Câu 1 Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch tâm lí của nhân vật Thầy Thông Thu – một con người sa ngã rồi tỉnh ngộ trong muộn màng. Ở hồi thứ Hai, nhân vật hiện lên với nỗi ân hận day dứt khi nhận ra sự hoang phí, ăn chơi của mình đã khiến gia sản tiêu tan. Những lời độc thoại dồn dập, tự trách đã cho thấy sự thức tỉnh về đạo đức và trách nhiệm của một “tu mi nam tử”. Sang hồi thứ Ba, tâm trạng ấy phát triển thành sự tuyệt vọng, bế tắc khi Thông Thu đối diện với nguy cơ tù tội và mất danh dự. Ý định tìm đến cái chết xuất hiện như một lối thoát tiêu cực. Tuy nhiên, diễn biến tâm lí không đơn giản mà đầy giằng xé: nhân vật nhiều lần nâng chén thuốc độc rồi lại đặt xuống, bởi vẫn còn nặng lòng với mẹ, vợ, em. Qua đó, tác giả không chỉ phơi bày hậu quả của lối sống buông thả mà còn thể hiện sự cảm thông với bi kịch con người khi rơi vào đường cùng. Đoạn trích mang giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc. Câu 2.

Trong cuộc sống hiện đại, tiêu dùng là nhu cầu tất yếu. Tuy nhiên, thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” của một bộ phận giới trẻ hiện nay đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến gia đình và xã hội. Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, không có kế hoạch, chạy theo nhu cầu nhất thời hoặc xu hướng. Biểu hiện dễ thấy là nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi tiền cho những món đồ xa xỉ, ăn uống đắt đỏ, mua sắm theo trào lưu dù chưa thực sự cần thiết. Thậm chí, có người còn vay mượn, sử dụng thẻ tín dụng hoặc “mua trước trả sau” để thỏa mãn nhu cầu cá nhân, dẫn đến nợ nần chồng chất. Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là tâm lí thích thể hiện bản thân, chạy theo hình thức, muốn khẳng định giá trị qua vật chất. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội khiến giới trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi lối sống “hào nhoáng”, từ đó hình thành thói quen tiêu dùng thiếu tỉnh táo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân và chưa ý thức đầy đủ về giá trị của đồng tiền cũng là nguyên nhân quan trọng. Hậu quả của việc tiêu xài hoang phí là rất nghiêm trọng. Về cá nhân, nó khiến nhiều người rơi vào tình trạng thiếu thốn, áp lực tài chính, thậm chí nợ nần. Về gia đình, điều này có thể trở thành gánh nặng cho cha mẹ, làm rạn nứt các mối quan hệ. Xa hơn, thói quen này còn góp phần hình thành lối sống thực dụng, coi trọng vật chất hơn giá trị tinh thần, làm suy giảm ý chí phấn đấu và trách nhiệm với bản thân. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng tiêu dùng hợp lí cũng là một phần của cuộc sống hiện đại. Điều quan trọng là mỗi người cần biết cân đối thu – chi, chi tiêu có kế hoạch và phù hợp với điều kiện của mình. Giới trẻ cần rèn luyện kĩ năng quản lí tài chính, học cách tiết kiệm và đầu tư cho những giá trị lâu dài như học tập, sức khỏe, phát triển bản thân. Đồng thời, cần tỉnh táo trước những cám dỗ của quảng cáo và mạng xã hội, không chạy theo lối sống phô trương, hình thức. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục ý thức tiết kiệm, giúp người trẻ hiểu được giá trị của lao động và đồng tiền. Khi mỗi cá nhân có nhận thức đúng đắn, xã hội sẽ dần hình thành một lối sống văn minh, lành mạnh hơn. Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được nhìn nhận nghiêm túc. Mỗi bạn trẻ cần chủ động thay đổi để xây dựng một lối sống tiết kiệm, có trách nhiệm, từ đó hướng tới tương lai ổn định và bền vững hơn.

Câu 1. Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (kịch nói). Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại (trong đó nổi bật là độc thoại nội tâm của nhân vật Thầy Thông Thu). Câu 3. Một số lời chỉ dẫn sân khấu: “(Bóp trán nghĩ ngợi)” “(Một lát)” “(Thở dài)” “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh…)” “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống)” Vai trò: Giúp thể hiện rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật. Làm cho diễn biến kịch trở nên sinh động, cụ thể. Hỗ trợ người đọc/người xem hiểu sâu hơn tâm trạng giằng xé, tuyệt vọng của Thầy Thông Thu. Câu 4. Hồi thứ Hai: Thầy Thông Thu bắt đầu tỉnh ngộ, nhận ra sự ăn chơi, hoang phí của mình khiến gia sản tiêu tan. Ông hối hận, tự trách, xấu hổ về bản thân. Hồi thứ Ba: Tâm lí chuyển sang tuyệt vọng, bế tắc khi đối diện với nguy cơ tù tội và mất danh dự. Ông có ý định tìm đến cái chết. Tuy nhiên, trong quá trình đó lại xuất hiện sự giằng xé nội tâm: nghĩ đến mẹ, vợ, em → còn trách nhiệm → do dự. → Diễn biến tâm lí: tỉnh ngộ → đau khổ → tuyệt vọng → giằng co giữa sống và chết. Câu 5. Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của Thầy Thông Thu. Vì cái chết không giải quyết được vấn đề mà còn đẩy gia đình vào hoàn cảnh khó khăn hơn. Dù mắc sai lầm, con người vẫn cần dũng cảm đối diện, sửa chữa và làm lại cuộc đời. Việc ông còn nghĩ đến mẹ và gia đình cho thấy vẫn còn cơ hội để thay đổi. Sống có trách nhiệm mới là lựa chọn đúng đắn.

7 chữ