Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật bà má trong văn bản “Bà má Hậu Giang”

Nhân vật bà má trong bài thơ “Bà má Hậu Giang” của Tố Hữu là hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ Nam Bộ giàu lòng yêu nước và kiên trung trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Khi bị tên giặc xông vào nhà tra hỏi, đe dọa và hành hạ, bà má vẫn giữ trọn lòng trung nghĩa, không hé nửa lời về nơi trú ẩn của du kích. Dù “run trán toát mồ hôi”, dù “lưỡi gươm lạnh toát kề hông”, bà vẫn kiên cường nói: “Má có chết, một mình má chết / Cho các con trừ hết quân Tây!” – câu nói giản dị mà chứa đựng tinh thần hi sinh vĩ đại. Hình ảnh bà má già yếu nhưng vẫn hiên ngang mắng thẳng vào mặt kẻ thù: “Tụi bay đồ chó! Cướp nước tao, cắt cổ dân tao!” làm sáng ngời phẩm chất anh hùng của người dân Việt Nam. Bà má không chỉ là biểu tượng của tình mẫu tử mà còn là hiện thân của lòng yêu nước, sự gan dạ, bất khuất và niềm tin vào thế hệ con cháu tiếp nối truyền thống chiến đấu bảo vệ quê hương.

Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ)

Đề: Từ văn bản “Bà má Hậu Giang”, bàn về trách nhiệm của thế hệ trẻ hiện nay đối với đất nước và đề xuất những hành động cụ thể.

Đất nước Việt Nam hôm nay được sống trong hòa bình, độc lập là thành quả của biết bao máu xương, hi sinh của các thế hệ đi trước. Hình tượng bà má trong bài thơ “Bà má Hậu Giang” của Tố Hữu là một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần yêu nước kiên cường của nhân dân ta. Trước họng súng và bạo lực của kẻ thù, bà vẫn giữ trọn lòng trung thành, thà chết chứ không khai, để bảo vệ những người chiến sĩ đang chiến đấu ngoài chiến trường. Từ câu chuyện ấy, mỗi người trẻ hôm nay cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với đất nước.

Trách nhiệm ấy trước hết là biết trân trọng quá khứ, ghi nhớ công ơn những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do. Tiếp đó, người trẻ cần sống có lý tưởng, có hoài bão, học tập và rèn luyện không ngừng để cống hiến cho xã hội. Trong thời đại hội nhập, trách nhiệm của thế hệ trẻ không chỉ là bảo vệ Tổ quốc bằng vũ khí, mà còn bằng tri thức, đạo đức, tinh thần sáng tạo và lòng nhân ái. Mỗi hành động nhỏ – như sống kỷ luật, tiết kiệm, yêu thương đồng bào, bảo vệ môi trường, nói không với tiêu cực – đều góp phần làm đất nước mạnh hơn.

Bà má Hậu Giang đã hi sinh thân mình vì tự do của dân tộc, còn thế hệ trẻ hôm nay phải sống xứng đáng với sự hi sinh ấy bằng tinh thần trách nhiệm, lòng tự hào dân tộc và khát vọng dựng xây quê hương giàu đẹp. Đó chính là cách chúng ta tiếp nối truyền thống anh hùng của cha ông và góp phần đưa Việt Nam ngày càng phát triển, bền vững trong tương lai.

Câu 1.

➡ Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.

➡ Trong bài thơ “Bà má Hậu Giang”, khi bà má đang nấu cơm cho du kích thì một tên giặc Pháp xông vào tra hỏi, dọa giết để bắt bà khai nơi trú ẩn của du kích. Dù bị đánh đập, đe dọa, bà má vẫn kiên cường không khai và hiên ngang mắng lại kẻ thù.

Câu 3.

➡ Những hành động độc ác của tên giặc:

• Đạp rơi liếp mành, xông vào nhà đe dọa.

• Tuốt gươm, kề lưỡi gươm lạnh toát vào hông bà má.

• Đạp lên đầu bà, hét mắng thô bạo.

🩶 Nhận xét: Tên giặc hiện lên với bản chất tàn bạo, hung hãn, vô nhân tính, tiêu biểu cho bộ mặt dã man của kẻ xâm lược.

