Câu 1 (2 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích.

Đoạn trích trong Truyện Kiều thể hiện rõ tài năng nghệ thuật của Nguyễn Du. Trước hết, tác giả xây dựng hình tượng nhân vật mang tính lí tưởng. Từ Hải được khắc họa bằng bút pháp ước lệ, phóng đại với những hình ảnh “đội trời đạp đất”, “gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”, làm nổi bật tầm vóc anh hùng phi thường. Trong khi đó, Thúy Kiều được thể hiện qua nghệ thuật đối thoại tinh tế, lời lẽ mềm mại nhưng sâu sắc, cho thấy trí tuệ và bản lĩnh. Nguyễn Du còn sử dụng nhiều điển tích như “Bình Nguyên Quân”, “Tấn Dương”, “mây rồng” tạo sắc thái trang trọng, cổ kính. Ngôn ngữ thơ lục bát giàu nhạc điệu, uyển chuyển, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp lãng mạn của cuộc gặp gỡ giữa anh hùng và giai nhân. Sự kết hợp hài hòa giữa bút pháp ước lệ và miêu tả tâm lí đã tạo nên sức hấp dẫn cho đoạn trích.

Câu 2 (4 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến:
“Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.”

Trong cuộc sống, lòng tốt luôn là giá trị đáng trân trọng. Có ý kiến cho rằng: “Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.” Đây là một nhận định sâu sắc, nhắc nhở con người phải biết yêu thương đúng cách.

Lòng tốt là sự quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ người khác xuất phát từ tấm lòng chân thành. Nó có sức mạnh chữa lành những tổn thương về tinh thần, giúp con người vượt qua khó khăn. Một lời động viên có thể tiếp thêm niềm tin; một hành động sẻ chia có thể giúp người khác bớt cô đơn, đau khổ. Lòng tốt làm cho xã hội trở nên nhân ái và ấm áp hơn.

Tuy nhiên, lòng tốt nếu thiếu sự tỉnh táo sẽ trở nên vô nghĩa, thậm chí gây tác hại. “Con số không tròn trĩnh” là hình ảnh ẩn dụ cho sự vô giá trị. Nếu giúp đỡ không đúng cách, ta có thể vô tình tiếp tay cho cái xấu hoặc làm người khác ỷ lại. Ví dụ, bao che cho lỗi lầm của bạn bè không phải là giúp đỡ mà là khiến họ không nhận ra sai lầm để sửa chữa. Vì thế, lòng tốt cần đi cùng sự hiểu biết và nguyên tắc. Sắc sảo ở đây không phải là lạnh lùng, mà là biết cân nhắc, suy nghĩ trước khi hành động.

Trong thực tế, những người vừa có trái tim nhân ái vừa có lí trí sáng suốt thường tạo ra giá trị bền vững. Họ giúp đỡ người khác nhưng cũng khuyến khích họ tự lập, vươn lên bằng chính sức mình. Đó mới là lòng tốt có trách nhiệm.

Là học sinh, chúng ta cần sống chan hòa, yêu thương mọi người xung quanh. Tuy nhiên, cần phân biệt đúng – sai, không vì thương cảm mà dung túng cho điều xấu. Khi lòng tốt được soi sáng bởi trí tuệ, nó sẽ trở thành sức mạnh làm đẹp cho cuộc đời.

Tóm lại, lòng tốt có thể chữa lành vết thương, nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm sự sáng suốt. Biết yêu thương đúng cách chính là biểu hiện của một con người trưởng thành và có trách nhiệm.

Câu 1 (0,5 điểm)

Đoạn trích được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2 (0,5 điểm)

Từ Hải và Thúy Kiều gặp nhau ở lầu hồng (lầu xanh) – nơi Thúy Kiều đang sống khi còn làm kĩ nữ.

Câu 3 (1,0 điểm)

Qua những câu thơ:

“Lượng cả bao dung,
Tấn Dương được thấy mây rồng có phen.
Rộng thương cỏ nội hoa hèn,
Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau!”

Thúy Kiều hiện lên là người khiêm nhường, ý nhị và thông minh, sắc sảo. Nàng tự ví mình là “cỏ nội hoa hèn”, “chút thân bèo bọt” để thể hiện sự tự ý thức về thân phận nhỏ bé. Đồng thời, nàng dùng hình ảnh “mây rồng” để ca ngợi khí phách anh hùng của Từ Hải. Cách nói vừa tôn trọng đối phương, vừa giữ được phẩm giá của bản thân cho thấy Kiều là người tinh tế trong ứng xử, có trí tuệ và chiều sâu tâm hồn.

Câu 4 (1,0 điểm)

Qua đoạn trích, Từ Hải hiện lên là bậc anh hùng lí tưởng. Chàng có tầm vóc phi thường: “đội trời đạp đất”, “côn quyền hơn sức lược thao gồm tài”, thể hiện sức mạnh và tài năng xuất chúng. Từ Hải còn là người sống tự do, ngang tàng, mang chí lớn tung hoành bốn phương. Đặc biệt, chàng trọng tình nghĩa, biết trân trọng tài sắc của Kiều và xem nàng là tri kỷ. Hình tượng Từ Hải thể hiện ước mơ về công lí và người anh hùng trong tư tưởng nhân đạo của Nguyễn Du.

Câu 5 (1,0 điểm)

Đoạn trích gợi cho em cảm xúc khâm phục và xúc động. Em khâm phục khí phách hiên ngang của Từ Hải và trân trọng vẻ đẹp tài sắc, trí tuệ của Thúy Kiều. Cuộc gặp gỡ giữa “trai anh hùng” và “gái thuyền quyên” thể hiện khát vọng tự do, hạnh phúc và sự đồng điệu tâm hồn, tạo nên vẻ đẹp lãng mạn đầy ý nghĩa.