Chế độ thực dân đã để lại những ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài đối với các quốc gia Đông Nam Á trên nhiều mặt. Về chính trị, thực dân thiết lập bộ máy cai trị nhằm phục vụ quyền lợi của chính quốc, tước đoạt chủ quyền dân tộc, làm cho các nước Đông Nam Á mất độc lập. Về kinh tế, chúng tiến hành khai thác thuộc địa, cướp đoạt ruộng đất, tài nguyên, bóc lột lao động, kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế bản địa, khiến các nước lệ thuộc vào kinh tế tư bản chủ nghĩa. Về xã hội, cơ cấu xã hội biến đổi mạnh mẽ, xuất hiện các giai cấp mới như công nhân, tư sản và tiểu tư sản, đồng thời mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân bản xứ với thực dân ngày càng gay gắt. Về văn hóa, thực dân vừa áp đặt văn hóa phương Tây, vừa hạn chế sự phát triển của văn hóa dân tộc, làm xói mòn bản sắc truyền thống.

Liên hệ với Việt Nam, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, đất nước ta mất độc lập, kinh tế bị bóc lột nặng nề, xã hội phân hóa sâu sắc. Tuy nhiên, chính những tác động đó đã làm nảy sinh các lực lượng xã hội mới và thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, giành lại độc lập cho dân tộc.

1. Nguyên nhân

• Đông Nam Á hải đảo có vị trí chiến lược quan trọng, nằm trên tuyến hàng hải quốc tế.
• Giàu tài nguyên, gia vị, khoáng sản, thị trường tiêu thụ rộng.
• Các quốc gia phong kiến trong khu vực dần suy yếu, chia rẽ, tạo điều kiện cho phương Tây xâm lược.

2. Quá trình xâm lược

• Thế kỉ XVI:
• • Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha là những nước đầu tiên xâm nhập.
  • Tây Ban Nha chiếm Philippines (hoàn thành vào cuối thế kỉ XVI).
• Thế kỉ XVII – XVIII:
• • Hà Lan từng bước đánh bại Bồ Đào Nha, kiểm soát In-đô-nê-xi-a.
  • Anh mở rộng ảnh hưởng ở Mã Lai, Miến Điện.
• Thế kỉ XIX – đầu XX:
• • Anh hoàn tất xâm chiếm Malaya (Malaysia), Miến Điện.
  • Hà Lan đặt ách thống trị toàn bộ In-đô-nê-xi-a.
  • Philippines chuyển từ tay Tây Ban Nha sang Mĩ (1898).

3. Kết quả

• Hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo đều trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.
• Xã hội biến đổi sâu sắc, nhân dân bị áp bức, bóc lột nhưng cũng dấy lên nhiều phong trào đấu tranh chống xâm lược.