câu 1 Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, con người lo ngại sẽ bị máy móc thay thế. Tuy nhiên, điều đáng sợ hơn chính là sự máy móc trong tư duy của con người. Đó là lối suy nghĩ rập khuôn, thụ động, thiếu sáng tạo và không có chính kiến. Khi tư duy trở nên máy móc, con người dễ tiếp nhận thông tin một cách vô thức, không biết phản biện hay đánh giá đúng sai. Điều này khiến cá nhân mất đi khả năng sáng tạo, ngại đổi mới và khó thích nghi với những thay đổi của cuộc sống. Không chỉ vậy, tư duy máy móc còn làm con người trở nên vô cảm, hành động theo thói quen mà thiếu sự thấu hiểu, sẻ chia với người khác. Đối với người trẻ, đây là một trở ngại lớn trên con đường học tập, làm việc và khẳng định bản thân. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, điều làm nên giá trị khác biệt của con người không chỉ là tri thức mà còn là khả năng tư duy độc lập, sáng tạo và nhân văn. Vì vậy, mỗi người cần chủ động học hỏi, rèn luyện tư duy phản biện, dám đặt câu hỏi và dám đổi mới để không trở thành “cỗ máy” trong chính cuộc sống của mình.

câu 2 Dương Kiều Minh là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ Việt Nam thời kì đổi mới. Thơ ông giàu cảm xúc, đậm chất suy tư và luôn hướng về những giá trị cội nguồn của quê hương, gia đình. Bài thơ “Củi lửa” là tiếng lòng tha thiết của người con trước hình ảnh người mẹ già cùng những ký ức quê nhà thân thương. Qua đó, tác giả thể hiện tình mẫu tử sâu nặng và nỗi hoài nhớ da diết về những giá trị bình dị đã nuôi dưỡng tâm hồn con người.

Ngay từ những câu thơ đầu, nhà thơ đã gợi lên sự đổi thay của thời gian và nỗi xót xa trước sự già nua của mẹ:

“Đời con thưa dần mùi khói
Mẹ già nua như những buổi chiều”

“Mùi khói” không chỉ là hình ảnh quen thuộc của bếp lửa quê nhà mà còn là biểu tượng của tuổi thơ, của mái ấm gia đình. Cuộc sống hiện đại khiến “đời con thưa dần mùi khói”, đồng nghĩa với việc con người ngày càng xa những giá trị bình dị, thân thuộc. Trong khi đó, mẹ ngày một già đi. Hình ảnh so sánh “Mẹ già nua như những buổi chiều” vừa gợi cảm giác chậm buồn, vừa diễn tả quy luật khắc nghiệt của thời gian. Những câu thơ tiếp theo:

“lăng lắc tuổi xuân, lăng lắc niềm thôn dã
bếp lửa ngày đông…”

đã tái hiện bóng dáng người mẹ gắn liền với những tháng năm tảo tần, với cuộc sống thôn quê mộc mạc. Từ láy “lăng lắc” gợi sự chênh chao của thời gian và những nhọc nhằn mà mẹ đã trải qua.

Khổ thơ thứ hai là dòng hồi tưởng đầy xúc động về quê hương và tuổi thơ:

“Mơ được về bên mẹ
ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa”

Điệp từ “ngày xưa” cùng hình ảnh “ao xưa”, “mảnh vườn nhỏ” gợi lên một không gian thân thuộc, bình yên. Đó là nơi lưu giữ những kỉ niệm đẹp nhất của cuộc đời người con. Những hình ảnh:

“bậc thềm dàn dụa trăng mỗi tối
Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi
mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ”

được cảm nhận bằng nhiều giác quan khác nhau, tạo nên một bức tranh quê vừa chân thực vừa giàu chất thơ. Ánh trăng, hoàng hôn, mùi lá bạch đàn… tất cả hòa quyện thành miền ký ức trong trẻo, ấm áp. Đặc biệt, câu thơ “con về yêu mái rạ cuộc đời” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. “Mái rạ” không chỉ là ngôi nhà quê nghèo mà còn tượng trưng cho cội nguồn, nơi nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách con người.

