Câu 1. Trong đoạn trích Sống mòn, Nam Cao đã thể hiện tinh tế diễn biến tâm lí của nhân vật ông giáo Thứ, qua đó làm nổi bật những phẩm chất đáng quý của nhân vật. Ban đầu, khi nghĩ về cuộc sống ở quê và trách nhiệm với gia đình, Thứ cảm thấy nặng nề, chán nản và bất lực. Anh ý thức được mình có nhiều gánh nặng nhưng không biết làm thế nào để thay đổi cuộc đời. Khi trở về quê, chứng kiến bữa cơm nghèo nàn, Thứ ban đầu khó chịu và trách vợ vì chỉ có một đĩa cá dành cho mình. Tuy nhiên, sau khi nhận ra mọi người đã nhường phần ngon cho mình, anh dần thấu hiểu và xót thương cho vợ, mẹ và các em. Anh muốn mọi người cùng ăn nhưng chẳng ai chịu, bởi họ đều nghĩ đến anh. Cuối cùng, Thứ cảm thấy hổ thẹn, đau đớn và nghẹn ngào, đến mức nước mắt ứa ra khi ăn cơm. Qua diễn biến tâm lí ấy, thứ hiện lên là một người có trách nhiệm, giàu tình yêu thương, giàu lòng tự trọng và có tâm hồn nhạy cảm. Đây cũng là nét đẹp nhân đạo mà Nam Cao trân trọng ở người trí thức nghèo.

Câu 2. Trong cuộc sống hiện đại, con người ngày càng quan tâm đến vẻ ngoài của bản thân. Đặc biệt, sự phát triển của mạng xã hội và công nghệ chỉnh sửa hình ảnh khiến nhiều người thường xuyên so sánh mình với những hình ảnh “hoàn hảo” trên Internet. Chính vì vậy, chiến dịch “Turn your back” của Dove với thông điệp “Vẻ đẹp là không có chuẩn mực” đã mang đến một lời nhắc nhở ý nghĩa: mỗi người đều có vẻ đẹp riêng và cần biết trân trọng chính mình.

Trước hết, “vẻ đẹp là không có chuẩn mực” có thể hiểu rằng không tồn tại một khuôn mẫu duy nhất về cái đẹp. Mỗi người có một ngoại hình, cá tính và nét đặc biệt riêng. Có người có nụ cười đẹp, có người có mái tóc đặc biệt, cũng có người không sở hữu vẻ ngoài nổi bật nhưng lại có một tâm hồn tốt đẹp. Những điều được xem là đẹp trong xã hội cũng luôn thay đổi theo thời gian và văn hóa. Vì vậy, việc lấy một hình mẫu duy nhất để đánh giá tất cả mọi người là không hợp lí.

Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa trong thời đại mạng xã hội. Ngày nay, các ứng dụng chỉnh sửa ảnh có thể làm khuôn mặt trở nên thon gọn hơn, làn da trở nên mịn hơn hoặc thay đổi nhiều đặc điểm khác. Nếu thường xuyên nhìn những hình ảnh đã qua chỉnh sửa, con người rất dễ cảm thấy mình chưa đủ đẹp và bắt đầu tự ti về bản thân. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ có thể dành quá nhiều thời gian để chạy theo những tiêu chuẩn trên mạng mà quên mất rằng những hình ảnh đó không hoàn toàn phản ánh cuộc sống thực tế. Vì thế, biết quay lưng với những tiêu chuẩn thiếu thực tế cũng chính là cách để mỗi người sống tự tin và thoải mái hơn.

Bên cạnh đó, việc chấp nhận vẻ đẹp riêng không có nghĩa là chúng ta bỏ mặc bản thân. Mỗi người vẫn cần chăm sóc sức khỏe, giữ gìn vệ sinh và xây dựng một lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, mục đích của việc chăm sóc bản thân nên là khỏe mạnh và tự tin, chứ không phải cố gắng trở thành bản sao của người khác. Khi biết yêu quý bản thân, chúng ta sẽ có tâm lí tích cực hơn, đồng thời biết tôn trọng sự khác biệt của những người xung quanh.

