Câu 1: Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật "tôi" (2,0 điểm)

Trong đoạn trích Thổn thức gió đồng, nhân vật "tôi" (Lâm) hiện lên với một thế giới nội tâm tinh tế, giàu trắc ẩn và đầy những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời. Ban đầu, tâm trạng Lâm là sự bất an và lạc lõng khi chứng kiến sự đổi thay của quê hương; anh luyến tiếc những giá trị cũ như lời ru con giữa nhịp sống ồn ào hiện đại. Khi gặp lại dì Lam, cảm xúc của Lâm chuyển sang ngỡ ngàng, thảng thốt. Anh nhận ra sự thay đổi của thời gian qua diện mạo tiều tụy của dì, nhưng đồng thời cũng cảm nhận được một sự thấu cảm lặng lẽ. Lâm không hỏi về quá khứ vì anh hiểu và tôn trọng nỗi đau cũng như lựa chọn của dì. Đỉnh điểm của cảm xúc là khi chứng kiến giọt nước mắt của mẹ – người phụ nữ vốn can trường – Lâm rơi vào trạng thái suy tư, chiêm nghiệm. Anh nhận ra vẻ đẹp của sự "an yên" trong tâm hồn dì Lam và sự bao dung của tình thân. Diễn biến tâm trạng của Lâm đi từ những quan sát ngoại cảnh đến sự thấu hiểu nội tâm, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, biết trân trọng những giá trị nhân văn và bản lĩnh sống của con người sau những giông bão.

Câu 2: Văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ (4,0 điểm)

Mỗi dịp đại lễ của dân tộc, như kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam (30/04/1975 – 30/04/2025), tinh thần tự hào lại sục sôi trong mỗi trái tim Việt. Thế nhưng, giữa những hình ảnh đẹp đẽ ấy, vẫn còn đó những "vết gợn" về văn hóa ứng xử nơi công cộng, đặc biệt là ở thế hệ trẻ. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về ý thức và trách nhiệm của người trẻ trong xã hội hiện đại.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là tập hợp những quy tắc, cách giao tiếp, thái độ của cá nhân đối với mọi người xung quanh và môi trường chung (công viên, rạp chiếu phim, nơi tổ chức lễ hội...). Đó là biểu hiện của trình độ văn minh và đạo đức của mỗi người.

• Thực trạng hiện nay:

• Mặt tích cực: Đa số thanh niên hiện nay có tri thức, năng động, biết giúp đỡ người già, trẻ nhỏ, tham gia các hoạt động tình nguyện, giữ gìn vệ sinh chung và tôn trọng pháp luật.

• Mặt tiêu cực (Những hành vi thiếu văn hóa): Vẫn còn một bộ phận người trẻ vô tư xả rác tại các khu vực hành lễ, chen lấn xô đẩy khi tham gia sự kiện, ăn mặc hở hang ở nơi tôn nghiêm hoặc phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội lẫn ngoài đời thực. Đặc biệt, xu hướng "sống ảo" khiến nhiều bạn trẻ bất chấp sự an toàn hoặc tính trang nghiêm của không gian để chụp ảnh, quay phim.

• Do lối sống ích kỷ, đề cao cái tôi cá nhân mà quên đi lợi ích cộng đồng; do sự thiếu hụt trong giáo dục kỹ năng sống từ gia đình và nhà trường; và một phần do tâm lý đám đông, a dua theo những trào lưu lệch lạc.

•Những hành vi này làm xấu đi hình ảnh thế hệ trẻ trong mắt bạn bè quốc tế, gây phiền hà cho người khác và trực tiếp làm tổn thương những giá trị văn hóa, lịch sử mà cha ông đã dày công vun đắp.

• Mỗi cá nhân cần tự ý thức về hành vi của mình: "Tiên học lễ, hậu học văn".

• Cần có những chế tài xử phạt nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm nơi công cộng.

• Gia đình và nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục đạo đức, lối sống thay vì chỉ chú trọng vào điểm số.

Văn hóa ứng xử không phải là điều gì quá xa vời, nó bắt đầu từ cái cúi chào, từ việc nhặt một mẩu rác hay đơn giản là sự im lặng đúng chỗ. Là thế hệ kế cận của đất nước sau 50 năm thống nhất, người trẻ cần xây dựng cho mình một phong thái ứng xử văn minh để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước và góp phần xây dựng một Việt Nam hiện đại, lịch sự.

Câu 1. Dấu hiệu xác định ngôi kể:

• Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.

