giai đoạn dậy thì sự thay đổi toàn diện về thể chất (phát triển chiều cao, cân nặng, cơ quan sinh dục), tâm lý (tính độc lập, nhạy cảm, dễ lo âu, chịu ảnh hưởng nhóm bạn) và sinh lý (hoạt động nội tiết, có khả năng sinh sản) . Hạn chế tảo hôn vùng sâu vùng xa là cấp thiết để bảo vệ sức khỏe sinh sản, quyền học tập và phát triển của trẻ em, đồng thời phá vỡ vòng xoáy đói nghèo, nâng cao chất lượng dân số

• Ứng dụng: Người nông dân điều chỉnh thời gian gieo trồng để thu hoạch sản phẩm vào lúc giá trị dinh dưỡng cao nhất (ví dụ: thu hoạch rau trước khi ra hoa, thu hoạch lúa khi hạt vừa chín tới).
• Cơ sở khoa học: Mỗi giai đoạn trong vòng đời sinh vật có sự biến đổi về trao đổi chất và năng lượng.
• • Khi cây chuyển từ giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng (lá, thân) sang sinh sản (hoa, quả), chất dinh dưỡng sẽ dồn từ lá lên hoa/quả.

sinh trưởng tăng kích thước và khối lượng cơ thể do sự tăng số lượng kích thích và khối lượng tế bào ,mô ,cơ quan . Phát triển quá trình biến đổi về cấu trúc và chức năng của tế bào mô và cơ thể bao gồn phân hoá tế bào phát sinh hình thái cơ thể kèm theo sự thay đổi các chức năng sinh lí tương ứng . VD sinh trươngr cây lạc sau khi nảy mầm tăng chiều cao diện tích lá , vd phát triển con gà trải qua quá trình phát triển từ trứng nở ra gà con lớn lên thành gà trưởng thành có khả năng sinh sản