Nhà nước Champa chịu ảnh hưởng tôn giáo – tín ngưỡng chủ yếu từ các khu vực, quốc gia sau:

• Ấn Độ: là nguồn ảnh hưởng lớn nhất, truyền vào
• • Ấn Độ giáo
  • Phật giáo
• Các nước Hồi giáo Tây Á (qua giao thương biển): truyền vào
• • Hồi giáo
• Ngoài ra, Champa còn duy trì tín ngưỡng bản địa (không du nhập từ nước ngoài).

Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử ba lần kháng chiến chống quân Mông-Nguyên

Nguyên nhân thắng lợi:

 - Kết quả của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí độc lập , tự chủ và quyết tâm đánh giặc của quân dân Đại Việt.

- Kế sách đánh giặc đúng đắn, sáng tạo: chủ động chuẩn bị kháng chiến, tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu

- Sự lãnh đạo, chỉ huy tài ba của vua Trần Nhân Tông, các danh tướng như Trần Thủ Độ, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư…

Ý nghĩa lịch sử:

- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của quân Mông - Nguyên, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc.

- Viết tiếp trang sử chống giặc ngoại xâm hào hùng của dân tộc, đóng góp vào truyền thống và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

- Để lại những bài học quý giá: chăm lo sức dân, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh toàn dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

- Ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước Đông Nam Á, làm suy yếu đế chế Mông - Nguyên.

Qua lời tâu của Lưu An cho thấy: Nước ta vốn là một nước độc lập (ngoài cõi), có truyền thống văn hoá, phong tục tập quán riêng (cắt tóc, vẽ mình), khác với người Hán, không thể áp đặt được đồng thời cũng phản ánh sự thừa nhận thất bại từ chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc.

Việc vua Đường phải phong Khúc Thừa Dụ làm tiết độ sứ chứng tỏ:

- Nhà Đường quá suy yếu; viên tiết độ sứ của nhà Đường bị giáng chức. Khúc Thừa Dụ đã chớp lấy thời cơ có 1 không 2 này, chiếm Đại La, tự xựng là tiết độ sứ, xây dựng chính quyền tự chủ của người Việt. Đây là việc làm rất khéo léo của Khúc Thừa Dụ đã đẩy nhà Đường vào thế đã rồi – buộc phải công nhận chính quyền tự chủ của người Việt.

Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất (1897–1914) do Pháp tiến hành, xã hội Việt Nam đã có những biến đổi sâu sắc: cơ cấu xã hội phân hóa mạnh mẽ khi các giai cấp cũ như địa chủ và nông dân bị phân hóa, trong đó nông dân ngày càng bị bần cùng hóa, còn một bộ phận địa chủ cấu kết với thực dân để bóc lột nhân dân; đồng thời xuất hiện các giai cấp, tầng lớp mới như công nhân, tư sản và tiểu tư sản, tạo nên diện mạo xã hội mới. Các mâu thuẫn xã hội cũng trở nên gay gắt, đặc biệt là mâu thuẫn dân tộc giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp và mâu thuẫn giai cấp giữa nông dân với địa chủ phong kiến. Bên cạnh đó, đời sống văn hóa – xã hội có sự thay đổi do ảnh hưởng của phương Tây, làm xuất hiện lối sống đô thị và tầng lớp trí thức mới. Những biến đổi này đã tạo tiền đề quan trọng cho sự chuyển biến của phong trào yêu nước theo khuynh hướng mới, đánh dấu bước chuyển của xã hội Việt Nam từ phong kiến sang thuộc địa nửa phong kiến.

Khởi nghĩa Hương Khê tiêu biểu nhất vì:

- Quy mô, địa bàn hoạt động: rộng lớn, gồm 4 tỉnh bắc Trung Kì: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.

- Trình độ tổ chức quy củ: gồm 15 quân thứ, mỗi quân thứ có từ 100 đến 500 người do các tướng lĩnh tài ba chỉ huy. Nghĩa quân chế tạo được súng trường....- Thời gian tồn tại dài nhất: 11 năm từ năm 1885 đến năm 1896.

- Có lối đánh linh hoạt, nghĩa quân đẩy lùi được nhiều cuộc càn quét của địch.....

Những nét văn hóa có từ thời Văn Lang - Âu Lạc vẫn được duy trì trong thời kì Bắc thuộc chứng tỏ: Mặc dù bị phong kiến phương Bắc tìm mọi cách để thủ tiêu văn hoá của người Việt nhưng nhân dân ta vẫn luôn có ý thức giữ gìn nền văn hoá bản địa của mình. Nhiều phong tục tập quán của người Việt cổ vẫn được duy trì chứng tỏ người Việt đã đấu tranh chống lại chính sách đồng hoá của phương Bắc và chính sách này đã bị thất bại.

Lý Bí không xưng vương mà lại xưng đế chứng tỏ rằng nước ta có giang sơn, bờ cõi riêng, không còn lệ thuộc và sánh ngang với phương Bắc (Trung Quốc có hoàng đế, Vạn Xuân cũng có hoàng đế) những điều đó nói lên sự trưởng thành của ý thức dân tộc, lòng tự tin vững chắc ở khả năng tự mình vươn lên, phát triển một cách độc lập. Đó là sự ngang nhiên phủ định quyền làm "bá chủ toàn thiên hạ" của hoàng đế phương Bắc, vạch rõ sơn hà, cương vực, và là sự khẳng định dứt khoát rằng nòi giống Việt phương Nam là một thực thể độc lập, là chủ nhân của đất nước và nhất quyết giành quyền làm chủ vận mệnh của mình.

- Bài học rút ra từ cuộc cải cách Duy Tân Minh Trị như sau:

+ Muốn tồn tại và phát triển phải luôn có sự thay đổi để thích ứng với những chuyển biến mới của tình hình.

+ Cải cách muốn thành công phải xây dựng được một nền tảng kinh tế, chính trị, xã hội vững chắc.+ Tiến hành cải cách toàn diện trong đó chú trọng đến vấn đề: đầu tư phát triển giáo dục con người để nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.

+ Tiếp thu có chọn lọc những giá trị văn hóa, văn minh tiến bộ của thế giới cho phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam......

- Bài học rút ra từ cuộc cải cách Duy Tân Minh Trị như sau:

+ Muốn tồn tại và phát triển phải luôn có sự thay đổi để thích ứng với những chuyển biến mới của tình hình.

+ Cải cách muốn thành công phải xây dựng được một nền tảng kinh tế, chính trị, xã hội vững chắc.+ Tiến hành cải cách toàn diện trong đó chú trọng đến vấn đề: đầu tư phát triển giáo dục con người để nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.

+ Tiếp thu có chọn lọc những giá trị văn hóa, văn minh tiến bộ của thế giới cho phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam......