Câu 1 Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã khắc họa sâu sắc bức tranh suy tàn của Nho học vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. Trước hết, về nội dung, tác giả thể hiện nỗi chán chường, thất vọng khi đạo học không còn được coi trọng: “Mười người đi học, chín người thôi”. Hình ảnh cô hàng sách “lim dim ngủ”, thầy đồ “nhấp nhổm ngồi” cho thấy cảnh học hành ế ẩm, tiêu điều. Bên cạnh đó, hình ảnh “sĩ khí rụt rè”, “văn chương liều lĩnh” phản ánh sự sa sút về nhân cách, mục đích học tập không còn cao đẹp mà trở nên thực dụng. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, sử dụng nhiều từ láy giàu giá trị gợi hình, gợi cảm như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè”, “liều lĩnh”, góp phần làm nổi bật không khí uể oải, chán nản. Giọng điệu trào phúng, châm biếm nhẹ nhàng nhưng sâu cay cũng là nét đặc sắc, thể hiện thái độ phê phán xã hội và nỗi đau đáu của tác giả trước sự suy tàn của đạo học.

Câu2.

Trong xã hội hiện đại, học tập đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi cá nhân, đặc biệt là học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy ý thức học tập của một bộ phận học sinh vẫn còn nhiều vấn đề đáng lo ngại, đòi hỏi mỗi người cần suy nghĩ nghiêm túc để thay đổi và hoàn thiện bản thân. Ý thức học tập có thể hiểu là thái độ, tinh thần và trách nhiệm của học sinh đối với việc học. Người có ý thức học tập tốt sẽ chủ động tiếp thu kiến thức, tự giác làm bài, không ngừng tìm tòi, sáng tạo và luôn có mục tiêu rõ ràng trong học tập. Ngược lại, một số học sinh hiện nay lại học tập một cách đối phó, lười biếng, thiếu tập trung, thậm chí gian lận trong thi cử. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn làm suy giảm giá trị đạo đức và nhân cách. Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là do bản thân học sinh chưa nhận thức đúng đắn về vai trò của việc học, còn ham chơi, thiếu kỷ luật. Bên cạnh đó, sự tác động của công nghệ, mạng xã hội cũng khiến nhiều bạn dễ sao nhãng việc học. Ngoài ra, gia đình và nhà trường đôi khi chưa có phương pháp giáo dục phù hợp, chưa khơi dậy được động lực học tập cho học sinh. Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là rất nghiêm trọng. Nó khiến học sinh mất đi nền tảng kiến thức, ảnh hưởng đến tương lai nghề nghiệp và khả năng phát triển bản thân. Không chỉ vậy, thói quen lười biếng, thiếu trách nhiệm còn có thể kéo theo những hành vi tiêu cực khác trong cuộc sống. Để cải thiện tình trạng này, trước hết mỗi học sinh cần tự giác thay đổi nhận thức, xác định rõ mục tiêu học tập của mình. Việc lập kế hoạch học tập cụ thể, quản lý thời gian hợp lý và duy trì tinh thần kỷ luật là rất cần thiết. Bên cạnh đó, gia đình cần quan tâm, định hướng và tạo điều kiện tốt cho con em học tập. Nhà trường cũng cần đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo môi trường học tập tích cực, giúp học sinh hứng thú hơn với việc học. Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố quyết định sự thành công của mỗi học sinh. Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, mỗi người càng cần nâng cao tinh thần tự học, chủ động và trách nhiệm để không ngừng tiến bộ, góp phần xây dựng tương lai tốt đẹp cho bản thân và đất nước.

Câu 1: Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2: Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học. Câu 3: Tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay chán lắm rồi” vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. Câu 4: Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh. Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn. Câu 5: Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.

câu 1.

Một lời độc thoại tiêu biểu của vua Lia là đoạn:

“Khi ta sinh ra đời, ta khóc vì nỗi phải bước vào cái sân khấu mênh mông của những kẻ điên rồ!”

→ Đây là lời vua Lia nói dài, bộc lộ suy ngẫm về cuộc đời, không nhằm đối đáp trực tiếp với nhân vật nào.

câu 2.

