Câu 1

Trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao, diễn biến tâm lý phức tạp, đầy dằn xé của ông giáo Thứ đã bộc lộ trọn vẹn những phẩm chất nhân cách cao đẹp của một trí thức nghèo trước Cách mạng tháng Tám. Bắt đầu từ những suy tư về hoàn cảnh thực tại, Thứ rơi vào cảm giác hoảng hốt, bế tắc khi đối mặt với gánh nặng gia đình và tương lai vô định của các em. Dù cay đắng nhận ra sự bất lực của bản thân trước cái nghèo vây hãm, y vẫn không hề phủi tay né tránh mà luôn dằn dặc ý thức gánh vác, chứng tỏ một con người sống trọn vẹn trách nhiệm và luôn khao khát sống có ích. Điểm sáng trong tâm lý của Thứ được thể hiện rõ nét nhất qua cách y phản ứng trước bữa ăn gia đình. Ban đầu, Thứ khó chịu và khẽ trách vợ vì mâm cơm của mình có đĩa cá kho riêng – biểu hiện của một tâm hồn tinh tế, không muốn bản thân sung sướng trên sự thiếu thốn của người thân. Thế nhưng, khi thấu hiểu sự nhường nhịn cay đắng của bà, mẹ và cái đói "nhịn cho quen" của các em, sự ngượng ngùng trong y nhanh chóng chuyển thành niềm xót xa, cắn rứt và tự trọng thương tổn sâu sắc. Y nghẹn ngào, nước mắt ứa ra vì bất lực khi không thể chia sẻ thức ăn, cũng không thể thay đổi được thực cảnh phũ phàng. Sự tủi hổ ấy chính là bằng chứng cho một trái tim dạt dào tình thương, vô cùng mẫn cảm và luôn giữ gìn lòng tự trọng ngời sáng. Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật bậc thầy, kết hợp ngôi kể thứ ba với điểm nhìn trần thuật bên trong đầy sâu sắc, Nam Cao đã dựng nên hình tượng ông giáo Thứ – một nhân cách thiên lương dẫu bị gánh nặng cơm áo ghì chặt vẫn luôn kiên trì giữ vững phẩm giá người.

Câu 2:

Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, sự xuất hiện của các bộ lọc chỉnh sửa khuôn mặt bằng trí tuệ nhân tạo trên các nền tảng như TikTok đã tạo ra một "chuẩn mực vẻ đẹp" ảo, khiến không ít người sa vào cái bẫy của sự tự ti và ảo tưởng. Trước thực trạng đó, chiến dịch quảng cáo "Turn your back" năm 2023 của thương hiệu Dove đã mang đến một làn sóng phản thức tỉnh đầy nhân văn. Bằng việc cổ vũ con người quay lưng lại với những hiệu ứng chỉnh sửa mĩ miều nhưng xa rời thực tế, Dove đã gửi gắm một thông điệp vô cùng sâu sắc: Vẻ đẹp không hề có một chuẩn mực cố định, và chính những khiếm khuyết nguyên bản lại tạo nên điều hoàn hảo nhất ở mỗi con người.

Để hiểu hết tầm vóc của thông điệp này, trước hết ta cần nhìn nhận "vẻ đẹp" dưới góc nhìn chân thực nhất. Vẻ đẹp không phải là một công thức toán học được lập trình sẵn qua các thuật toán AI với làn da không mụn, chiếc mũi cao vút hay đôi mắt to tròn đồng nhất. Vẻ đẹp thực sự nằm ở nét độc đáo, riêng biệt và không thể thay thế của mỗi cá nhân. Những nét tự nhiên trên khuôn mặt hay vóc dáng – dù là tàn nhang, nếp nhăn, vết sẹo hay một hình thể chưa cân đối – đều là dấu ấn lịch sử của riêng mỗi con người, phản ánh trải nghiệm sống và bản sắc không trùng lặp. Khi Dove kêu gọi chúng ta "quay lưng" với những bộ lọc ảo, thương hiệu không chỉ phản đối một kĩ thuật số hóa đơn thuần, mà đang cổ vũ con người dũng cảm ôm lấy bản ngã nguyên bản của mình.