Trong thực tế, vẫn có những người quá chú trọng ngoại hình và luôn so sánh bản thân với người khác. Họ có thể chạy theo các xu hướng làm đẹp một cách mù quáng hoặc đánh giá người khác chỉ dựa trên vẻ ngoài. Đây là cách nhìn phiến diện, bởi giá trị của một con người không chỉ nằm ở khuôn mặt hay vóc dáng mà còn được tạo nên bởi nhân cách, trí tuệ, sự tử tế và những việc họ làm cho cộng đồng.

Là học sinh, mỗi chúng ta cần học cách chấp nhận và trân trọng bản thân, không tự ti vì những điểm chưa hoàn hảo của mình. Đồng thời, chúng ta cũng không nên chế giễu hay đánh giá ngoại hình của người khác. Thay vì dành quá nhiều thời gian để so sánh mình với những hình ảnh trên mạng, hãy tập trung phát triển kiến thức, kĩ năng, sức khỏe và những phẩm chất tốt đẹp.

Tóm lại, thông điệp “Vẻ đẹp là không có chuẩn mực” của Dove là một thông điệp tích cực và có ý nghĩa trong xã hội hiện đại. Mỗi người là một cá thể riêng biệt và không cần phải trở thành một phiên bản giống người khác để được công nhận. Biết yêu thương bản thân, tôn trọng sự khác biệt và sống theo giá trị của chính mình mới là vẻ đẹp bền vững nhất.

Câu 1. Văn bản được kể theo ngôi thứ ba. Người kể chuyện không trực tiếp xưng “tôi” mà gọi nhân vật bằng tên hoặc đại từ như “Thứ”, “y”.

Câu 2. - Điểm nhìn chủ yếu đặt vào nhân vật Thứ.

- Người kể chuyện quan sát sự việc và đặc biệt đi sâu vào suy nghĩ, cảm xúc, tâm trạng của Thứ.

Tác dụng: - Giúp người đọc hiểu rõ những day dứt, đau khổ, thương yêu và giằng xé trong nội tâm của Thứ.

- Làm nổi bật bi kịch tinh thần của một người trí thức nghèo: muốn sống tốt, muốn lo cho gia đình nhưng lại bất lực trước hoàn cảnh nghèo đói.

- Tạo cảm giác câu chuyện chân thực, sâu sắc và giàu tính nhân văn.

Câu 3. - Nước mắt của Thứ ứa ra vì lúc ăn cơm, anh nghĩ đến hoàn cảnh nghèo đói và sự thiếu thốn của gia đình. Anh nhận ra mình đang ăn phần thức ăn ngon trong khi vợ, mẹ và các em phải chịu đói, chịu khổ.

- Thứ cảm thấy thương vợ, thương mẹ, thương các em, đồng thời day dứt và có phần xót xa, ân hận vì bản thân không thể làm gì nhiều để giúp gia đình. Chính tình yêu thương và sự bất lực trước cảnh nghèo đã khiến miếng cơm trở nên nghẹn ngào và nước mắt anh trào ra.

Câu 4. Thông qua nhân vật Thứ, Nam Cao đã phản ánh cuộc sống nghèo khổ, bế tắc và mòn mỏi của những người trí thức nghèo trong xã hội cũ.

Qua đó, nhà văn cho thấy:

- Người trí thức có ước mơ, khát vọng sống và lòng tự trọng nhưng bị hoàn cảnh nghèo đói kìm hãm.

- Cuộc sống vật chất thiếu thốn khiến con người luôn phải lo toan, giằng xé và đau khổ về tinh thần.

- Đồng thời, Nam Cao thể hiện sự cảm thông sâu sắc và trân trọng đối với tình yêu thương gia đình, lòng nhân hậu và những phẩm chất tốt đẹp của con người.

→ Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ tố cáo xã hội cũ đã đẩy con người vào cảnh “sống mòn”, mà còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc.