II. PHẦN VIẾT

Câu 1

Đoạn thơ đã khắc họa một bức tranh mùa thu Hà Nội vừa dịu dàng vừa man mác buồn. Những tín hiệu đặc trưng của mùa thu như “gió heo may”, “xào xạc lạnh”, “lá vàng khô lùa trên phố” gợi nên một không gian se lạnh, yên tĩnh và đầy chất thơ. Âm thanh “xào xạc” kết hợp với hình ảnh lá vàng khiến bức tranh thu trở nên sống động, giàu cảm giác. Trong khung cảnh ấy, con người hiện lên với tâm trạng cô đơn qua hình ảnh “ta lặng lẽ một mình”, từ đó khơi gợi nỗi nhớ “người xa” đầy da diết. Tuy nhiên, mùa thu Hà Nội không chỉ mang nét buồn mà còn rất đẹp và giàu sức sống qua hình ảnh “hàng sấu”, “trái vàng ươm”, “chùm nắng hạ”. Những chi tiết này thể hiện sự giao mùa tinh tế giữa hạ và thu, tạo nên vẻ đẹp riêng biệt của Hà Nội. Qua đó, đoạn thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên mà còn là bức tranh tâm trạng, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước cảnh sắc và con người.

Câu 2

Trong thời đại ngày nay, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ chóng mặt và trở thành một trong những công nghệ có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến đời sống con người. Sự phát triển như vũ bão của AI vừa mở ra nhiều cơ hội lớn, vừa đặt ra không ít thách thức, đòi hỏi con người phải có cái nhìn đúng đắn và cách ứng xử phù hợp.

Trước hết, AI mang lại nhiều lợi ích to lớn trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống. Trong y học, AI giúp chẩn đoán bệnh nhanh và chính xác hơn, hỗ trợ bác sĩ đưa ra phương án điều trị hiệu quả. Trong giáo dục, AI cá nhân hóa việc học, giúp học sinh tiếp cận kiến thức phù hợp với năng lực của mình. Bên cạnh đó, AI còn góp phần tự động hóa sản xuất, nâng cao năng suất lao động và tiết kiệm thời gian cho con người. Có thể nói, AI đang dần trở thành một công cụ đắc lực, giúp cuộc sống con người tiện nghi và hiện đại hơn.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của AI cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng lo ngại. Một trong những thách thức lớn nhất là nguy cơ con người bị thay thế trong nhiều công việc, dẫn đến thất nghiệp và bất ổn xã hội. Ngoài ra, việc phụ thuộc quá nhiều vào AI có thể khiến con người trở nên thụ động, giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Bên cạnh đó, những vấn đề liên quan đến đạo đức, bảo mật thông tin và quyền riêng tư cũng đang trở thành mối quan tâm lớn khi AI ngày càng can thiệp sâu vào đời sống cá nhân.

Trước những cơ hội và thách thức đó, con người cần có thái độ chủ động và tỉnh táo. Mỗi người cần không ngừng học tập, nâng cao kỹ năng để thích nghi với sự thay đổi của công nghệ. Đồng thời, cần sử dụng AI một cách hợp lí, coi AI là công cụ hỗ trợ chứ không phải thay thế hoàn toàn vai trò của con người. Nhà nước và các tổ chức cũng cần xây dựng những quy định chặt chẽ nhằm kiểm soát và định hướng sự phát triển của AI theo hướng tích cực, phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Tóm lại, AI là thành tựu lớn của trí tuệ con người, mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Điều quan trọng là con người phải biết làm chủ công nghệ, sử dụng AI một cách thông minh và có trách nhiệm, để công nghệ thực sự trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là: biểu cảm (kết hợp tự sự và miêu tả).

Câu 2

Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó:

• “năm khốn khó”
• “đồng sâu lụt, bờ đê sụt lở”
• “mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn”
• “chịu đói suốt ngày tròn”
• “co ro bậu cửa”
• “có gì nấu đâu mà nhóm lửa”

→ Những chi tiết này cho thấy cuộc sống nghèo đói, thiên tai, thiếu thốn và sự vất vả, lam lũ của người mẹ và gia đình.

Câu 3

Biện pháp tu từ: nói quá kết hợp ẩn dụ

• “tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng / tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương”

Tác dụng:

• Nhấn mạnh khoảng cách âm – dương không thể vượt qua
• Thể hiện nỗi đau mất mẹ sâu sắc, nỗi nhớ thương và sự bất lực của người con

Câu 4

Câu thơ: “Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.”

→ Gợi hình ảnh người mẹ tần tảo, lam lũ, phải gánh gồng vất vả từ sáng đến chiều tối.
→ “Xộc xệch” diễn tả sự nặng nhọc, chật vật; “hoàng hôn” vừa là thời gian cuối ngày, vừa gợi cuộc đời nhiều nhọc nhằn, hi sinh của mẹ.

Câu 5

Đoạn thơ gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng và sự hi sinh thầm lặng của người mẹ. Dù trong hoàn cảnh nghèo khó, mẹ vẫn tần tảo, gánh gồng, chắt chiu từng chút để nuôi con khôn lớn. Khi mẹ không còn, người con mới thấm thía nỗi đau mất mát và sự day dứt vì chưa kịp báo đáp. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết yêu thương, trân trọng và quan tâm đến cha mẹ khi còn có thể, bởi tình mẹ là vô giá và không gì có thể thay thế.

