người trẻ không chỉ là thành công cá nhân, mà cao hơn là khát vọng khẳng định bản thân và trách nhiệm với gia đình, cộng đồng. Nỗ lực là cách người trẻ tôn trọng thanh xuân, biến thời gian thành giá trị hữu hình thay vì sống hoài, sống phí. Đó còn là sự tri ân thế hệ đi trước qua việc tiếp nối sứ mệnh xây dựng đất nước bằng tri thức. Động lực bền vững nhất xuất phát từ nội lực—mong muốn tốt hơn chính mình ngày hôm qua, để không chỉ "tồn tại" mà là "sống" rực rỡ, sẵn sàng vượt qua khó khăn, hướng về phía trước. [1, 2] Câu 2 (4,0 điểm) Bài làm: Phân tích đoạn thơ trong "Thời gian trắng" - Nguyễn Phan Quế Mai Nguyễn Phan Quế Mai là tiếng thơ nặng tình với quê hương, nổi bật với khả năng khơi gợi ký ức và khắc họa nỗi lo âu về sự lãng quên trong xã hội hiện đại. Bài thơ "Thời gian trắng" in trong tập "Tổ quốc gọi tên mình" là một nốt trầm sâu lắng, phân tích sâu sắc cuộc gặp gỡ giữa nhà thơ và một cựu chiến binh Trường Sơn. Đoạn thơ: "Tôi ngồi sau xe... qua đôi bàn tay" đã tái hiện một không gian hoài niệm xúc động, đồng thời cảnh tỉnh về sự vô tình của thời gian và cuộc sống đối với những hi sinh thầm lặng. [1] Mở đầu đoạn thơ là khung cảnh bình dị nhưng đầy ám ảnh:

"Tôi ngồi sau xe / Lắng nghe ông kể chuyện"

Hình ảnh người lính già Trường Sơn, nay mưu sinh bằng nghề xe ôm, đưa người đọc về quá khứ qua những chi tiết tả thực đầy sức gợi. "Mái tóc bồng bềnh điểm bạc" là dấu vết của thời gian và chiến tranh, còn "đôi vai gầy guộc" lại mang nặng "nắng miền Trung". Phép nhân hóa "nắng miền Trung hát" kết hợp với âm hưởng "tiếng súng xuyên về" gợi lên một Trường Sơn hùng vĩ nhưng khốc liệt. Nhân vật "tôi" lắng nghe không chỉ bằng tai mà bằng cả tâm hồn, kết nối thế hệ "chưa sinh" với thế hệ đã hiến dâng tuổi xuân. Sự chuyển biến cảm xúc diễn ra tinh tế qua "giọt mưa xa":

"Người lính già / Đem giọt mưa xa về mắt tôi"

Giọt mưa ấy là sự kết tinh của "vị ngọt chiến thắng" - niềm tự hào dân tộc, và "vị đắng cuộc chiến" - nỗi đau mất mát, thương vong. Đặc biệt, "vị mặn trăn trở – 'rồi có ai còn nhớ tới Trường Sơn'" là nỗi niềm đau đáu về sự lãng quên. Câu hỏi tu từ ấy như một tiếng thở dài, nhắc nhở về trách nhiệm của hậu thế đối với lịch sử. [1] Đối lập với quá khứ hào hùng là nhịp sống hối hả của hiện tại:

"Và, vị cay của cuộc sống đời thường / tấp nập chảy quanh tôi như chỉ biết vươn mình về phía trước"

"Vị cay" đối lập với "vị ngọt", thể hiện sự khốc liệt của cuộc mưu sinh. Điệp từ "về phía trước", "quên đi" kết hợp với nhịp thơ nhanh tạo nên cảm giác lo âu về sự lãng quên. "Thời gian trắng" - cụm từ nhan đề, được nhắc lại ở cuối, tượng trưng cho những khoảng thời gian bị lãng quên, xóa nhòa, nơi những câu chuyện oanh liệt bị bỏ lại phía sau bởi sự bận rộn. Người lính già "bé nhỏ" bên "ngã tư đường" là hình ảnh đầy xót xa, biểu tượng cho những người anh hùng bị thời gian lãng quên. [1] Đoạn thơ là một nốt lặng cần thiết trong cuộc sống hiện đại, nhắc nhở về giá trị của hòa bình và sự hi sinh. Nguyễn Phan Quế Mai đã thành công khi sử dụng ngôn ngữ thơ tự do, hình ảnh ẩn dụ độc đáo để thể hiện trăn trở về trách nhiệm và sự ghi nhớ. Đoạn thơ không chỉ là bài ca tri ân, mà còn là lời cảnh tỉnh mỗi người hãy sống chậm lại, trân trọng quá khứ để xây dựng tương lai vững chắc

Câu 1. Luận đề của đoạn trích:

Luận đề là vai trò quyết định của việc sử dụng, rèn luyện tiềm năng (năng lực) hàng ngày đối với sự thành bại trong cuộc sống, thay vì chỉ sở hữu tiềm năng sẵn có. [1] Câu 2. Theo tác giả, con người rất khó đi lên khi nào?