• Dấu hiệu: Người kể chuyện xưng "tôi" (nhân vật Lâm), trực tiếp xuất hiện để kể lại câu chuyện và bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc của mình về các sự việc, nhân vật khác (mẹ, dì Lam, bé Cải).

Câu 2. Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê:

• Những mảnh ruộng ít ỏi còn lại một năm hai vụ gieo cấy (đất đai bị thu hẹp).

• Người nông dân chuyển sang làm thợ xây và làm thuê cho dự án.

• Tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con.

• Những ngôi nhà trong làng trở nên khang trang hơn, không khí khác trước nhiều.

• Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn nhưng đầy bất an.

Câu 3. Phân tích biện pháp tu từ:

Bạn có thể chọn một trong hai biện pháp nổi bật sau:

• Biện pháp đối lập (Tương phản): Đối lập giữa cái vẻ ngoài "tiều tụy, yếu mòn" (thể xác) với sự "can trường, bền bỉ" (ý chí).

• Tác dụng: Nhấn mạnh sự trưởng thành, bản lĩnh của con người (đặc biệt là dì Lam) sau những sóng gió. Thời gian có thể bào mòn sức khỏe nhưng lại tôi luyện tâm hồn trở nên mạnh mẽ, vững vàng hơn.

• Biện pháp điệp ngữ: Điệp từ "Tháng năm".

• Tác dụng: Tạo nhịp điệu suy tư, trầm lắng cho câu văn; đồng thời khẳng định sức mạnh và sự tác động ghê gớm của thời gian đối với số phận con người.

Câu 4. Sự phù hợp của điểm nhìn trần thuật:

• Điểm nhìn: Đặt vào nhân vật Lâm – một người con của làng, một người cháu chứng kiến nỗi đau của dì và sự tảo tần của mẹ.

• Sự phù hợp: * Giúp câu chuyện trở nên khách quan và chân thực vì Lâm là người trong cuộc nhưng cũng có sự quan sát tinh tế của một người trẻ đang trưởng thành.

• Điểm nhìn này giúp đào sâu thế giới nội tâm nhân vật, thể hiện sự đồng cảm, xót thương trước thân phận người phụ nữ (mẹ và dì).

• Thông qua cái nhìn của Lâm, chủ đề về sự thay đổi của làng quê và sức sống mãnh liệt của tình thân, bản lĩnh con người được hiện lên đa diện, giàu cảm xúc và đầy tính triết lý.

Câu 5. Suy nghĩ về sự thay đổi của nông thôn hiện nay:

Sự thay đổi của nông thôn hiện nay là một tất yếu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Một mặt, nó mang lại diện mạo mới khang trang, giúp đời sống vật chất của người dân bớt cơ cực, trình độ dân trí được nâng cao. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển này là sự mai một của những giá trị truyền thống, không gian yên bình bị thay thế bởi sự ồn ào, bụi bặm và những bất an về lối sống. Theo tôi, chúng ta cần "hòa nhập nhưng không hòa tan": phát triển kinh tế nhưng phải gắn liền với việc giữ gìn bản sắc văn hóa làng quê và bảo vệ tâm hồn con người trước những xô bồ của thời đại.

Câu 1: Phân tích bài thơ "Tự miễn" (Khoảng 200 chữ)

Bài thơ "Tự miễn" (Tự khuyên mình) trích trong tập Nhật ký trong tù là tiếng lòng đầy bản lĩnh và lạc quan của Hồ Chí Minh trong cảnh lao tù. Hai câu đầu sử dụng hình ảnh đối lập giữa "đông hàn tiều tụy" và "xuân noãn huy hoàng" để khẳng định một quy luật khách quan của tự nhiên: không có cái giá lạnh của mùa đông thì không có sự rực rỡ của mùa xuân. Từ quy luật thiên nhiên, Người khéo léo chuyển sang quy luật xã hội và tu dưỡng cá nhân qua hai câu cuối. "Tai ương" – những xiềng xích, cực hình của chế độ nhà tù – không làm người chiến sĩ gục ngã mà trở thành lò lửa "đoàn luyện" ý chí. Thay vì dùng từ ngữ bi lụy, tác giả chọn "khẩn trương" (hăng hái) để thấy được tư thế chủ động, tinh thần thép của một bậc đại trí, đại dũng. Bài thơ không chỉ là lời tự động viên bản thân trong nghịch cảnh mà còn là bài học về niềm tin: gian khổ chính là môi trường rèn luyện để con người vươn tới thành công. Với ngôn ngữ súc tích và hình ảnh giàu tính biểu tượng, "Tự miễn" đã khắc họa chân thực cốt cách nghệ sĩ - chiến sĩ của Hồ Chí Minh.