CÂU CHỦ ĐỀ

Cần thuyết phục mọi người từ bỏ thói quen sử dụng điện thoại quá nhiều để bảo vệ sức khỏe, nâng cao hiệu quả học tập và chất lượng cuộc sống.

LUẬN ĐIỂM MỞ ĐẦU

Thực trạng, biểu hiện của thói quen:

• Nhiều người, đặc biệt là học sinh, sử dụng điện thoại trong thời gian dài mỗi ngày.

• Thường xuyên lướt mạng xã hội, xem video, chơi game ngay cả khi đang học hoặc trước giờ ngủ.

• Hình thành thói quen cầm điện thoại mọi lúc, mọi nơi, khó kiểm soát thời gian sử dụng.

dụng.

LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG

Các giải pháp từ bỏ:

• Lập thời gian biểu hợp lí, giới hạn thời gian sử dụng điện thoại mỗi ngày.

• Tắt thông báo không cần thiết, để điện thoại xa bàn học và giường ngủ.

• Thay thế bằng các hoạt động lành mạnh như đọc sách, chơi thể thao, trò chuyện trực tiếp.

• Nhờ sự nhắc nhở, giám sát của gia đình và thầy cô.

LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG

Tác hại của thói quen:

• Gây mỏi mắt, đau đầu, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe.

• Giảm khả năng tập trung, kết quả học tập sa sút.

• Hạn chế giao tiếp trực tiếp, dễ sống khép kín, phụ thuộc vào thế giới ảo.

• Lãng phí thời gian, ảnh hưởng đến sự phát triển bản thân.

ĐÁNH GIÁ TỔNG KẾT, LIÊN HỆ

Ý nghĩa của việc từ bỏ thói quen:

• Giúp cơ thể khỏe mạnh, tinh thần thoải mái hơn.

• Nâng cao hiệu quả học tập và kỹ năng giao tiếp.

• Tạo thói quen sống tích cực, chủ động và có kỉ luật.

• Mỗi người cần tự ý thức thay đổi để hoàn thiện bản thân và xây dựng lối sống lành mạnh.

Nhân vật anh hùng lý tưởng: Đăm Săn hiện thân cho ước mơ, khát vọng và sức mạnh của cộng đồng Ê-đê.

Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu mạnh mẽ, kết hợp với cách kể lặp, so sánh phóng đại đặc trưng của sử thi.

Các yếu tố kì ảo, thần thoại, làm tăng vẻ huyền diệu và tôn vinh tầm vóc con người.

Giá trị nhân văn sâu sắc: ca ngợi sức mạnh, niềm tin, ý chí chinh phục và khát vọng vươn lên của con người.

→ Tất cả góp phần làm nên sức sống lâu bền và vẻ đẹp hùng tráng của sử thi Đăm Săn trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam.

Không gian trục ngang (nhà – rừng):

Gắn với đời sống con người Ê-đê, thể hiện hoạt động lao động, sinh hoạt, chiến đấu của cộng đồng.

Là nơi Đăm Săn xuất phát và thể hiện sức mạnh trước buôn làng, thiên nhiên.

→ Thể hiện mối quan hệ giữa con người với cộng đồng và môi trường sống.

Không gian trục dọc (người – trời):

Là không gian siêu nhiên, nơi Nữ Thần Mặt Trời ngự trị.

Việc Đăm Săn đi lên không gian ấy là sự vượt thoát giới hạn con người, biểu hiện ý chí chinh phục và khát vọng vươn tới cái đẹp, cái cao cả.

→ Hai mảng không gian kết hợp giúp tô đậm tầm vóc phi thường của người anh hùng

• Khát vọng chinh phục và khẳng định bản thân của người anh hùng sử thi. Đăm Săn muốn chiến thắng cả những thế lực siêu nhiên – biểu tượng cho thử thách lớn nhất.
• Tinh thần dũng cảm, kiên cường, không khuất phục trước thiên nhiên và số phận.
• Đồng thời, đó còn là biểu hiện của ước mơ cộng đồng Ê-đê: con người làm chủ thế giới, làm chủ tự nhiên để mang lại ánh sáng, sự sống, hạnh phúc cho buôn làng.

→ Hành động ấy mang ý nghĩa biểu tượng cho sức mạnh và lý tưởng anh hùng trong văn hóa Tây Nguyên.

Trong nhiều nền văn hóa, Mặt Trời là biểu tượng của ánh sáng, sự sống, sức mạnh và quyền năng thiêng liêng. Mặt Trời chiếu sáng muôn loài, mang lại sự sinh trưởng cho vạn vật, nên thường được tôn thờ như một vị thần tối cao.

Ở các dân tộc Tây Nguyên, Mặt Trời còn tượng trưng cho sự công bằng, lẽ phải và khát vọng vươn lên của con người. Vì vậy, hành trình đi bắt Nữ Thần Mặt Trời của Đăm Săn thể hiện ước mơ chinh phục tự nhiên, khẳng định sức mạnh con người.