Câu 4.

➡ Biện pháp tu từ: So sánh

“Con tao, gan dạ anh hùng

Như rừng đước mạnh, như rừng chàm thơm!”

Tác dụng:

– So sánh con người với “rừng đước, rừng chàm” gợi sức mạnh bền bỉ, kiên cường và sức sống mãnh liệt của người dân Nam Bộ.

– Qua đó thể hiện niềm tự hào, niềm tin yêu mãnh liệt của bà má vào thế hệ con chiến đấu vì Tổ quốc.

Câu 5.

➡ Hình tượng bà má Hậu Giang thể hiện tinh thần yêu nước sâu sắc, lòng dũng cảm và sự trung kiên của nhân dân ta trong kháng chiến. Dù tuổi già, đối mặt với cái chết, bà vẫn một lòng trung thành, không khai du kích, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc. Hình ảnh ấy giúp em càng khâm phục và biết ơn thế hệ cha ông, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải sống xứng đáng, trân trọng hòa bình và tiếp nối tinh thần yêu nước bất khuất ấy.

Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật người chinh phụ trong văn bản trên

Người chinh phụ trong đoạn trích hiện lên là hình ảnh người vợ trẻ mang nỗi cô đơn, nhớ thương và đau khổ khôn nguôi khi chồng ra trận nơi biên ải xa xôi. Trải qua nhiều mùa xuân, nàng vẫn mong chờ tin chồng nhưng chỉ nhận lại sự vắng lặng, vô vọng. Mỗi cảnh vật quanh nàng – chim nhạn, ánh đèn, trăng khuya – đều trở thành cái cớ để nỗi nhớ thêm dày. Những hành động như “đề chữ gấm phong thôi lại mở”, “gieo bói tiền tin dở còn ngờ” hay “dạo hiên vắng thầm gieo từng bước” thể hiện sự khắc khoải, trông ngóng không nguôi của người phụ nữ cô đơn. Nàng vừa nhớ thương, vừa lo lắng cho chồng nơi gió tuyết, vừa đau đớn vì chính cảnh chia ly của mình. Qua đó, Nguyễn Du (hoặc tác giả bản dịch Chinh phụ ngâm) đã khắc họa sâu sắc nỗi niềm của người phụ nữ trong xã hội phong kiến: giàu tình yêu thương, thủy chung son sắt, nhưng cũng phải chịu nhiều thiệt thòi, cô đơn và bất hạnh trong chiến tranh ly biệt.

Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài nghị luận (400 – 600 chữ)

Đề: Những mất mát, đau thương do chiến tranh gây ra và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong việc trân trọng, giữ gìn cuộc sống hòa bình.

Chiến tranh là một trong những bi kịch lớn nhất của nhân loại. Mỗi khi chiến tranh nổ ra, không chỉ súng đạn cướp đi sinh mạng con người mà còn gieo rắc biết bao đau thương, mất mát và chia lìa. Đọc Chinh phụ ngâm, ta bắt gặp hình ảnh người chinh phụ ngày đêm ngóng trông chồng, sống trong cô đơn và tuyệt vọng. Từ nỗi đau riêng của nàng, ta thấy được nỗi đau chung của bao người vợ, người mẹ, người con phải chịu cảnh ly biệt vì chiến tranh.

Chiến tranh cướp đi tuổi xuân của những người lính, làm tan nát bao mái nhà yên ấm, để lại những vết thương không bao giờ lành trong tâm hồn dân tộc. Không chỉ là máu và nước mắt, chiến tranh còn hủy hoại tình thương, niềm tin và cả những ước mơ giản dị nhất của con người – được sống bên nhau trong hòa bình. Chính vì vậy, hòa bình là giá trị thiêng liêng nhất mà cha ông ta đã đánh đổi bằng xương máu để có được hôm nay.

