Câu1

Bài làm

Nam Cao là nhà văn hiện thực phê phán nổi tiếng của văn học Việt Nam, với tác phẩm “Sống mòn” viết trước Cách mạng tháng Tám, tập trung vào đề tài người trí thức tiểu tư sản trong xã hội thực dân nửa phong kiến. Đoạn trích cuối tiểu thuyết miêu tả nhân vật Thứ trên tàu về quê, suy tư về cuộc đời thất bại. một biểu tượng cho sự mòn mỏi của ước mơ, phản ánh bi kịch của lớp trí thức bị tha hóa.Nhân vật Thứ là một thanh niên trí thức tiểu tư sản, bắt đầu với hoài bão cao xa: đỗ tú tài, vào đại học, sang Tây học, trở thành vĩ nhân thay đổi đất nước. Tuy nhiên, cuộc sống nghiệt ngã – nghèo khó, bệnh tật, thất nghiệp – đã bóp nghẹt ước mơ, đẩy anh vào cảnh sống mòn mỏi. Thứ đại diện cho số phận chung của lớp người như anh, bị xã hội thực dân đẩy vào vòng tù đày, thụ động như con trâu kéo cày.Thứ là hình ảnh của sự nhu nhược và hèn yếu. Từ một kẻ hăm hở, náo nức ở Sài Gòn, anh trở nên rụt rè, sẻn so, chỉ nghĩ đến chuyện mua vườn, làm nhà, nuôi vợ con. Trên tàu về quê, Thứ buồn bã nhìn Hà Nội lùi dần, đời mình lùi dần về xó nhà quê, tự khinh bỉ mình vì ăn bám vợ, chết mà chưa sống. Anh không dám cưỡng lại số phận, bị trói buộc bởi thói quen và sợ hãi thay đổi, dù nhận ra “sống tức là thay đổi”. Thứ phê phán xã hội đã làm mòn mỏi mình, nhưng cũng tự trách vì thiếu ý chí đấu tranh. Đây là nhân vật tiêu cực, phản ánh sự tha hóa của trí thức, nhưng cũng gợi sự thương cảm, phê phán xã hội thực dân đã biến con người sáng tạo thành thụ động.nhân vật Thứ trong đoạn trích là biểu tượng cho bi kịch của ước mơ bị bóp nghẹt, khẳng định vấn đề nghị luận về sự thất bại của trí thức tiểu tư sản. Qua Thứ, Nam Cao phê phán xã hội và khuyến khích tinh thần cưỡng lại để thay đổi, góp phần thức tỉnh độc giả.

Câu2

Bài làm

Gabriel Garcia Marquez, nhà văn nổi tiếng với những tác phẩm giàu chất thơ và triết lý, đã từng phát biểu sâu sắc: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Lời nói này như một lời cảnh tỉnh, nhấn mạnh rằng tuổi trẻ không chỉ là số tuổi trên giấy tờ, mà là trạng thái tinh thần luôn bùng nổ với khát vọng. Nó đặt ra vấn đề lớn lao về mối quan hệ giữa tuổi trẻ và ước mơ, một chủ đề muôn thuở trong văn học và cuộc sống. Từ góc nhìn này, bài viết sẽ phân tích ý nghĩa của lời phát biểu, liên hệ với đoạn trích tiểu thuyết “Sống mòn” của Nam Cao, và rút ra bài học cho thế hệ trẻ hôm nay.

lời phát biểu được chia thành hai vế chính: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi” và “mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Vế đầu phủ định quan niệm phổ biến rằng tuổi già tự nhiên khiến con người từ bỏ ước mơ; ngược lại, vế sau khẳng định tuổi già là hậu quả của sự từ bỏ. Từ “ngừng theo đuổi ước mơ” ám chỉ hành động thụ động, mất động lực, dẫn đến sự xuống cấp tinh thần. “Già đi” ở đây không phải về thể xác, mà là sự mòn mỏi, mất sáng tạo. Marquez muốn truyền tải rằng ước mơ là nguồn sống, và tuổi trẻ tồn tại nhờ việc không ngừng nuôi dưỡng nó.

Nếu không có vấn đề nghị luận về ước mơ, đời sống sẽ trở nên đơn điệu, vô hồn và đầy bi kịch. Con người sẽ sống theo quán tính, không sáng tạo, không tiến bộ, dẫn đến khủng hoảng tinh thần sâu sắc. Xã hội sẽ trì trệ, thiếu đổi mới, như một cơ thể không có máu tươi. Trong lịch sử, nhiều nền văn minh sụp đổ vì mất đi khát vọng, như đế chế La Mã cổ đại. Ở Việt Nam, nếu thanh niên từ bỏ ước mơ, đất nước sẽ thiếu lực lượng trẻ trung xây dựng tương lai, dẫn đến tình trạng già hóa dân số và suy thoái kinh tế. Như Thứ trong “Sống mòn”, anh sống mòn mỏi, chết mà chưa sống, là biểu tượng cho hậu quả của sự từ bỏ. Đời sống sẽ đầy rẫy những con người thụ động, không đóng góp gì cho xã hội, khiến thế giới trở nên xám xịt và vô vọng.Vấn đề nghị luận này có vai trò và ý nghĩa to lớn đối với bản thân, gia đình và xã hội. Đối với bản thân, ước mơ giúp duy trì sự trẻ trung, hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống, tránh lão hóa sớm về tinh thần. Nó mang lại cảm giác thỏa mãn khi đạt được mục tiêu, tăng cường sức khỏe tâm lý. Với gia đình, ước mơ của cá nhân tạo động lực nuôi dưỡng con cái, xây dựng môi trường giáo dục tích cực, giúp gia đình bền vững và hạnh phúc. Đối với xã hội, ước mơ thúc đẩy tiến bộ khoa học, văn hóa và kinh tế, góp phần phát triển đất nước. Ví dụ, những người theo đuổi ước mơ khởi nghiệp đã tạo ra hàng triệu việc làm, như ở Việt Nam với làn sóng startup công nghệ. Ý nghĩa sâu xa là nó biến con người từ thụ động thành chủ động, góp phần vào sự phát triển chung của nhân loại.

Trong cuộc sống hiện nay có nhiều người là tấm gương sáng cho lối sống đó như Nhà khoa học Marie Curie, người phụ nữ đầu tiên giành hai giải Nobel, là minh chứng sống động. Sinh ra trong gia đình nghèo khó ở Ba Lan, Curie nuôi dưỡng ước mơ khám phá khoa học từ nhỏ, dù gặp nhiều trở ngại như phân biệt giới tính và thiếu thốn tài chính. Bà không “già đi” vì ngừng mơ, mà kiên trì nghiên cứu phóng xạ, phát minh ra radium và polonium, góp phần cách mạng hóa y học. Dù mất sớm vì bệnh tật, tuổi trẻ tinh thần của bà kéo dài suốt đời, truyền cảm hứng cho hàng triệu người.Ngược lại một số người có thể cho rằng tuổi trẻ chỉ là tuổi tác, và ngừng theo đuổi ước mơ là tự nhiên khi già đi, do sức khỏe suy yếu hoặc trách nhiệm gia đình. Họ lập luận rằng không phải ai cũng có điều kiện để mơ lớn, và xã hội hiện đại quá khắc nghiệt. Tuy nhiên, quan điểm này sai lầm vì nó bỏ qua yếu tố tinh thần. Marquez bác bỏ bằng cách nhấn mạnh rằng ngừng mơ dẫn đến già đi, chứ không phải ngược lại. Thực tế, nhiều người già vẫn theo đuổi ước mơ, như họa sĩ Picasso sáng tạo đến cuối đời. Phản đề này chỉ là cái cớ cho sự thụ động, và nếu chấp nhận, xã hội sẽ mất đi động lực phát triển.

trong thời đại số hóa và toàn cầu hóa, nhiều thanh niên Việt Nam và thế giới bị cuốn vào lối sống ảo trên mạng xã hội, từ bỏ ước mơ vì áp lực thi cử, công việc nhàm chán hoặc thất bại. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ trầm cảm ở giới trẻ tăng vọt, với nguyên nhân chính là mất động lực sống. Ở Việt Nam, khảo sát của Bộ Giáo dục cho thấy 70% sinh viên đại học cảm thấy mơ hồ về tương lai, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và suy thoái tinh thần. Đây là dấu hiệu của sự “già đi” sớm, khi ước mơ bị thay thế bằng những thú vui tức thời.để khắc phục, cần giáo dục từ nhỏ về nuôi dưỡng ước mơ qua sách vở, phim ảnh và gia đình. Trường học nên khuyến khích học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa, thử thách bản thân. Xã hội cần hỗ trợ môi trường sáng tạo, như chính sách khởi nghiệp cho thanh niên, giảm áp lực kinh tế. Cá nhân nên học hỏi từ thất bại, như Marie Curie, và duy trì thói quen suy ngẫm, hành động. Chính phủ có thể tổ chức chương trình truyền cảm hứng, như ngày hội ước mơ quốc gia, để khơi dậy khát vọng.

lời phát biểu của Gabriel Garcia Marquez là kim chỉ nam cho vấn đề tuổi trẻ và ước mơ. Nó nhắc nhở chúng ta rằng ngừng theo đuổi ước mơ sẽ dẫn đến sự lão hóa sớm, trong khi kiên trì sẽ giữ gìn tuổi trẻ vĩnh cửu. Hãy hành động ngay hôm nay, để cuộc đời không “mòn” đi, mà luôn rực rỡ với khát vọng. Chỉ khi đó, chúng ta mới thực sự sống trọn vẹn.