Vua Lia nhận ra điều đó sau khi bị hai con gái là Gô-nơ-rin và Rê-gan ruồng bỏ, đuổi ra ngoài trong đêm mưa bão, khiến ông rơi vào cảnh cô độc, đau khổ và hóa điên.
→ Chính trong nghịch cảnh, ông mới tỉnh ngộ về sự giả dối của các con và sự mong manh của quyền lực vua chúa.

câu 3.

Lời thoại này mang đặc điểm:

• Rối loạn, đứt đoạn, phi logic, thể hiện trạng thái điên loạn của vua Lia.
• Giàu hình ảnh, liên tưởng kì quái, chuyển cảnh nhanh, lời nói như trò chơi trẻ con.
• Tuy điên loạn bề ngoài nhưng ẩn chứa bi kịch tinh thần sâu sắc của một ông vua mất quyền lực và lý trí.

câu 4.

Các chỉ dẫn sân khấu:

• (Lia ra, đeo quấn rất ngộ nghĩnh những hoa đồng cỏ nội.)
• (Eđ-ga nói riêng)
• (Một gia tướng và một số gia nhân ra.)
• (Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo.)

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung rõ hành động, dáng vẻ, trạng thái tâm lí nhân vật.
• Làm nổi bật tình trạng điên loạn, bi thảm của vua Lia.
• Tăng tính sân khấu hóa, kịch tính và cảm xúc cho đoạn trích.

câu 5.

Văn bản và phần tóm tắt cho thấy một bức tranh hiện thực xã hội phong kiến đầy bất công và tàn nhẫn:

• Quyền lực và tiền bạc chi phối đạo đức, tình thân bị chà đạp.
• Con cái có thể bội phản cha, kẻ gian trá được trọng dụng, người lương thiện bị hãm hại.
• Công lí bị bóp méo, người nghèo và yếu thế chịu thiệt thòi.
  → Qua đó, tác phẩm phơi bày sự mục ruỗng của xã hội và bi kịch sâu sắc của con người trong vòng xoáy quyền lực.

câu 1.

Một lời độc thoại tiêu biểu của vua Lia là đoạn:

“Khi ta sinh ra đời, ta khóc vì nỗi phải bước vào cái sân khấu mênh mông của những kẻ điên rồ!”

→ Đây là lời vua Lia nói dài, bộc lộ suy ngẫm về cuộc đời, không nhằm đối đáp trực tiếp với nhân vật nào.

câu 2.

Vua Lia nhận ra điều đó sau khi bị hai con gái là Gô-nơ-rin và Rê-gan ruồng bỏ, đuổi ra ngoài trong đêm mưa bão, khiến ông rơi vào cảnh cô độc, đau khổ và hóa điên.
→ Chính trong nghịch cảnh, ông mới tỉnh ngộ về sự giả dối của các con và sự mong manh của quyền lực vua chúa.

câu 3.

Lời thoại này mang đặc điểm:

• Rối loạn, đứt đoạn, phi logic, thể hiện trạng thái điên loạn của vua Lia.
• Giàu hình ảnh, liên tưởng kì quái, chuyển cảnh nhanh, lời nói như trò chơi trẻ con.
• Tuy điên loạn bề ngoài nhưng ẩn chứa bi kịch tinh thần sâu sắc của một ông vua mất quyền lực và lý trí.

câu 4.

Các chỉ dẫn sân khấu:

• (Lia ra, đeo quấn rất ngộ nghĩnh những hoa đồng cỏ nội.)
• (Eđ-ga nói riêng)
• (Một gia tướng và một số gia nhân ra.)
• (Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo.)

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung rõ hành động, dáng vẻ, trạng thái tâm lí nhân vật.
• Làm nổi bật tình trạng điên loạn, bi thảm của vua Lia.
• Tăng tính sân khấu hóa, kịch tính và cảm xúc cho đoạn trích.

câu 5.

Văn bản và phần tóm tắt cho thấy một bức tranh hiện thực xã hội phong kiến đầy bất công và tàn nhẫn:

• Quyền lực và tiền bạc chi phối đạo đức, tình thân bị chà đạp.
• Con cái có thể bội phản cha, kẻ gian trá được trọng dụng, người lương thiện bị hãm hại.
• Công lí bị bóp méo, người nghèo và yếu thế chịu thiệt thòi.
  → Qua đó, tác phẩm phơi bày sự mục ruỗng của xã hội và bi kịch sâu sắc của con người trong vòng xoáy quyền lực.