Khổ thơ cuối ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều cảm xúc:

“Một sớm vắng
ùa lên khói bếp
về đây
củi lửa ngày xưa…”

Sự xuất hiện của hình ảnh “khói bếp”, “củi lửa ngày xưa” như một làn sóng ký ức bất ngờ dâng trào. “Củi lửa” là biểu tượng của tình mẹ, của hơi ấm gia đình, của những năm tháng tuổi thơ không thể nào quên. Dấu ba chấm ở cuối bài thơ mở ra khoảng lặng mênh mang của nỗi nhớ, khiến dư âm cảm xúc còn ngân mãi trong lòng người đọc.

Thành công của bài thơ còn được tạo nên bởi những nét nghệ thuật đặc sắc. Thể thơ tự do giúp cảm xúc tuôn chảy tự nhiên. Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng giàu sức gợi. Hệ thống hình ảnh gần gũi, mang đậm màu sắc làng quê như bếp lửa, mái rạ, ao vườn, bậc thềm, hoàng hôn… góp phần khắc họa sâu sắc tình cảm gia đình và nỗi nhớ cội nguồn. Bên cạnh đó, các biện pháp so sánh, điệp từ, từ láy được sử dụng tinh tế, làm tăng giá trị biểu cảm của bài thơ.

“Củi lửa” là bài thơ giàu cảm xúc về mẹ và quê hương. Qua những hình ảnh bình dị mà sâu sắc, Dương Kiều Minh đã gợi nhắc mỗi người hãy biết trân trọng tình mẫu tử, gìn giữ những giá trị cội nguồn và nâng niu những ký ức đẹp đẽ của cuộc đời mình.

Câu 1 (0,5 điểm): Xác định luận đề của văn bản.

Luận đề của văn bản: Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể vượt trội con người về khả năng giải quyết vấn đề nhưng không nhất thiết có ý thức; vì vậy con người cần thận trọng trong việc phát triển và sử dụng AI.

Câu 2 (0,5 điểm): Trong đoạn (2), tác giả đã sử dụng thao tác nghị luận nào để chỉ ra trí tuệ và ý thức “là hai thứ rất khác nhau”?

Tác giả sử dụng thao tác nghị luận giải thích kết hợp với phân biệt (so sánh đối chiếu). Cụ thể, tác giả giải thích:

• Trí tuệ là khả năng giải quyết vấn đề.
• Ý thức là khả năng cảm nhận đau, vui, yêu, giận,…

Từ đó làm rõ sự khác biệt giữa hai khái niệm này.

Câu 3 (1,0 điểm): Nêu tác dụng của các bằng chứng được sử dụng trong đoạn (3).

Các bằng chứng như: máy bay bay nhanh hơn chim mà không cần mọc lông, hay AI có thể chữa bệnh, nhận dạng khủng bố, gợi ý bạn đời, tìm đường đi… mà không cần có cảm xúc riêng có tác dụng:

• Minh họa cụ thể, sinh động cho luận điểm.
• Chứng minh rằng trí thông minh không đồng nhất với ý thức.
• Tăng tính khách quan, khoa học và sức thuyết phục cho lập luận của tác giả.
• Giúp người đọc dễ hình dung và tiếp nhận vấn đề hơn.

Câu 4 (1,0 điểm): Phân tích lỗi và đề xuất cách sửa lỗi trong câu văn sau:

“Trong đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI).”

Lỗi: Câu bị thiếu chủ ngữ. Cụm từ “Trong đoạn trích” chỉ là trạng ngữ, không phải chủ ngữ của hành động “đã thể hiện”, “đưa ra”.

Cách sửa:

• Đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI).
• Hoặc: Tác giả trong đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI).

Câu 5 (1,0 điểm):

Lời cảnh báo của tác giả nhắc nhở chúng ta phải sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo một cách tỉnh táo, có trách nhiệm. AI là công cụ rất mạnh mẽ, nhưng nếu con người phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc, lười tư duy và thiếu hiểu biết về chính bản thân mình thì có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, bên cạnh việc phát triển khoa học công nghệ, mỗi người cần không ngừng rèn luyện tri thức, đạo đức và khả năng tư duy độc lập. Chỉ khi làm chủ được công nghệ, con người mới có thể khai thác những lợi ích mà AI mang lại và góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững.