Cuộc sống luôn có mặt phải mặt trái, có người tốt người xấu, cũng như có người sống có trách nhiệm, có người lại vô trách nhiệm. Vô trách nhiệm chính là việc mỗi con người trốn tránh trước lỗi lầm, những hành động chưa đúng của mình, không có ý thức, trách nhiệm trước công việc của bản thân. Vô trách nhiệm là một tính xấu mà mỗi chúng ta cần phải bài trừ. Người vô trách nhiệm thường không quan tâm, mặc kệ những công việc mà bản thân mình được giao, không hoàn thành đúng hạn công việc hoặc chất lượng công việc không được tốt; không dám nhìn nhận thực tế vào những lỗi lầm của mình. Họ cũng là người không biết giữ lời hứa, từ đó vô tình khiến cho lời nói của mình trở nên mất giá trị, ảnh hưởng đến uy tín của bản thân. Người vô trách nhiệm là những người khó có được sự tin tưởng, tín nhiệm từ người khác, ngay cả công việc bản thân cũng không có trách nhiệm hoàn thành thì khó có thể làm được việc lớn, khó có được thành công trong cuộc sống.Vô trách nhiệm là một tính xấu không mang lại lợi ích cho con người, ngược lại nó khiến cuộc sống của chúng ta không phát triển được, chính vì thế, chúng ta cần gạt bỏ thói vô trách nhiệm, sống có trách nhiệm với bản thân, với cuộc sống của mình cũng như có trách nhiệm với xã hội. Bên cạnh đó trong xã hội có nhiều người sống có trách nhiệm với bản thân, luôn nỗ lực vươn lên, sẵn sàng chịu trách nhiệm trước hành vi, lỗi lầm của mình, biết suy nghĩ cho cục diện,… những người này xứng đáng là tấm gương sáng để chúng ta học tập và noi theo. Mỗi chúng ta chỉ được sống một lần, hãy sống và trở thành một người tốt, có trách nhiệm và giúp ích cho xã hội, khiến cho đất nước phát triển bền vững, giàu đẹp.

c1- thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

c2- nhân vật traof phúng là nhà thơ nguyễn khuyến

c3 từ làng nhàng có nghĩa là tầm thường không có gì nổi bật. Cảm xúc của tác giả tự nhận thức,tự giễu cợt,khiêm nhường nhưng đầy ý châm biếm

c4 -biện pháp chơi chữ dc dùng trong hai câu thơ

tác dụng + tăng sức gợi hình gợi cảm lm cho lời thơ hay hơn sinh động hơn

+sự kết hợp này nhấn mạnh tiếng cười tự trào đầy xót xa,vừa giễu cợt bản thân ,vừa thể hiện nỗi niềm day dứt, bất lực của nhà nho trước thời cuộc

+đồng thời ngầm phê phán thái độ của một số quan lại khác cũng chọn cách thoái lui. 

c5

Hai câu thơ cuối:

"Nghĩ mình lại ngán cho mình nhỉ,

Mà cũng bia xanh, cũng bảng vàng."

thể hiện sâu sắc tâm trạng và thái độ của Nguyễn Khuyến

"Bia xanh, bảng vàng" là hình ảnh hoán dụ chỉ danh vị khoa bảng, học vị tiến sĩ cao quý mà mọi nho sĩ thời xưa đều khao khát đạt được. Bản thân Nguyễn Khuyến là người đỗ đầu cả ba kỳ thi (Giải nguyên, Hội nguyên, Đình nguyên), một vinh dự hiếm có trong lịch sử khoa cử Việt Nam."Nghĩ mình lại ngán cho mình nhỉ""Ngán" ở đây không đơn thuần là chán ghét, mà là sự chán chường, thất vọng, thậm chí là hổ thẹn tột cùng với chính bản thân.Tác giả tự thấy mình mang tiếng là vị danh sĩ một thời, có học vị cao, nhưng lại bất lực, không thể làm gì để giúp dân, giúp nước thoát khỏi cảnh lầm than, giặc giã. Ông chọn con đường về quê ở ẩn, tránh xa thế sự, và tự cảm thấy mình không xứng đáng với những danh hiệu cao quý đó.  Thông qua hai câu thơ này, Nguyễn Khuyến bộc lộ tâm trạng bi kịch của một nhà nho tài năng nhưng không gặp thời, không thể thực hiện lý tưởng "tề gia trị quốc bình thiên hạ". Tiếng cười tự trào(tự giễu, tự cười mình) ở đây thấm đẫm sự xót xa, cay đắng, không chỉ nhằm vào cá nhân ông mà còn là lời phê phán thâm thúy, châm biếm sâu sắc cả một tầng lớp sĩ phu phong kiến bất lực, bạc nhược trước vận mệnh đất nước lúc bấy giờ

c6

Từ nội dung bài thơ "Tự trào" của Nguyễn Khuyến, chúng ta thấy sự day dứt, hổ thẹn của thế hệ đi trước khi bất lực trước vận mệnh đất nước. Liên hệ với điều đó, giới trẻ ngày nay, sống trong thời bình và hội nhập, có nhiều cơ hội để bảo vệ và xây dựng quê hương bằng những hành động thiết thực sau:Học tập và rèn luyện: Đây là nền tảng quan trọng nhất. Việc không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức, kỹ năng chuyên môn giúp thế hệ trẻ nâng cao giá trị bản thân và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật của đất nước.Giữ gìn bản sắc văn hóa: Kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp, lòng yêu nước, tinh thần dân tộc là cách để bảo vệ "nước" về mặt văn hóa, giữ vững độc lập tư tưởng.Tham gia các hoạt động xã hội: Tích cực tham gia các phong trào tình nguyện, bảo vệ môi trường, giúp đỡ cộng đồng, xây dựng xã hội văn minh, công bằng, tiến bộ.Bảo vệ chủ quyền: Nâng cao ý thức, nhận thức về chủ quyền quốc gia, đấu tranh phản bác những âm mưu, hoạt động gây phương hại đến lợi ích dân tộc trên không gian mạng và trong đời sống.Đóng góp tài năng, sức lao động:Cống hiến tài năng, sức lao động, tâm huyết của mình vào mọi hoạt động sáng tạo, xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước một cách tích cựcHiểu đúng thời đại: Nắm bắt xu thế thời đại, ứng dụng công nghệ, hội nhập quốc tế để phát huy tài năng, đưa tiếng nói và hình ảnh Việt Nam ra thế giới. 

Topic 1: The advantages of living a healthy lifestyle

Living a healthy lifestyle brings many benefits to our lives. First, it helps prevent serious illnesses like heart disease and diabetes. When we eat a balanced diet and exercise regularly, our immune system becomes stronger. Second, a healthy lifestyle improves mental health. We feel more energetic, positive, and less stressed after doing sports. Finally, it helps us maintain a fit body weight. In short, staying healthy allows us to enjoy life more and live longer.

Topic 2: Family traditions or customs at New Year

My family has several meaningful traditions during the New Year. Before Tet, we always clean the house together to remove bad luck from the previous year. We also decorate the living room with peach blossoms. On New Year's Eve, the whole family gathers to eat a special meal and watch fireworks. On the first day of the year, we visit our grandparents to wish them longevity. These customs help us bond and preserve our culture.

Topic 3: Things you do to help your family

I always try to help my parents with household chores to share their burden. Every day, I make my bed and keep my room tidy. After school, I often help my mom prepare dinner and wash the dishes. On weekends, I water the plants in the garden and feed our pets. Helping my family makes me feel responsible and happy because I can make my parents' life a little easier.

1. Muong earn their living by farming and raising animals.
2. They are in the habit of exercising after work.

1. Drink more water, or you will get more acne.
   → If you don’t drink more water, you will get more acne.
2. My sister is going to Sa Pa because she wants to see the terraced fields.
   → My sister wants to go to Sa Pa to see the terraced fields.
3. If he doesn’t spend time on his phone, he will complete his work.
   → Unless he spends time on his phone, he will complete his work.

Trong nhịp sống hiện đại, khi thời gian trở thành yếu tố quyết định sự thành công, việc sử dụng thời gian hiệu quả là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, một thực trạng đáng lo ngại đang diễn ra trong giới trẻ hiện nay là thói quen trì hoãn – luôn chần chừ, để mọi việc “ngày mai làm cũng được”. Sự trì hoãn không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập, công việc mà còn tác động tiêu cực đến tương lai của mỗi người.

Trì hoãn là hành vi cố tình kéo dài hoặc né tránh việc cần làm dù biết rõ hậu quả của việc không hoàn thành đúng thời hạn. Trong giới trẻ, sự trì hoãn thể hiện rất phổ biến: học sinh để bài tập đến sát hạn mới làm, sinh viên học “nước đến chân mới nhảy”, nhiều bạn trẻ trì hoãn việc rèn luyện bản thân, học kỹ năng mới hay theo đuổi ước mơ của mình. Ban đầu, sự trì hoãn có vẻ vô hại, nhưng lâu dần lại trở thành thói quen khó bỏ.

Nguyên nhân của sự trì hoãn xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do tâm lý lười biếng, ngại khó, thích hưởng thụ hơn nỗ lực. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, trò chơi điện tử, các nội dung giải trí nhanh khiến giới trẻ dễ bị cuốn vào thế giới ảo và quên đi trách nhiệm thực tế. Ngoài ra, không ít bạn trẻ thiếu mục tiêu rõ ràng, thiếu kỹ năng quản lý thời gian, dẫn đến việc không biết bắt đầu từ đâu và lựa chọn trì hoãn như một cách trốn tránh áp lực.

Hậu quả của sự trì hoãn là vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, nó làm giảm hiệu quả học tập và công việc, khiến kết quả không đạt như mong muốn. Sự trì hoãn còn gây ra tâm lý căng thẳng, lo âu khi thời hạn đến gần nhưng công việc vẫn chưa hoàn thành. Về lâu dài, thói quen này khiến giới trẻ đánh mất nhiều cơ hội, trở nên thiếu kỷ luật, thiếu bản lĩnh và khó thành công trong cuộc sống. Một người quen trì hoãn hôm nay rất dễ trở thành người nuối tiếc ngày mai.Để khắc phục sự trì hoãn, mỗi bạn trẻ cần nhận thức rõ tác hại của thói quen này và chủ động thay đổi bản thân. Trước hết, cần xác định mục tiêu rõ ràng cho học tập và cuộc sống, từ đó tạo động lực hành động. Việc lập kế hoạch cụ thể, chia nhỏ công việc và hoàn thành từng bước sẽ giúp giảm cảm giác áp lực. Bên cạnh đó, giới trẻ cần rèn luyện tính kỷ luật, biết kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội và các hình thức giải trí. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần đồng hành, định hướng và tạo môi trường tích cực để giúp giới trẻ phát triển toàn diện.

Tóm lại, sự trì hoãn là một “kẻ thù thầm lặng” đang cản bước thành công của nhiều bạn trẻ hiện nay. Nhận ra, đối mặt và vượt qua sự trì hoãn chính là cách để giới trẻ làm chủ thời gian, làm chủ bản thân và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Trong nhịp sống hiện đại, khi thời gian trở thành yếu tố quyết định sự thành công, việc sử dụng thời gian hiệu quả là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, một thực trạng đáng lo ngại đang diễn ra trong giới trẻ hiện nay là thói quen trì hoãn – luôn chần chừ, để mọi việc “ngày mai làm cũng được”. Sự trì hoãn không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập, công việc mà còn tác động tiêu cực đến tương lai của mỗi người.