Theo tác giả, con người rất khó đi lên khi đã ở "mức lưng chừng" – tức là khi đã có một số thành tựu, vật chất, cuộc sống thoải mái, dễ chịu và mất dần động lực vươn lên. [1] Câu 3. Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh:

Biện pháp: So sánh "Khả năng của con người" với "các cơ bắp".

Hiệu quả:

Giúp khái niệm trừu tượng (khả năng/tài năng) trở nên cụ thể, dễ hình dung.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn luyện thường xuyên: Nếu cơ bắp không tập luyện sẽ yếu đi, thì tài năng không mài giũa sẽ mai một.

Tạo giọng điệu thuyết phục, sinh động cho lập luận. [1]

Câu 4. Hiểu về hội chứng “vừa đủ”:

Hội chứng "vừa đủ" là tâm lý thỏa mãn với những gì đang có, bằng lòng với mức lưng chừng, từ đó mắc kẹt trong cuộc sống an nhàn, thiếu động lực phấn đấu, sợ mạo hiểm và không dám bứt phá để sống hết với tiềm năng. [1] Câu 5. Sự tương đồng về ý nghĩa giữa hai ngữ liệu:

Cả hai ngữ liệu đều khẳng định: Sự rèn luyện, lao động và nỗ lực bền bỉ, liên tục là yếu tố tiên quyết để duy trì, phát triển tài năng và đạt được thành công, chứ không chỉ dựa vào năng khiếu tự nhiên

Trong dòng chảy không ngừng của cuộc sống, mỗi thế hệ đều mang trên mình một sứ mệnh riêng. Với tuổi trẻ Việt Nam hôm nay, sứ mệnh ấy không chỉ là học tập, rèn luyện mà còn là cống hiến cho cộng đồng, đặc biệt trong những lúc đất nước gặp khó khăn như thiên tai, mưa lũ. Như lời khẳng định: “Thời đại này không chờ đợi những tâm hồn ngủ quên mà cần những khối óc biết dùng sức trẻ để gieo hạt giống cho tương lai”, tuổi trẻ Việt Nam đang từng ngày góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng, trở thành điểm tựa vững chắc trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Thiên tai, mưa lũ từ lâu đã là thử thách lớn đối với đất nước ta. Những cơn bão dữ dội, những trận lũ cuồn cuộn không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người. Trong hoàn cảnh ấy, tinh thần đoàn kết cộng đồng trở thành yếu tố quyết định giúp con người vượt qua nghịch cảnh. Và nổi bật trong sức mạnh ấy chính là hình ảnh của những người trẻ – những con người giàu nhiệt huyết, sẵn sàng dấn thân vì cộng đồng.

Tuổi trẻ Việt Nam góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trước hết ở tinh thần xung kích, không ngại gian khó. Khi thiên tai xảy ra, lực lượng thanh niên luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất: hỗ trợ sơ tán người dân, cứu trợ lương thực, dựng lại nhà cửa sau bão lũ. Họ không quản ngày đêm, không ngại hiểm nguy, sẵn sàng đối mặt với dòng nước xiết hay mưa gió dữ dội. Chính sự dũng cảm và trách nhiệm ấy đã tiếp thêm niềm tin cho người dân, giúp họ không đơn độc trong hoạn nạn.

Bên cạnh đó, tuổi trẻ còn góp phần lan tỏa tinh thần nhân ái trong xã hội. Nhiều hoạt động thiện nguyện được tổ chức như quyên góp quần áo, thực phẩm, tiền bạc để hỗ trợ vùng bị thiên tai. Những chiến dịch tình nguyện, những chuyến xe nghĩa tình nối dài từ khắp mọi miền đất nước đã thể hiện rõ tấm lòng sẻ chia của thế hệ trẻ. Không chỉ giúp đỡ về vật chất, họ còn mang đến sự động viên tinh thần, giúp người dân có thêm nghị lực để vượt qua khó khăn, tái thiết cuộc sống.

Không những vậy, trong thời đại công nghệ, tuổi trẻ còn biết tận dụng tri thức và sự sáng tạo để hỗ trợ cộng đồng hiệu quả hơn. Việc sử dụng mạng xã hội để kêu gọi ủng hộ, cập nhật thông tin nhanh chóng hay tổ chức cứu trợ khoa học, hợp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ. Điều đó cho thấy sức trẻ không chỉ nằm ở thể lực mà còn ở trí tuệ và khả năng thích ứng với thời đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương đẹp, vẫn còn một bộ phận thanh niên thờ ơ, thiếu trách nhiệm với cộng đồng. Điều này đặt ra yêu cầu mỗi người trẻ cần nhận thức rõ vai trò của mình, không sống ích kỉ mà phải biết hướng đến những giá trị chung.

Có thể khẳng định, tuổi trẻ Việt Nam chính là lực lượng quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong mưa lũ, thiên tai. Họ là những “hạt giống” của hy vọng, mang theo tinh thần dấn thân, lòng nhân ái và ý chí vượt khó. Mỗi người trẻ hôm nay cần ý thức rõ trách nhiệm của mình, không ngừng rèn luyện, sẵn sàng cống hiến để cùng cộng đồng vượt qua thử thách, xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu 1. Dấu hiệu nhận biết ngôi kể

• Dựa vào đại từ xưng hô trong văn bản.
• Nếu người kể xưng “tôi”, “ta”… → ngôi thứ nhất.
• Nếu gọi tên nhân vật, dùng “anh ấy”, “họ”… → ngôi thứ ba.

Câu 2. Không gian, thời gian

• Không gian: tại đồn biên phòng Cửa Phá, khu vực nhà dân, sân thượng trong mưa bão.
• Thời gian: vào lúc mưa bão (thường là ban đêm, thể hiện qua ánh đèn lập loè).

Câu 3. Tác dụng của phép liệt kê
Câu: “Thỉnh thoảng ánh đèn pin, đèn bão lập loè, nhấp nháy, loang loáng…”

• Liệt kê các loại ánh sáng và trạng thái ánh sáng → làm nổi bật cảnh vật.
• Gợi ra khung cảnh mưa bão khắc nghiệt, tối tăm, nguy hiểm.
• Tăng tính gợi hình, giúp người đọc cảm nhận rõ sự căng thẳng, khẩn cấp.
• Làm nổi bật sự vất vả của con người trong hoàn cảnh đó.

Câu 4. Nhận xét hành động của quân nhân đồn biên phòng Cửa Phá

• Dũng cảm, không ngại nguy hiểm.
• Luôn sẵn sàng giúp dân trong thiên tai.
• Có tinh thần trách nhiệm cao.
• Thể hiện phẩm chất tốt đẹp của người lính: vì dân, quên mình.

Câu 5. Suy nghĩ về tình người trong nghịch cảnh

• Trong khó khăn, tình người càng được thể hiện rõ.
• Sự giúp đỡ, sẻ chia giúp con người vượt qua hoạn nạn.
• Tình người làm xã hội trở nên ấm áp, gắn kết hơn.
• Mỗi người cần biết yêu thương, giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn.

Trong hành trình vươn tới những giá trị mới, không ít lần con người tự hỏi: mình đang kế thừa cái cũ hay đang tạo ra điều gì khác biệt? Câu nói của nhân vật Howard Roark trong tiểu thuyết Suối nguồn của Ayn Rand: “Em không đứng ở điểm cuối của bất kì truyền thống nào. Em có thể đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống” như một lời khẳng định đầy bản lĩnh của những con người dám đi ngược lối mòn, tự mở lối đi riêng để viết nên những điều mới mẻ cho cuộc đời và xã hộiCâu nói trên thể hiện một quan niệm sống mạnh mẽ, đề cao khát vọng sáng tạo và tinh thần đổi mới. “Không đứng ở điểm cuối của bất kì truyền thống nào” có nghĩa là không để bản thân bị trói buộc bởi những lề thói, tư duy cũ kỹ; không bị định hình bởi những gì đã có sẵn. Trong khi đó, “có thể đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống” lại cho thấy một tâm thế chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám khởi xướng những giá trị mới. Đây là một quan điểm sống đầy táo bạo, thể hiện cái tôi cá nhân mạnh mẽ cùng khát vọng vươn tới cái đẹp, cái mới, cái tiến bộ.

Khát vọng sáng tạo không chỉ là một phẩm chất đáng quý, mà còn là yếu tố cốt lõi làm nên giá trị của tuổi trẻ. Một người trẻ sống có lí tưởng, dám vượt ra khỏi vùng an toàn, không cam chịu làm “bản sao” của những thế hệ đi trước, chính là người tạo ra được dấu ấn riêng, một truyền thống mới có thể truyền cảm hứng cho người khác. Lịch sử đã ghi nhận nhiều con người như thế: từ những nhà khoa học như Thomas Edison đến các nghệ sĩ như Picasso, tất cả đều bắt đầu từ việc không hài lòng với cái đã có, để rồi sáng tạo nên những điều chưa từng