Câu 1.

Dấu hiệu xác định thể thơ:

Số chữ của các dòng không bằng nhau, không cố định về niêm, luật.

Là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của văn bản.

Câu 2.

Hình ảnh được sử dụng để so sánh với từng hạt gạo ngọt thơm

ở khổ thơ đầu tiên là lời ru của bà.

Câu 3.

Phân tích tác dụng biện pháp tu từ liệt kê:

Nêu biểu hiện: Liệt kê/nêu/kể ra những điều nhân vật tôi “nghe trong khói hương":

hồn bà lan toả, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng, bà se sẽ hát ru gọi lúa trổ đòng.

Tác dụng:

+ Thể hiện những cảm nhận tinh tế và sâu sắc, niềm xúc động của nhân vật tôi khi đứng trên cánh đồng, đứng trước mộ bà. Nhân vật trữ tình tôi như cảm nhận được linh hồn bà đã bám sâu gắn bó với đồng ruộng, với từng cây lúa nuôi con cháu lớn khôn. Qua đó đoạn trích thể hiện lòng biết ơn, sự kết nối thế hệ sau với thế hệ trước.

+ Tăng hiệu quả diễn đạt, khái quát được những khía cạnh khác nhau của sự vật, sự việc; tạo giọng điệu thiết tha, sâu lắng.

Câu 4.

Suy nghĩ, tình cảm của nhân vật tôi qua những câu thơ:

Suy nghĩ sâu sắc: Nhận ra mỗi hạt gạo làm nên bát cơm trên tay hôm nay là kết tinh bao mồ hôi công sức của tổ tiên, kết tinh bao yêu thương của bà trong lời ru. – Tình cảm: Nhân vật tôi thể hiện sự trân trọng, biết ơn sâu sắc với tổ tiên, tình yêu thương đối với bà.

Câu 5.

Hiện tại luôn được xây đắp từ quá khứ, cuộc sống ấm no trong hiện tại của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng đều có được nhờ những thế hệ đi trước vất vả dựng xây. Vì vậy nhìn những gì có trong hiện tại, cần có thái độ trân quý, biết ơn với những người đi trước, với quá khứ,...

Một người sẽ trưởng thành thực sự khi biết nhìn hiện tại mà thấy quá khứ, biết trân trọng những gì đang được thụ hưởng với lòng biết ơn, biết nhớ về tổ tiên, gắn kết với gia đình đặc biệt là với thế hệ trước,...

• Trách nhiệm thiêng liêng: Bảo vệ chủ quyền không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tiếp nối truyền thống giữ nước của cha ông.
• Sự tồn vong của dân tộc: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc nhận thức rõ về chủ quyền (biển đảo, biên giới, không gian mạng) giúp giữ vững độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ.
• Động lực phát triển: Khi có ý thức dân tộc mạnh mẽ, thế hệ trẻ sẽ có động lực học tập, lao động để xây dựng đất nước giàu mạnh, từ đó khẳng định vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
• Hành động cụ thể: Cần tỉnh táo trước các thông tin sai lệch, tích cực tuyên truyền về chủ quyền hợp pháp của Việt Nam và sẵn sàng cống hiến sức trẻ khi Tổ quốc cần.

• Hình tượng Bác Hồ và lý tưởng cách mạng:
• • Màu xanh Trường Sơn được gắn liền với "Màu xanh của Bác". Sự hy sinh của Người ("Tóc nhiều sợi bạc") đã ươm mầm cho sức sống, cho "màu thêm xanh" của dân tộc.
  • Lý tưởng của Bác là nguồn cảm hứng, là ánh sáng dẫn đường cho các chiến sĩ đi giữa đại ngàn.
• Sự gian khổ và tinh thần lạc quan của người lính:
• • Bài thơ tái hiện thực tế khốc liệt: "mùa mưa" suối thành sông, "ba lô trĩu nặng", "cơn sốt" rừng, "mùa khô xém lửa", "đất nung bàn chân".
  • Dù gian khổ, tâm hồn người lính vẫn tràn đầy chất thơ ("Màu xanh thành nhạc"), thể hiện ý chí kiên cường và tình yêu thiên nhiên, đất nước sâu sắc.
• Sức sống bất diệt của con đường huyền thoại:
• • Trường Sơn không chỉ là địa danh địa lý mà là biểu tượng của ý chí thống nhất non sông. Màu xanh ấy là màu của hy vọng, của sự tiếp nối giữa các thế hệ.

Câu 1

Đoạn trích được viết theo thể thơ tám chữ.

Câu 2

Một số từ ngữ từ ngữ tiêu biểu thể hiện hình ảnh của biển đảo và đất nước: biển, sóng dữ, Hoàng Sa, Tổ quốc, màu cờ nước Việt, ngư dân,...

Câu 3

HS chỉ ra được biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ:

Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta

Như máu ấm trong màu cờ nước Việt

HS phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ so sánh:

+ Giúp tăng tính sinh động, gợi hình cho sự diễn đạt.

+ Khẳng định sự gắn bó của Tổ quốc đối với mỗi người dân Việt Nam.

+ Cho thấy tình yêu nồng nàn dành cho Tổ quốc của tác giả.

Câu 4

Nhà thơ thể hiện những tình cảm sau:

Niềm tự hào đối với lịch sử dân tộc.

Lòng biết ơn đối với những người lính và ngư dân bám biển.

Câu 5

HS trình bày theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.

Gợi ý trả lời: Em đặc biệt ấn tượng với hình ảnh đất nước được "Viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ" ở đầu đoạn trích. Hình ảnh này mang tính khái quát cao về lịch sử dựng nước và giữ nước đầy gian khổ nhưng cũng rất hào hùng của dân tộc Việt Nam, là minh chứng cho tinh thần quyết tử, sẵn sàng hi sinh tính mạng của vạn người con để đổi lấy sự trường tồn của Tổ quốc. Hình ảnh thơ đã truyền cho em ngọn lửa yêu nước và niềm xúc động trước những đóng góp thầm lặng của các bậc cha anh.

• Xác định nguồn cội và bản sắc cá nhân:Bản sắc quê hương giúp người trẻ hiểu rõ mình là ai, từ đó xây dựng sự tự tin và lòng tự hào dân tộc khi bước ra thế giới rộng lớn.
• Bồi đắp tâm hồn và đạo đức: Những giá trị truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp là "màng lọc" giúp thế hệ trẻ giữ vững đạo đức, tránh khỏi những cám dỗ và sự lai căng văn hóa trong thời đại toàn cầu hóa.
• Đóng góp cho sự phát triển bền vững: Khi trân trọng bản sắc, tuổi trẻ sẽ có động lực để phát triển quê hương dựa trên những giá trị cốt lõi, tạo nên những sản phẩm văn hóa, kinh tế độc đáo mang dấu ấn riêng của dân tộc.

• Sự đối lập giữa thời gian và con người:Hình ảnh "tóc xanh đã bạc mà chưa tới làng" nhấn mạnh sự chảy trôi khắc nghiệt của thời gian và hành trình trở về gian nan, không chỉ là khoảng cách địa lý mà còn là khoảng cách trong tâm tưởng.
• Nỗi nhớ và sự hoài niệm: Những hình ảnh đặc trưng của làng quê Việt Nam như "con đê", "đồng ngang", "khói bếp lam chiều", "cánh diều tuổi thơ" gợi lên một không gian yên bình, đối lập với sự vội vã của cuộc sống hiện đại ("xuống tàu vội vã").
• Sự trăn trở về giá trị truyền thống: Câu hỏi "Người xưa giờ có còn sang hát chèo" thể hiện nỗi lo âu về việc những nét đẹp văn hóa tinh thần đang dần mai một theo thời gian.
• Đánh giá chung: Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của một cá nhân mà còn chạm đến tình cảm thiêng liêng của mỗi người đối với quê hương, nhắc nhở chúng ta về việc trân trọng những giá trị nguồn cội.

Câu 1

Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2

Một hình ảnh thơ mang tính biểu tượng cho cuộc sống làng biển: "làng là mảnh lưới trăm năm" hoặc "những cánh buồm quê" hay "những mái nhà hình mắt lưới".

Câu 3

Hình ảnh "mẹ tôi bạc đầu sau những

đêm đợi biển" gợi:

Sự chờ đợi mỏi mòn, đầy lo âu của người mẹ có chồng, con bám biển và nỗi vất vả, hi sinh thầm lặng của người phụ nữ làng chài.

Ngoài ra, hình ảnh còn thể hiện nỗi đau, nỗi thương và tình cảm sâu nặng của tác giả đối với con người quê biển.

Cuối cùng, hình ảnh góp phần làm nổi bật chủ đề bài thơ: Cuộc sống nhọc nhằn nhưng giàu tình yêu quê hương.

Câu 4

"Làng là mảnh lưới trăm năm" gợi cuộc sống làng chài gắn bó bền chặt với biển qua nhiều thế hệ và truyền thống lao động biển được cha ông gìn giữ, nối tiếp. Con người trong làng gắn bó, đùm bọc nhau như những mắt lưới và thể hiện chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng của làng biển.

Câu 5

Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.

Gợi ý trả lời:

+ Con người làng biển hiện lên với sự bền bỉ, nhẫn nại trước sóng gió thiên nhiên.

+ Lao động vất vả giúp họ tạo dựng cuộc sống và nuôi dưỡng niềm hi vọng.

+ Lao động bền bỉ góp phần hình thành giá trị sống chân chính của con người. + Trong cuộc sống hôm nay, mỗi người

cần kiên trì, nỗ lực trong học tập và công

việc. Chính sự nhẫn nại, không bỏ cuộc

giúp con người vượt qua khó khăn và

khẳng định ý nghĩa cuộc đời mình.