Câu 1:

Lao động và ước mơ có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là những mục tiêu, khát vọng tốt đẹp mà con người muốn hướng tới, còn lao động chính là con đường giúp biến những ước mơ ấy thành hiện thực. Không có lao động, ước mơ sẽ chỉ mãi là những suy nghĩ viển vông. Một học sinh muốn đạt thành tích cao phải chăm chỉ học tập; một vận động viên muốn chiến thắng phải kiên trì rèn luyện mỗi ngày. Lao động không chỉ giúp con người chạm tới thành công mà còn rèn cho ta ý chí, nghị lực và tinh thần trách nhiệm. Ngược lại, ước mơ cũng tạo động lực để con người cố gắng lao động, vượt qua khó khăn và thử thách. Trong thực tế, có nhiều người chỉ biết mơ ước nhưng lười biếng, thiếu kiên trì nên cuối cùng thất bại. Vì vậy, mỗi người cần biết nuôi dưỡng những ước mơ đẹp và nỗ lực lao động bằng tất cả sự chăm chỉ, say mê. Chỉ khi biết kết hợp giữa ước mơ và lao động, con người mới có thể tạo nên giá trị cho bản thân và cuộc sống.

Câu 2:

Trong nền thơ ca kháng chiến Việt Nam, tình yêu đôi lứa luôn hòa quyện với tình yêu quê hương, đất nước, tạo nên vẻ đẹp vừa lãng mạn vừa hào hùng. Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một tác phẩm tiêu biểu như thế. Qua những vần thơ giản dị mà sâu sắc, tác giả đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người chiến sĩ đang sống giữa núi rừng kháng chiến nhưng luôn mang trong tim nỗi nhớ tha thiết về người mình yêu. Đó là nỗi nhớ da diết, chân thành, đồng thời cũng là vẻ đẹp của tình yêu gắn liền với lý tưởng chiến đấu cao đẹp.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi:

“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”

Nhân vật trữ tình gửi gắm nỗi nhớ của mình qua hình ảnh “ngôi sao” và “ngọn lửa”. Biện pháp nhân hóa khiến thiên nhiên như mang tâm trạng con người. “Ngôi sao” lấp lánh trên bầu trời đêm và “ngọn lửa” hồng giữa núi rừng lạnh giá không chỉ là hình ảnh thực của cuộc sống kháng chiến mà còn tượng trưng cho tình yêu, niềm tin và nỗi nhớ. Giữa hoàn cảnh chiến đấu gian khổ, người chiến sĩ vẫn luôn nhớ về người yêu. Nỗi nhớ ấy âm thầm nhưng bền bỉ như ánh sao không tắt, ấm áp như ngọn lửa giữa rừng đêm. Qua đó, ta cảm nhận được tâm trạng cô đơn nhưng đầy lạc quan của nhân vật trữ tình.

Nỗi nhớ trong bài thơ không hề yếu đuối hay bi lụy mà gắn với tình yêu lớn lao dành cho quê hương, đất nước:

“Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”

Đây là câu thơ đẹp và giàu ý nghĩa nhất của tác phẩm. Tình yêu đôi lứa được đặt song hành với tình yêu đất nước, cho thấy sự hòa hợp giữa tình cảm cá nhân và lý tưởng cách mạng. Đất nước hiện lên vừa “vất vả đau thương” vì chiến tranh, vừa “tươi thắm vô ngần” bởi niềm tin vào tương lai chiến thắng. Người chiến sĩ yêu người con gái cũng giống như yêu Tổ quốc mình – một tình yêu chân thành, sâu nặng và thủy chung. Qua đó, tâm trạng nhân vật trữ tình hiện lên thật đẹp: vừa tha thiết trong tình yêu riêng, vừa cao cả trong tình yêu chung dành cho đất nước.

Nỗi nhớ còn được thể hiện qua những chi tiết rất đời thường:

“Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”

Điệp từ “mỗi” kết hợp với cách liệt kê đã diễn tả nỗi nhớ thường trực, da diết. Người yêu luôn hiện diện trong mọi hoạt động của người chiến sĩ: khi hành quân, khi nghỉ ngơi, thậm chí trong từng bữa ăn giản dị nơi chiến khu. Nỗi nhớ đã trở thành một phần trong cuộc sống tinh thần của nhân vật trữ tình. Qua đó, ta thấy được sự chân thành, sâu sắc trong tình yêu của người lính thời kháng chiến.

Ở khổ thơ cuối, tâm trạng của nhân vật trữ tình không còn chỉ là nỗi nhớ riêng tư mà đã hòa vào niềm tin và lý tưởng sống:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.”

Hình ảnh “ngôi sao” và “ngọn lửa” tiếp tục xuất hiện, tạo kết cấu đầu cuối tương ứng cho bài thơ. Nếu ở đầu bài, đó là biểu tượng của nỗi nhớ thì ở cuối bài, nó trở thành biểu tượng cho tình yêu và lý tưởng bất diệt. Tình yêu của người chiến sĩ không chỉ giúp họ vượt qua gian khổ mà còn tiếp thêm sức mạnh để chiến đấu vì độc lập dân tộc. Câu thơ “Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người” thể hiện niềm tự hào về một tình yêu đẹp, trong sáng và giàu lý tưởng.

Bằng giọng thơ tha thiết, giàu cảm xúc cùng những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Nhớ”. Đó là nỗi nhớ sâu nặng của người chiến sĩ dành cho người yêu giữa những năm tháng kháng chiến gian lao, đồng thời là vẻ đẹp của tình yêu gắn bó với tình yêu quê hương, đất nước. Bài thơ không chỉ ca ngợi tình yêu đôi lứa thủy chung mà còn làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam trong thời đại kháng chiến.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là nghị luận.

Câu 2.
Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và cuộc sống; đồng thời khẳng định lao động không chỉ giúp con người tồn tại mà còn mang lại niềm vui, hạnh phúc và lợi ích cho xã hội.

Câu 3.
Để làm rõ ý kiến: “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống.”, tác giả đã đưa ra các bằng chứng

Chim yến khi còn non được bố mẹ mớm mồi, nhưng lớn lên phải tự đi kiếm ăn.

Hổ và sư tử cũng phải tự lao động để tồn tại.

-Những bằng chứng này gần gũi, cụ thể, dễ hiểu và có tính thuyết phục cao. Qua các ví dụ trong tự nhiên, tác giả làm nổi bật quy luật chung: mọi sinh vật đều phải lao động để duy trì sự sống.

Câu 4.
Câu nói trên giúp em hiểu rằng lao động không chỉ để kiếm sống mà còn mang lại giá trị tinh thần cho con người. Khi yêu thích và tìm thấy niềm vui trong công việc, con người sẽ cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn, sống tích cực và hạnh phúc hơn. Ngược lại, nếu coi lao động là gánh nặng thì con người dễ chán nản, mệt mỏi và khó đạt được thành công. Vì vậy, mỗi người cần có thái độ trân trọng lao động và cố gắng làm việc bằng sự say mê, trách nhiệm.

Câu 5.
Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa của lao động là:
Có những người lười biếng, chỉ muốn hưởng thụ, sống dựa dẫm vào cha mẹ hoặc người khác mà không chịu học tập, làm việc và cố gắng bằng năng lực của bản thân.