thường xuyên kiểm tra lại kiến thức của mình. Đặc biệt, học sinh cần học cách sử dụng công nghệ và AI một cách thông minh: có thể dùng AI để gợi ý, giải thích hoặc mở rộng kiến thức nhưng phải tự suy nghĩ, kiểm chứng và biến kiến thức đó thành hiểu biết của bản thân. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cần quan tâm, định hướng, tạo môi trường học tập tích cực để học sinh có động lực tiến bộ.

Là một học sinh, em nhận thức rằng học tập trước hết là trách nhiệm đối với chính tương lai của mình. Không có công cụ nào có thể học thay chúng ta, cũng không có thành công nào đến từ sự lười biếng và ỷ lại. Vì vậy, mỗi học sinh cần rèn luyện tính tự giác, tinh thần ham học hỏi và khả năng sử dụng công nghệ đúng cách.

Tóm lại, ý thức học tập giữ vai trò quan trọng đối với sự trưởng thành của mỗi học sinh và sự phát triển của xã hội. Trong thời đại công nghệ, điều cần thiết không phải là từ chối AI mà là biết sử dụng nó để hỗ trợ việc học, đồng thời không ngừng rèn luyện năng lực tư duy độc lập. Khi biết tự học và có trách nhiệm với việc học của mình, mỗi học sinh sẽ có thể chủ động tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

câu1: thể thơ 7 chữ, thất ngôn bát cú.

câu2: đề tài là sự sa sút, suy thoái của việc học và nền đạo học trong xã hội đương thời.

câu3: Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. 

câu4: dạ là

- Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

- Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn. 

câu5: Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp

Câu 1 : thể thơ tự do

Câu 2: Gánh nước sông (lao động vất vả, nặng nhọc hằng ngày).

Câu 3 :    Hai câu thơ:

 “Một bàn tay họ bám vào đầu đòn gánh bé bỏng chơi vơi

Bàn tay kia bám vào mây trắng

Ý nghĩa: “Bàn tay bám vào đòn gánh”: thể hiện cuộc sống thực tại vất vả, nhọc nhằn. “Bám vào mây trắng”: biểu tượng cho ước mơ, khát vọng vươn lên, mong một cuộc sống tốt đẹp hơn. Cho thấy người phụ nữ vừa sống trong khó khăn, vừa nuôi hy vọng.

Câu 4: Ngôn ngữ: giản dị, giàu hình ảnh, có tính biểu tượng.

Giọng điệu: trầm lắng, xót xa nhưng cũng ẩn chứa sự cảm thông, trân trọng.

Câu 5 : Bài thơ giúp em hiểu rằng sự bền bỉ và cần cù là những phẩm chất rất quan trọng trong cuộc sống. Nhờ kiên trì, con người có thể vượt qua khó khăn và vươn lên. Những người phụ nữ trong bài thơ tuy vất vả nhưng vẫn không ngừng cố gắng. Điều đó khiến em thêm trân trọng những con người lao động. Trong cuộc sống hôm nay, mỗi người cũng cần chăm chỉ và không bỏ cuộc trước thử thách. Có như vậy mới đạt được ước mơ của mình.