Mặt khác, việc theo đuổi những chuẩn mực vẻ đẹp cứng nhắc do xã hội hay mạng xã hội tạo ra là một cuộc chạy đua không bao giờ có hồi kết. Các tiêu chuẩn về cái đẹp luôn biến đổi theo thời gian, xu hướng và công nghệ. Nếu continuously chạy theo những khuôn mẫu đó, con người sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi, luôn cảm thấy bản thân thiếu sót và dần đánh mất đi sự tự tin cốt lõi. Sự lệ thuộc vào các hiệu ứng làm đẹp AI vô tình tạo nên một thứ áp lực vô hình, khiến con người chối bỏ thực tại và sợ hãi khi phải đối diện với chính gương mặt thật của mình trong gương. Khi không thể trân trọng diện mạo thực sự, ta cũng dễ dàng đánh mất kết nối với giá trị bên trong – nơi chứa đựng tri thức, tâm hồn và lòng nhân ái.

Tuy nhiên, cổ vũ vẻ đẹp tự nhiên không đồng nghĩa với việc phủ nhận hoàn toàn nhu cầu làm đẹp hay thái độ buông thả, không chăm sóc bản thân. Cần phân biệt rõ giữa việc yêu thương, cải thiện sức khỏe, diện mạo để bản thân trở nên tốt hơn mỗi ngày với việc cố gắng biến mình thành một bản sao hoàn hảo trên không gian ảo. Làm đẹp chân chính phải xuất phát từ sự tự tôn và tôn trọng sự thật, chứ không phải sự chối bỏ gốc rễ của chính mình.

Thông điệp từ chiến dịch của Dove đã tạo ra một lực đẩy tích cực, nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự chân thật trong một thế giới tràn ngập những điều ảo diệu. Nhìn lại bản thân, bài học lớn nhất mà mỗi người cần rút ra là học cách chấp nhận và trân trọng từng đường nét trên cơ thể mình. Hãy ngưng so sánh bản thân với những hình ảnh đã qua vô số lớp kĩ thảo trên màn hình điện thoại. Thay vì dành hàng giờ để tìm kiếm một hiệu ứng làm đẹp hoàn hảo, chúng ta hãy đầu tư thời gian để nuôi dưỡng một trí tuệ minh mẫn, một tâm hồn phong phú và một lối sống lành mạnh. Bởi lẽ, sự tự tin phát ra từ nội lực và nét đẹp nguyên bản không qua chỉnh sửa mới chính là thứ ánh sáng rực rỡ nhất, giúp mỗi người khẳng định vị thế duy nhất của mình giữa thế giới bao la.

Câu 1:
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba .
Câu 2:
- Điểm nhìn: Kết hợp điểm nhìn toàn tri bên ngoài và điểm nhìn hạn tri đặt tại nhân vật Thứ .
- Tác dụng:
+ Giúp người đọc thấu hiểu sâu sắc tâm trạng, những dằn dặc, trăn trở và bi kịch tinh thần của nhân vật Thứ.
+ Tăng tính khách quan nhưng vẫn giàu sức gợi cảm, tạo chiều sâu tâm lý và triết lý cho tác phẩm.
+ Thể hiện phong cách nghệ thuật đặc trưng của Nam Cao: đi sâu vào khai thác "bi kịch nội tâm" và quá trình tự ý thức của tri thức nghèo.
Câu 3: Nước mắt Thứ ứa ra vì:
​- Xót xa và thương hại: Chứng kiến cảnh cả nhà (bà, mẹ, vợ, các em) phải nhịn đói hoặc ăn khổ, còn mình lại được ăn riêng, ăn ngon.
​- Cắn rứt và bất lực: Xấu hổ khi hưởng ưu tiên nhưng không thể nhường cho ai, bất lực trước cái nghèo vây hãm gia đình.
- ​Bất bình: Nhận ra sự vô lý của xã hội khi người vất vả lại chịu khổ, còn người không làm gì lại hưởng trọn béo bổ.
Câu 4: Hiện thực Nam Cao phản ánh qua nhân vật Thứ
Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao đã phản ánh:
- Thực trạng xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám: Cuộc sống nghèo khổ, bế tắc, cơ cực của người nông dân và tầng lớp trí thức nghèo bị đẩy vào cảnh "sống mòn" — một cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, hao mòn về cả vật chất lẫn tinh thần.
- Bi kịch tinh thần của người trí thức nghèo: Họ có ý thức, có nhân cách, có khát vọng sống có ý nghĩa nhưng bị gánh nặng "cơm áo gạo tiền" ghì bần bật xuống, làm mòn mỏi những hoài hoạ, ước mơ cao đẹp.
- Giá trị nhân đạo sâu sắc: Tuyên dương tình cảm gia đình, lòng vị tha, sự tự trọng và tinh thần tự ý thức đấu tranh giữ gìn nhân cách thiên lương của con người ngay trong cảnh nghèo túng.