Câu 2: Ý nghĩa của những thử thách trong cuộc sống (Khoảng 600 chữ)

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, khó khăn không bao giờ là rào cản vĩnh viễn, mà thực chất là những nấc thang thử thách bản lĩnh. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết: "Tai ương bả ngã lai đoàn luyện / Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương", thử thách chính là món quà quý giá bị "gói" trong lớp vỏ xù xì mà cuộc sống trao tặng cho chúng ta.

Thử thách có thể hiểu là những tình huống khó khăn, những biến cố không mong muốn hoặc những mục tiêu cao xa đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực vượt bậc mới có thể đạt tới. Vậy tại sao thử thách lại có ý nghĩa quan trọng đến thế?

Thứ nhất, thử thách là thước đo chính xác nhất cho giá trị và bản lĩnh của con người. Trong điều kiện thuận lợi, ai cũng có thể tỏ ra mạnh mẽ. Nhưng chỉ khi đứng trước giông bão, người có ý chí mới lộ diện. Thử thách giúp chúng ta nhận ra những khả năng tiềm ẩn mà bình thường chính mình cũng không hề hay biết. Nó buộc ta phải tư duy, phải vận động và bứt phá ra khỏi "vùng an toàn" của bản thân.

Thứ hai, thử thách chính là môi trường rèn luyện tuyệt vời nhất. Không có viên kim cương nào tỏa sáng mà không trải qua quá trình mài giũa và áp suất cực lớn. Những vấp ngã, thất bại giúp ta tích lũy kinh nghiệm, sự điềm tĩnh và lòng kiên nhẫn. Một người từng đi qua nhiều sóng gió sẽ có cái nhìn sâu sắc và bao dung hơn về cuộc đời. Thử thách giúp ta chuyển hóa nỗi sợ hãi thành động lực, biến sự yếu đuối thành sức mạnh bền bỉ.

Thứ ba, thử thách giúp chúng ta trân trọng thành quả. Một thành công đến quá dễ dàng thường ít được trân trọng và dễ bị lãng quên. Ngược lại, những gì đạt được sau bao mồ hôi, nước mắt và nỗ lực bền bỉ sẽ mang lại niềm hạnh phúc vô bờ bến. Chính những khó khăn đã tôi luyện nên giá trị của sự thành công, làm cho "mùa xuân" trong cuộc đời mỗi người trở nên "huy hoàng" hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, thái độ đối diện với thử thách mới là yếu tố quyết định. Trước một tảng đá lớn, người yếu đuối coi đó là vật cản, người mạnh mẽ coi đó là bước đệm để đứng cao hơn. Nếu chỉ nhìn thấy khó khăn mà bi quan, chùn bước, con người sẽ mãi dậm chân tại chỗ và bị đào thải bởi quy luật khắc nghiệt của cuộc sống.

Tóm lại, thử thách không sinh ra để quật ngã chúng ta, nó sinh ra để chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn. Là thế hệ trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của tương lai với biết bao biến động, chúng ta cần rèn luyện cho mình một tinh thần thép và cái nhìn lạc quan. Đừng cầu mong một cuộc sống không có khó khăn, hãy cầu mong mình đủ sức mạnh để vượt qua mọi thử thách. Bởi suy cho cùng, "không có cảnh mùa đông tiêu điều rét mướt, sẽ không có mùa xuân ấm áp huy hoàng".

Câu 1: Phân tích bài thơ "Tự miễn" (Khoảng 200 chữ)

Bài thơ "Tự miễn" (Tự khuyên mình) trích trong tập Nhật ký trong tù là tiếng lòng đầy bản lĩnh và lạc quan của Hồ Chí Minh trong cảnh lao tù. Hai câu đầu sử dụng hình ảnh đối lập giữa "đông hàn tiều tụy" và "xuân noãn huy hoàng" để khẳng định một quy luật khách quan của tự nhiên: không có cái giá lạnh của mùa đông thì không có sự rực rỡ của mùa xuân. Từ quy luật thiên nhiên, Người khéo léo chuyển sang quy luật xã hội và tu dưỡng cá nhân qua hai câu cuối. "Tai ương" – những xiềng xích, cực hình của chế độ nhà tù – không làm người chiến sĩ gục ngã mà trở thành lò lửa "đoàn luyện" ý chí. Thay vì dùng từ ngữ bi lụy, tác giả chọn "khẩn trương" (hăng hái) để thấy được tư thế chủ động, tinh thần thép của một bậc đại trí, đại dũng. Bài thơ không chỉ là lời tự động viên bản thân trong nghịch cảnh mà còn là bài học về niềm tin: gian khổ chính là môi trường rèn luyện để con người vươn tới thành công. Với ngôn ngữ súc tích và hình ảnh giàu tính biểu tượng, "Tự miễn" đã khắc họa chân thực cốt cách nghệ sĩ - chiến sĩ của Hồ Chí Minh.

Câu 2: Ý nghĩa của những thử thách trong cuộc sống (Khoảng 600 chữ)

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, khó khăn không bao giờ là rào cản vĩnh viễn, mà thực chất là những nấc thang thử thách bản lĩnh. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết: "Tai ương bả ngã lai đoàn luyện / Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương", thử thách chính là món quà quý giá bị "gói" trong lớp vỏ xù xì mà cuộc sống trao tặng cho chúng ta.

Thử thách có thể hiểu là những tình huống khó khăn, những biến cố không mong muốn hoặc những mục tiêu cao xa đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực vượt bậc mới có thể đạt tới. Vậy tại sao thử thách lại có ý nghĩa quan trọng đến thế?

Thứ nhất, thử thách là thước đo chính xác nhất cho giá trị và bản lĩnh của con người. Trong điều kiện thuận lợi, ai cũng có thể tỏ ra mạnh mẽ. Nhưng chỉ khi đứng trước giông bão, người có ý chí mới lộ diện. Thử thách giúp chúng ta nhận ra những khả năng tiềm ẩn mà bình thường chính mình cũng không hề hay biết. Nó buộc ta phải tư duy, phải vận động và bứt phá ra khỏi "vùng an toàn" của bản thân.

Thứ hai, thử thách chính là môi trường rèn luyện tuyệt vời nhất. Không có viên kim cương nào tỏa sáng mà không trải qua quá trình mài giũa và áp suất cực lớn. Những vấp ngã, thất bại giúp ta tích lũy kinh nghiệm, sự điềm tĩnh và lòng kiên nhẫn. Một người từng đi qua nhiều sóng gió sẽ có cái nhìn sâu sắc và bao dung hơn về cuộc đời. Thử thách giúp ta chuyển hóa nỗi sợ hãi thành động lực, biến sự yếu đuối thành sức mạnh bền bỉ.

Thứ ba, thử thách giúp chúng ta trân trọng thành quả. Một thành công đến quá dễ dàng thường ít được trân trọng và dễ bị lãng quên. Ngược lại, những gì đạt được sau bao mồ hôi, nước mắt và nỗ lực bền bỉ sẽ mang lại niềm hạnh phúc vô bờ bến. Chính những khó khăn đã tôi luyện nên giá trị của sự thành công, làm cho "mùa xuân" trong cuộc đời mỗi người trở nên "huy hoàng" hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, thái độ đối diện với thử thách mới là yếu tố quyết định. Trước một tảng đá lớn, người yếu đuối coi đó là vật cản, người mạnh mẽ coi đó là bước đệm để đứng cao hơn. Nếu chỉ nhìn thấy khó khăn mà bi quan, chùn bước, con người sẽ mãi dậm chân tại chỗ và bị đào thải bởi quy luật khắc nghiệt của cuộc sống.

Tóm lại, thử thách không sinh ra để quật ngã chúng ta, nó sinh ra để chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn. Là thế hệ trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của tương lai với biết bao biến động, chúng ta cần rèn luyện cho mình một tinh thần thép và cái nhìn lạc quan. Đừng cầu mong một cuộc sống không có khó khăn, hãy cầu mong mình đủ sức mạnh để vượt qua mọi thử thách. Bởi suy cho cùng, "không có cảnh mùa đông tiêu điều rét mướt, sẽ không có mùa xuân ấm áp huy hoàng".

Câu 1: Thể thơ

Đoạn trích được viết theo thể thơ tám chữ.

Câu 2: Từ ngữ tiêu biểu về biển đảo và đất nước

Dựa vào khổ hai và khổ ba, một số từ ngữ tiêu biểu bao gồm:

• Về biển đảo: Biển, sóng dữ, Hoàng Sa, bám biển, ngư dân, giữ biển, sóng.