Trì hoãn là hành vi cố tình kéo dài hoặc né tránh việc cần làm dù biết rõ hậu quả của việc không hoàn thành đúng thời hạn. Trong giới trẻ, sự trì hoãn thể hiện rất phổ biến: học sinh để bài tập đến sát hạn mới làm, sinh viên học “nước đến chân mới nhảy”, nhiều bạn trẻ trì hoãn việc rèn luyện bản thân, học kỹ năng mới hay theo đuổi ước mơ của mình. Ban đầu, sự trì hoãn có vẻ vô hại, nhưng lâu dần lại trở thành thói quen khó bỏ.

Nguyên nhân của sự trì hoãn xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do tâm lý lười biếng, ngại khó, thích hưởng thụ hơn nỗ lực. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, trò chơi điện tử, các nội dung giải trí nhanh khiến giới trẻ dễ bị cuốn vào thế giới ảo và quên đi trách nhiệm thực tế. Ngoài ra, không ít bạn trẻ thiếu mục tiêu rõ ràng, thiếu kỹ năng quản lý thời gian, dẫn đến việc không biết bắt đầu từ đâu và lựa chọn trì hoãn như một cách trốn tránh áp lực.

Hậu quả của sự trì hoãn là vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, nó làm giảm hiệu quả học tập và công việc, khiến kết quả không đạt như mong muốn. Sự trì hoãn còn gây ra tâm lý căng thẳng, lo âu khi thời hạn đến gần nhưng công việc vẫn chưa hoàn thành. Về lâu dài, thói quen này khiến giới trẻ đánh mất nhiều cơ hội, trở nên thiếu kỷ luật, thiếu bản lĩnh và khó thành công trong cuộc sống. Một người quen trì hoãn hôm nay rất dễ trở thành người nuối tiếc ngày mai.Để khắc phục sự trì hoãn, mỗi bạn trẻ cần nhận thức rõ tác hại của thói quen này và chủ động thay đổi bản thân. Trước hết, cần xác định mục tiêu rõ ràng cho học tập và cuộc sống, từ đó tạo động lực hành động. Việc lập kế hoạch cụ thể, chia nhỏ công việc và hoàn thành từng bước sẽ giúp giảm cảm giác áp lực. Bên cạnh đó, giới trẻ cần rèn luyện tính kỷ luật, biết kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội và các hình thức giải trí. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần đồng hành, định hướng và tạo môi trường tích cực để giúp giới trẻ phát triển toàn diện.

Tóm lại, sự trì hoãn là một “kẻ thù thầm lặng” đang cản bước thành công của nhiều bạn trẻ hiện nay. Nhận ra, đối mặt và vượt qua sự trì hoãn chính là cách để giới trẻ làm chủ thời gian, làm chủ bản thân và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Nghĩa tường minh (nghĩa đen): "Mảnh giấy làm nền thân giáp bảng": Tấm thân của con rối (tiến sĩ giấy) được làm từ một tờ giấy. "Giáp bảng" là danh hiệu cao nhất trong thi cử ngày xưa, ở đây dùng để chỉ tấm bằng Tiến sĩ. "Nét son điểm rõ mặt Văn khôi": Những đường nét vẽ bằng son (màu đỏ) trên mặt giấy đã tạo hình cho khuôn mặt của "ông tiến sĩ", "Văn khôi" là người đỗ đầu, đứng đầu trong khoa cử. Tóm lại: Tường minh là miêu tả một món đồ chơi trẻ con, một hình nộm làm bằng giấy, có đủ nét "giáp bảng" và "văn khôi" như thật. 2. Nghĩa hàm ẩn (nghĩa bóng): Phê phán thực trạng xã hội: Tác giả (Nguyễn Khuyến) mượn hình ảnh tiến sĩ giấy để châm biếm sâu cay chế độ thi cử suy đốn, nơi danh hiệu cao quý bị mua bán, coi thường. Những "ông tiến sĩ" thực chất có thể chỉ là những kẻ "giấy". Chê bai những kẻ giả dối: Những kẻ dù có được "giấy" (bằng cấp, danh vị) nhưng không có tài năng thực sự, chỉ là "nét son" (vẻ ngoài hào nhoáng) che đậy sự trống rỗng bên trong, không xứng đáng với danh hiệu "Văn khôi". Nỗi u uẩn: Phản ánh nỗi buồn, sự bất lực của nhà thơ trước thực trạng xã hội phong kiến suy tàn, nền học vấn bị vẩn đục, và sự coi nhẹ giá trị tri thức đích thực, theo bài thơ Tiến sĩ giấy của Nguyễn Khuyến.

Câu 1

Trong đời sống hiện đại, hiện tượng vô cảm đang ngày càng trở nên đáng lo ngại. Vô cảm là thái độ thờ ơ trước nỗi đau, sự bất hạnh hay khó khăn của người khác – một lối sống lạnh lùng khiến tình người bị bào mòn. Không khó để bắt gặp những hình ảnh khiến ta phải suy nghĩ: người chứng kiến tai nạn nhưng quay đi, học sinh thấy bạn bị bắt nạt nhưng im lặng, thậm chí ngay trong gia đình, nhiều người cũng không còn dành thời gian lắng nghe, chia sẻ với nhau. Nguyên nhân của vô cảm xuất phát từ áp lực cuộc sống, từ guồng quay bận rộn khiến con người chỉ nghĩ đến bản thân, từ sự xuống cấp trong nhận thức đạo đức và lối sống ích kỉ của một bộ phận không nhỏ trong xã hội. Hậu quả của vô cảm thật nặng nề: nó làm suy giảm tình thương, khiến xã hội trở nên lạnh lẽo và vô trách nhiệm. Vì thế, hơn bao giờ hết, mỗi chúng ta cần sống nhân ái hơn, biết mở lòng, biết quan tâm, biết giúp đỡ người khác bằng những hành động nhỏ nhưng chân thành. Chỉ khi xua tan được sự vô cảm, cuộc sống mới thật sự ấm áp và đầy yêu thương.

Câu 2

“Chợ Đồng” là một trong những bài thơ đặc sắc của Nguyễn Khuyến viết về cảnh sinh hoạt quê hương những ngày cuối năm. Tác phẩm ngắn gọn, dung dị nhưng lại chứa đựng chiều sâu cảm xúc, thể hiện nỗi gắn bó thiết tha của nhà thơ với làng quê Bắc Bộ cùng những phong tục truyền thống quen thuộc đang dần lùi vào quá vãng.

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến gợi lại một thời điểm đặc biệt:
“Tháng chạp hai mươi bốn chợ Đồng,
Năm nay chợ họp có đông không?”
Hai câu thơ vang lên như lời hỏi thăm chân tình giữa những người quen cũ. “Tháng chạp hai mươi bốn” không chỉ xác định thời gian mà còn gợi không khí rạo rực, tất bật của ngày giáp Tết – thời điểm người người nhà nhà chuẩn bị cho năm mới. Câu hỏi của nhà thơ mang chút bâng khuâng, thể hiện sự quan tâm đến sự đổi thay của chợ quê, đồng thời gợi lên nỗi nhớ những phiên chợ đông vui ngày xưa.

Hai câu tiếp theo vẽ nên cảnh sắc mùa đông miền Bắc:
“Dở trời, mưa bụi còn hơi rét,
Nếm rượu, tường đền được mấy ông?”
Những hạt mưa bụi lất phất, cái rét đặc trưng cuối năm như phủ lên chợ quê một lớp sương mờ lạnh giá. Nhưng giữa cái lạnh ấy, hình ảnh “mấy ông” ngồi nếm rượu dựa lưng tường đền lại gợi sự ấm áp, gần gũi. Đây là một phong tục đẹp của quê hương tác giả: các bô lão thử rượu để chọn thứ ngon nhất dâng lễ đầu năm. Nguyễn Khuyến nhắc đến phong tục ấy với sự trìu mến và trân trọng, như muốn giữ lại những giá trị cổ truyền đang dần bị thời gian phủ mờ.

Tới hai câu sau, không khí chợ trở nên nhộn nhịp, tấp nập hơn:
“Hàng quán người về nghe xáo xác,
Nợ nần năm hết hỏi lung tung.”
Từ “xáo xác” vừa diễn tả âm thanh xôn xao vừa gợi cảm giác bối rối của những ngày cuối năm. Con người hối hả mua bán, tất bật chuyện nợ nần, lo toan cho một năm sắp khép lại. Chỉ bằng vài nét chấm phá, Nguyễn Khuyến đã dựng lên một bức tranh đời sống sinh động, giản dị nhưng rất thật của chợ quê.

Hai câu kết mở ra không khí rộn ràng đón xuân:
“Dăm ba ngày nữa tin xuân tới,
Pháo trúc nhà ai một tiếng đùng.”
Một tiếng pháo vang lên như báo hiệu mùa xuân đã đến rất gần. Dù chỉ là “pháo trúc”, giản dị và mộc mạc, nhưng nó vẫn gợi sự náo nức, háo hức của con người trước thời khắc chuyển mùa. Qua âm thanh ấy, nhà thơ như cảm nhận được hơi ấm của mùa xuân đang lan tỏa, xua đi cái lạnh của những ngày cuối đông. Không khí ấy vừa gợi lòng người vừa làm sáng bừng toàn bài thơ.

“Chợ Đồng” tuy ngắn nhưng chứa đựng vẻ đẹp sâu lắng của đời sống nông thôn. Bài thơ là sự hòa quyện giữa cảnh và tình: cảnh là chợ quê gần gũi, tình là nỗi nhớ, nỗi thương của Nguyễn Khuyến dành cho quê hương. Với ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh giản dị và giọng thơ chân thành, tác phẩm đã khắc họa rõ nét nét đẹp văn hóa truyền thống, đồng thời bộc lộ tâm hồn yêu quê tha thiết của nhà thơ. Đây chính là lí do khiến bài thơ sống mãi trong lòng người đọc.

câu 1

Văn bản kể về câu chuyện châm biếm thói giả dối của viên quan chỉ biết luồn cúi cấp trên và hách dịch với dân thường.

Câu 2
Từ “hách dịch” có nghĩa là thái độ hống hách, coi thường người khác, tỏ ra quyền uy và thích bắt nạt người yếu thế.

Câu 3
Câu nói của người thợ may thực chất mang ý châm biếm viên quan. Người thợ không thật sự hỏi để may áo cho vừa mà muốn mượn chuyện may áo để chỉ ra bộ mặt hai chiều của ông quan này: khi gặp cấp trên thì khom lưng, nhún nhường; còn khi gặp dân thì hống hách, coi thường. Cách nói khéo léo ấy vừa tế nhị vừa sắc bén, vạch trần sự đạo đức giả của viên quan nhưng vẫn giữ được phép tôn trọng bề ngoài.

Câu 4
Câu chuyện phê phán kiểu người nắm quyền lực nhưng thiếu đạo đức, sống giả tạo, đối xử không công bằng, luôn tìm cách nịnh bợ cấp trên và thô bạo với người dân. Đây là lớp người quan lại tha hóa, làm xấu đi bộ mặt xã hội.

Câu 5
Qua câu chuyện, ta có thể rút ra nhiều thông điệp có giá trị trong cuộc sống. Trước hết, mỗi người cần sống trung thực, thẳng thắn, không nên hành xử hai mặt hay thay đổi thái độ tùy theo địa vị của người khác. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, việc tôn trọng mọi người, đặc biệt là những người yếu thế, là điều cần thiết để giữ gìn nhân phẩm của chính mình. Câu chuyện cũng nhắc nhở rằng quyền lực đi kèm trách nhiệm; người có chức quyền phải biết dùng nó để giúp dân, chứ không được ức hiếp hay lợi dụng. Ngoài ra, chúng ta cần biết phê phán những hành vi giả dối, bất công để xây dựng một xã hội trong sạch và công bằng. Khi mỗi người đều biết cư xử tử tế, cuộc sống sẽ trở nên nhân văn và tốt đẹp hơn.