Thế hệ trẻ ngày nay được sinh ra trong hòa bình cần biết trân trọng những gì mình đang có. Trân trọng hòa bình không chỉ là biết ơn quá khứ, mà còn phải sống có trách nhiệm với hiện tại: học tập, lao động, rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, giữ vững nền độc lập, không để chiến tranh quay trở lại. Mỗi người trẻ cần nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, sống nhân ái và lan tỏa những giá trị tốt đẹp để hòa bình mãi bền lâu.

Chiến tranh chỉ đem đến chia ly và nước mắt, còn hòa bình là ánh sáng của hạnh phúc và tương lai. Hiểu được giá trị của hòa bình, chúng ta càng phải sống xứng đáng với những hi sinh của thế hệ cha anh và gìn giữ cuộc sống yên bình hôm nay bằng cả trái tim biết ơn và trách nhiệm.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản

➡ Thể thơ: Song thất lục bát

Giải thích: Bài thơ có cấu trúc mỗi khổ gồm hai câu thất (7 chữ) tiếp theo là một cặp lục bát (6 – 8 chữ), đây là đặc trưng của thể song thất lục bát – thể thơ quen thuộc trong văn học trung đại Việt Nam, tiêu biểu là Chinh phụ ngâm.

Câu 2. Chỉ ra dòng thơ cho thấy sự mong mỏi, ngóng trông tin chồng của người chinh phụ

➡ Dòng thơ thể hiện rõ nhất là:

“Trải mấy xuân tin đi tin lại,

Tới xuân này tin hãy vắng không.”

Giải thích: Hai câu thơ bộc lộ nỗi nhớ thương, mong mỏi khôn nguôi của người vợ chờ chồng ra trận. Dù thời gian đã trôi qua “mấy xuân” nhưng tin tức vẫn bặt vô âm tín.

Câu 3. Nghĩ về người chồng đang chiến đấu nơi xa, người chinh phụ đã làm gì? Em có nhận xét gì về những hành động ấy?

➡ Người chinh phụ:

• “Thấy nhạn luống tưởng thư phong” → Thấy chim nhạn liền tưởng có tin chồng.

• “Đề chữ gấm phong thôi lại mở, Gieo bói tiền tin dở còn ngờ.” → Viết thư rồi lại mở, gieo quẻ bói mong biết tin chồng.

• “Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.” → Đi đi lại lại, ngồi ngóng chờ, lòng nặng trĩu lo âu.

🩶 Nhận xét:

→ Những hành động ấy biểu hiện nỗi nhớ thương da diết, cô đơn, khắc khoải và bất lực của người vợ xa chồng. Nàng sống trong chờ đợi vô vọng, thể hiện tấm lòng thủy chung son sắt và tình yêu sâu nặng.

Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ mà em ấn tượng trong văn bản

➡ Biện pháp tu từ: Nhân hoá trong câu

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết,

Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.”

Phân tích:

– Ánh đèn được nhân hoá như có linh hồn, biết chia sẻ, biết cảm thông.

– Nhưng dù “đèn có biết” hay “không biết” thì vẫn chỉ có “lòng thiếp bi thiết mà thôi”, làm nổi bật nỗi cô đơn tột cùng của người chinh phụ — không ai thấu hiểu, chỉ còn ánh đèn làm bạn.

Câu 5. Trong văn bản này, người chinh phụ đã thể hiện tâm trạng gì? Qua tâm trạng đó, em có suy nghĩ gì về giá trị của cuộc sống hoà bình hiện nay?

➡ Tâm trạng của người chinh phụ:

• Nhớ thương, lo lắng, mong ngóng tin chồng.

• Cô đơn, buồn tủi, tuyệt vọng trong cảnh chia ly.

• Thể hiện tình yêu chân thành, lòng thủy chung son sắt.

➡ Suy nghĩ:

• Qua nỗi đau và cô đơn của người chinh phụ, ta càng thấu hiểu giá trị của hòa bình – khi không còn cảnh chia ly, mất mát vì chiến tranh.

• Hòa bình giúp con người được sống trong đoàn tụ, hạnh phúc và bình yên, điều mà bao thế hệ cha ông đã phải hi sinh để có được.

→ Vì vậy, thế hệ hôm nay cần trân trọng cuộc sống hòa bình, biết ơn quá khứ và sống có trách nhiệm, yêu thương hơn.