• Về đất nước: Mẹ Tổ quốc, nước Việt, màu cờ.

Câu 3: Biện pháp tu từ so sánh và tác dụng

• Biện pháp so sánh: "Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta / Như máu ấm trong màu cờ nước Việt".

• Tác dụng:

• Về nội dung: Khẳng định sự gắn bó khăng khít, không thể tách rời giữa Tổ quốc và mỗi người dân. Tổ quốc hiện lên gần gũi như máu thịt, là nguồn sống và sức mạnh thiêng liêng.

• Về nghệ thuật: Làm cho câu thơ thêm sinh động, tăng sức gợi hình, gợi cảm; đồng thời thể hiện niềm tự hào và sự tôn vinh đối với tinh thần yêu nước bất diệt.

Câu 4: Tình cảm của nhà thơ dành cho biển đảo

Đoạn trích thể hiện những tình cảm sâu sắc:

• Niềm tự hào về lịch sử giữ nước đầy bi tráng và oai hùng của dân tộc.

• Sự xúc động, biết ơn trước sự hy sinh thầm lặng nhưng kiên cường của các chiến sĩ và ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió.

• Tình yêu quê hương thiết tha gắn liền với ý thức trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.

Câu 5: Trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ biển đảo

Từ đoạn trích trên, chúng ta nhận thấy bảo vệ biển đảo là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Trước hết, chúng ta cần chủ động học tập và tìm hiểu để có nhận thức đúng đắn về lịch sử, chủ quyền biển đảo dân tộc. Bên cạnh đó, cần tích cực tuyên truyền, lan tỏa tình yêu biển đảo đến cộng đồng và lên án những hành động xâm phạm chủ quyền. Mỗi hành động nhỏ như ủng hộ các chương trình "Vì Trường Sa thân yêu" hay rèn luyện bản lĩnh, sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần đều là cách để giữ gìn màu xanh của biển và sự toàn vẹn của giang sơn.

Câu 1: Hoàn cảnh của nhân vật trữ tình

Nhân vật trữ tình đang ở nơi đất khách quê người (cụ thể là thành phố San Diego, Mỹ). Đây là tâm trạng của một người viễn xứ, một "lữ thứ" đang đối diện với không gian xa lạ và nỗi lòng đau đáu hướng về quê hương.

Câu 2: Những hình ảnh khiến nhân vật "ngỡ như quê ta"

Những hình ảnh thiên nhiên ở trên cao mang nét tương đồng với quê nhà bao gồm:

• Nắng (nắng trên cao).

• Mây trắng (bay phía xa).

• Đồi nhuộm vàng (trên đỉnh ngọn).

Câu 3: Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là nỗi nhớ quê hương da diết và cảm giác cô đơn, lạc lõng của thân phận lữ khách nơi xứ lạ. Đó là sự đối lập giữa cái tương đồng của thiên nhiên (trên cao) với cái khác biệt của thực tại (dưới thấp) để làm nổi bật tình yêu quê nhà.

Câu 4: Sự khác nhau trong tâm trạng qua hình ảnh nắng và mây

Sự thay đổi tâm trạng thể hiện sự thức tỉnh của lý trí:

• Ở khổ 1: Tâm trạng ngỡ ngàng, hòa nhập. Nhân vật trữ tình tìm thấy sự an ủi, ảo giác như đang ở nhà vì những nét tương đồng của thiên nhiên.

• Ở khổ 3: Tâm trạng xót xa, tỉnh thức. Vẫn là nắng, là mây nhưng cái nhìn đã nhuốm màu ly biệt. Nhân vật nhận ra sự thực phũ phàng: dù trời cao có giống nhau thì dưới chân vẫn là "bụi của người ta", là thân phận "lữ thứ" xa xôi.

Câu 5: Hình ảnh ấn tượng nhất

Gợi ý: Bạn có thể chọn hình ảnh "Bụi đường" ở khổ cuối.

• Hình ảnh: "Bụi đường cũng bụi của người ta".

• Lý do: Đây là hình ảnh giàu sức gợi, thể hiện sự đối lập triệt để. Nếu mây, nắng ở trên cao là của chung thì "bụi đường" dưới chân là thực tại gắn liền với đất đai, lãnh thổ. Hình ảnh này khẳng định một nỗi đau chia cắt: dù có cố tìm nét quen thuộc, thì mỗi bước chân đi vẫn nhắc nhở tác giả rằng mình đang đứng trên mảnh đất không phải của mình.