II. PHẦN VIẾT

Câu 1

Đoạn thơ “Thu Hà Nội” đã khắc họa vẻ đẹp rất riêng của mùa thu Hà Nội bằng những cảm nhận tinh tế và giàu chất thơ. Trước hết, mùa thu hiện lên qua không khí se lạnh đặc trưng với “gió heo may”, khiến lòng người cảm nhận rõ sự chuyển mùa dịu nhẹ. Hình ảnh “lá vàng khô lùa trên phố bâng khuâng” vừa gợi sắc thu vàng óng, vừa gợi nét cổ kính, trầm lắng của phố phường Hà Nội. Không gian ấy càng trở nên sâu lắng hơn qua bước chân “ta lặng lẽ một mình”, để rồi trong chiều nắng nhạt, nỗi nhớ người xa bất chợt ùa về. Thu Hà Nội không chỉ đẹp ở cảnh sắc mà còn đẹp bởi khả năng khơi gợi cảm xúc, làm lòng người trở nên nhạy cảm và nhiều suy tư hơn. Đặc biệt, hình ảnh “hàng sấu”, “quả sấu rụng”, “mùi hương trời đất dậy trên đường” đã gợi lên những nét rất riêng, rất thân thuộc của Hà Nội. Mùa thu nơi đây vì thế không rực rỡ mà thanh tao, nhẹ nhàng, mang vẻ đẹp vừa gần gũi vừa sâu lắng. Qua đoạn thơ, tác giả thể hiện tình yêu tha thiết với Hà Nội và sự rung động trước vẻ đẹp của mùa thu đất Bắc. Câu 2

Trong thời đại công nghệ số hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ với tốc độ như vũ bão và tác động sâu sắc đến đời sống con người. AI là công nghệ giúp máy móc có khả năng học hỏi, xử lí dữ liệu, nhận diện ngôn ngữ và hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực. Sự phát triển nhanh chóng của AI vừa mở ra cơ hội lớn, vừa đặt ra không ít thách thức cần được nhìn nhận nghiêm túc. Trước hết, AI mang lại nhiều lợi ích to lớn cho xã hội. Trong giáo dục, AI hỗ trợ học sinh học tập hiệu quả hơn thông qua các ứng dụng thông minh, cá nhân hóa lộ trình học và giải đáp kiến thức nhanh chóng. Trong y tế, AI giúp phát hiện bệnh sớm, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và quản lí hồ sơ bệnh án chính xác hơn. Trong sản xuất, AI giúp tự động hóa quy trình, tiết kiệm thời gian và chi phí, nâng tông cao năng suất lao động. Ngoài ra, AI còn được ứng dụng trong giao thông, tài chính, thương mại điện tử, truyền thông… góp phần thay đổi cách con người sống và làm việc. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của AI cũng kéo theo nhiều vấn đề đáng lo ngại. Nhiều ngành nghề đơn giản có nguy cơ bị thay thế bởi máy móc, khiến một bộ phận lao động mất việc nếu không kịp thích nghi. Bên cạnh đó, AI có thể bị lạm dụng để tạo tin giả, giả mạo hình ảnh, xâm phạm quyền riêng tư hoặc phục vụ mục đích xấu. Nếu con người quá phụ thuộc vào AI, khả năng tư duy độc lập, sáng tạo và giao tiếp trực tiếp cũng có thể bị suy giảm. Vì vậy, AI dù thông minh đến đâu vẫn cần được kiểm soát bởi đạo đức và pháp luật. Để tận dụng tốt cơ hội từ AI, mỗi cá nhân cần chủ động học hỏi công nghệ mới, rèn luyện tư duy phản biện và các kỹ năng mà máy móc khó thay thế như sáng tạo, cảm xúc, giao tiếp. Nhà trường cần hướng dẫn học sinh sử dụng AI đúng cách: xem AI là công cụ hỗ trợ chứ không phải nơi làm thay mọi việc. Nhà nước và doanh nghiệp cũng cần xây dựng quy định rõ ràng để phát triển AI an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Là học sinh, em nhận thấy AI mang đến rất nhiều tiện ích trong học tập nếu biết sử dụng hợp lí. AI có thể giúp tìm tài liệu, giải thích bài khó, luyện ngoại ngữ hay gợi ý cách trình bày. Tuy nhiên, em sẽ không phụ thuộc hoàn toàn vào AI mà luôn tự suy nghĩ, tự học và kiểm chứng thông tin. Tóm lại, sự phát triển như vũ bão của trí tuệ nhân tạo là xu thế tất yếu của thời đại. AI vừa là cơ hội lớn để con người tiến xa hơn, vừa là thách thức đòi hỏi bản lĩnh và trách nhiệm. Nếu biết làm chủ công nghệ, con người sẽ biến AI thành trợ thủ đắc lực để xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là biểu cảm (kết hợp tự sự và miêu tả). Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó: “đồng sâu lụt, bờ đê sụt lở” “mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn” “anh em con chịu đói suốt ngày tròn” “ngô hay khoai còn ở phía mẹ về” → Gợi cảnh thiên tai, đói nghèo, cuộc sống cơ cực, vất vả. Câu 3. Biện pháp tu từ: ẩn dụ trong hình ảnh “vuông đất mẹ nằm”. Tác dụng: Gợi hình ảnh nấm mồ nhỏ bé của mẹ, thể hiện nỗi đau xót, thương nhớ mẹ da diết của người con khi mẹ đã qua đời. Câu 4. Dòng thơ “Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn” cho thấy hình ảnh người mẹ lam lũ, nhọc nhằn, gánh vác cuộc sống đến tận chiều muộn. Qua đó thể hiện sự hi sinh lớn lao và nỗi vất vả của mẹ trong những năm tháng nghèo khó. Câu 5. Thông điệp tâm đắc nhất: Hãy yêu thương, biết ơn và trân trọng mẹ khi còn có thể. Vì mẹ là người hi sinh thầm lặng, chịu nhiều gian khổ để nuôi con khôn lớn. Khi mất đi rồi, con chỉ còn lại nỗi nhớ và sự tiếc nuối.

CÂU CHỦ ĐỀ

Cần thuyết phục mọi người từ bỏ thói quen sử dụng điện thoại quá nhiều trong cuộc sống hằng ngày. LUẬN ĐIỂM MỞ ĐẦU – Thực trạng, biểu hiện của thói quen +Nhiều người, đặc biệt là học sinh, dành quá nhiều thời gian cho điện thoại. +Thường xuyên lướt mạng xã hội, xem video, chơi game hàng giờ liền. +Sử dụng điện thoại ngay cả khi ăn uống, học tập hay trò chuyện với người khác.

LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG – Tác hại của thói quen +Gây xao nhãng học tập, giảm khả năng tập trung. +Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe: mỏi mắt, đau đầu, mất ngủ. +Làm giảm sự giao tiếp trực tiếp, dễ sống khép kín, lệ thuộc vào thế giới ảo.

LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG – Các giải pháp từ bỏ +Hạn chế thời gian sử dụng điện thoại mỗi ngày. +Tắt thông báo không cần thiết, tránh sử dụng khi học bài. +Thay thế bằng các hoạt động lành mạnh: đọc sách, chơi thể thao, trò chuyện với gia đình

ĐÁNH GIÁ TỔNG KẾT,LIÊN HỆ - Ý nghĩa của việc từ bỏ thói quen +Giúp nâng cao hiệu quả học tập và chất lượng cuộc sống. +Cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần. +Mỗi người cần tự ý thức và thay đổi để sử dụng điện thoại một cách hợp lí.

Trong văn bản “Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời”, không gian nghệ thuật được tổ chức theo hai trục: trục ngang và trục dọc. 1. Không gian trục ngang – không gian của con người: Là thế giới nhà dài, buôn làng, núi rừng, sông suối, nơi Đăm Săn và dân làng sinh sống. Đây là không gian đời thường, gắn với sinh hoạt và chiến công của người anh hùng. Nó thể hiện sức sống mạnh mẽ, tinh thần cộng đồng, khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên của con người Ê-đê. 2. Không gian trục dọc – không gian của trời, thần linh: Đây là cõi siêu nhiên, nơi ngự trị của Nữ Thần Mặt Trời và các thế lực thiêng liêng. Không gian này được miêu tả cao xa, rực rỡ, huyền ảo, tượng trưng cho sức mạnh, ánh sáng và quyền năng tối cao. Việc Đăm Săn vượt qua ranh giới trần gian để đến với thế giới thần linh thể hiện khát vọng vươn lên, chinh phục tự nhiên và khẳng định sức mạnh của con người. -Nhận xét: Hai không gian ấy vừa đối lập vừa hòa quyện: trần thế – thần linh, thực – ảo, người – trời. Sự kết hợp này giúp tôn vinh vẻ đẹp, lý tưởng anh hùng và khát vọng chinh phục ánh sáng của dân tộc Ê-đê.

Biểu tượng mặt trời trong nhiều nền văn hóa mang ý nghĩa rất sâu sắc và phong phú. Em có thể hiểu khái quát như sau: Mặt trời là nguồn sáng và nguồn sống của muôn loài, nên nó thường được xem là biểu tượng của sự sống, sức mạnh, ánh sáng, trí tuệ và công lý. Trong nhiều nền văn hóa, mặt trời còn đại diện cho thần linh, cho quyền lực tối cao hoặc vua chúa – những người mang lại sự ấm no, trật tự cho muôn dân. Ví dụ: Ở Ai Cập cổ đại, thần Mặt trời Ra là vị thần tối cao, biểu trưng cho quyền lực và sự sáng tạo. Với người Việt Nam, mặt trời thể hiện nguồn sống, niềm tin và hy vọng – là biểu tượng của sự tươi mới, khởi đầu tốtđdeo

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng lớn lao của người anh hùng sử thi và cộng đồng người Ê-đê cổ xưa. Hành động này mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

• Khát vọng chinh phục tự nhiên: Việc Đăm Săn muốn bắt Nữ Thần Mặt Trời về làm vợ thể hiện ước mơ của con người muốn chiếm lấy sức mạnh của tự nhiên, làm chủ ánh sáng và sự sống để mang lại cuộc sống ấm no, sung túc cho cộng đồng. 
• Khẳng định sức mạnh và địa vị: Hành trình đầy gian nan, vượt qua rừng thiêng của Nhà Trời, cho thấy ý chí, sự dũng cảm và sức mạnh phi thường của Đăm Săn. Hành động này khẳng định vị thế của người anh hùng trước các thế lực siêu nhiên, thể hiện khát vọng của con người muốn vươn lên, vượt qua giới hạn của bản thân. 
• Bi kịch của người anh hùng: Mặc dù mang khát vọng lớn lao, Đăm Săn cuối cùng đã thất bại và phải trả giá bằng cái chết bi tráng. Điều này phản ánh mâu thuẫn giữa khát vọng vô hạn của người anh hùng và khả năng hữu hạn của con người trong thời đại sử thi. 
• Biểu tượng của chế độ mẫu hệ: Hình tượng Nữ Thần Mặt Trời, một vị thần tối cao, còn thể hiện chế độ mẫu hệ, tôn vinh vẻ đẹp và tầm quan trọng của người phụ nữ Ê-đê.