Câu 1:

Trong đoạn trích "Sống mòn", Nam Cao đã khắc họa xuất sắc diễn biến tâm lý nhân vật ông giáo Thứ, qua đó bộc lộ trọn vẹn phẩm chất nhân cách cao đẹp của y. Khi suy nghĩ về gia đình ở quê, ông giáo Thứ cảm thấy gánh nặng trách nhiệm đè nặng lên vai; y trăn trở, tự dằn dặt và rơi vào trạng thái bất lực khi không biết làm sao để cải thiện cuộc sống bế tắc. Tâm lý nhân vật tiếp tục đẩy lên cao trào qua ký ức về bữa ăn gia đình. Ban đầu, ông cảm thấy khó chịu, thầm trách vợ vì không bày ra những món ngon cho cha mẹ và các em. Tuy nhiên, khi nhận ra sự nhường nhịn lặng thầm của người thân, cảm giác khó chịu nhanh chóng biến thành sự thấu hiểu, lòng xót xa cay đắng cho mẹ, vợ, các em và sự hổ thẹn sâu sắc vì bản thân chưa hoàn thành trách nhiệm người con, người anh lớn. Thông qua nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế cùng điểm nhìn bên trong, Nam Cao đã làm nổi bật ở nhân vật ông giáo Thứ một trí thức giàu tình cảm, tinh tế, có chí hướng hoàn thiện bản thân, tràn đầy trách nhiệm và sở hữu lòng tự trọng cao độ trước hoàn cảnh nghiệt ngã.

Câu 2

Trong kỷ nguyên số hóa, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và các ứng dụng mạng xã hội như TikTok, Instagram đã mang đến vô số hiệu ứng chỉnh sửa khuôn mặt (filter AI). Chỉ với một cái chạm màn hình, một làn da tàn nhang có thể trở nên láng mịn, chiếc mũi thấp biến thành sống mũi cao thanh tú, hay đôi mắt nhỏ lập tức trở nên to tròn. Tuy nhiên, sự "hoàn hảo" do công nghệ tạo ra lại vô tình bóp nghẹt định nghĩa về cái đẹp tự nhiên và đẩy con người vào vòng xoáy tự ti. Nhằm chống lại thực trạng này, năm 2023, thương hiệu chăm sóc cá nhân Dove đã tạo ra chiến dịch quảng cáo mang tên “Turn your back” (Quay lưng lại). Chiến dịch kêu gọi mọi người, đặc biệt là phụ nữ, dũng cảm quay lưng với các bộ lọc chỉnh sửa AI để tôn vinh nét đẹp chân thực của chính mình. Sự kiện này đã lan tỏa mạnh mẽ trên toàn cầu và gửi gắm một thông điệp nhân văn sâu sắc: Vẻ đẹp là không có chuẩn mực, và những khiếm khuyết tự nhiên lại chính là điều hoàn hảo nhất.

Chuẩn mực cái đẹp vốn là những thước đo, tiêu chí do con người hoặc định kiến xã hội đặt ra trong từng thời kỳ. Thế nhưng, vẻ đẹp thực sự của con người lại là một hệ giá trị muôn hình muôn vẻ, không thể bị đóng khung trong bất kỳ công thức hay bộ lọc ảo nào. "Vẻ đẹp không có chuẩn mực" nghĩa là không có một định mẫu chung nào cho tất cả mọi người. Những chi tiết vốn bị xem là "khiếm khuyết" trên cơ thể – như một vết sẹo, làn da ngăm sạm, vóc dáng không chuẩn người mẫu hay những nếp nhăn theo thời gian – thực chất lại là dấu ấn cá nhân duy nhất, làm nên nét độc bản của mỗi người.

Thực tế cho thấy, các chuẩn mực thẩm mỹ luôn thay đổi liên tục theo thời gian và xu hướng. Nếu như thời nhà Đường ở Trung Quốc coi vẻ đẹp đặn, tròn trịa là chuẩn mực, thì xã hội hiện đại lại từng đề cao vóc dáng "mình hạc sương mai". Việc cố gắng chạy theo những thước đo biến đổi ấy chỉ khiến con người rơi vào trạng thái kiệt sức và đánh mất bản sắc. Theo báo cáo từ chiến dịch của Dove, có tới 80% cô gái trẻ đã sử dụng bộ lọc chỉnh sửa ảnh trước khi đăng tải lên mạng xã hội, và rất nhiều người rơi vào hội chứng "U uất do bộ lọc" (Filter Dysmorphia) – tức là cảm thấy chán ghét khuôn mặt thật ngoài đời của mình khi so sánh với phiên bản hoàn hảo trên màn hình. Khi chúng ta phụ thuộc vào công nghệ để giấu đi con người thật, ta vô tình thừa nhận rằng bản thân không đủ tốt. Chiến dịch "Turn your back" thành công rực rỡ bởi nó chạm đúng vào nỗi đau đó: hành động quay lưng lại màn hình camera chính là lời tuyên ngôn dũng cảm, khẳng định niềm tự hào về diện mạo nguyên bản mà không cần sự can thiệp của bất kỳ bộ lọc ảo nào.

Bên cạnh Dove, lịch sử và thực tế cuộc sống đã chứng minh rằng sức hút lớn nhất của con người không nằm ở vẻ ngoài chuẩn mực mà ở sự tự tin và câu chuyện riêng biệt. Hãy nhìn vào Winnie Harlow – người mẫu Canada mắc bệnh bạch tạng với những mảng da mất sắc tố loang lổ. Thay vì giấu mình hay tự ti về sự khác biệt, cô đã biến những khiếm khuyết ấy thành biểu tượng độc đáo trên sàn diễn thời trang quốc tế. Hay siêu mẫu Tyra Banks – người sáng lập America’s Next Top Model – đã luôn đấu tranh để phá vỡ chuẩn mực về cân nặng, tôn vinh những người mẫu ngoại cỡ. Những dẫn chứng ấy khẳng định một điều: khi ta chấp nhận và yêu thương những đường nét thật của bản thân, năng lượng tự tin tỏa ra từ bên trong mới chính là thứ ánh sáng quyến rũ và bền vững nhất.

Tuy nhiên, tôn trọng vẻ đẹp tự nhiên và bác bỏ những chuẩn mực phi thực tế không đồng nghĩa với việc nuông chiều bản thân một cách dễ dãi hay bỏ mặc sức khỏe. Chúng ta cần phân biệt rõ giữa việc trân trọng những nét đẹp tự nhiên với thói quen sống lười biếng, thiếu lành mạnh. Chăm sóc thân thể, rèn luyện thể thao, ăn uống khoa học hay trang điểm nhẹ nhàng để bản thân rạng rỡ hơn hoàn toàn là nhu cầu chính đáng. Mục tiêu của việc làm đẹp không phải là biến mình thành một "bản sao" theo công thức của đám đông, mà là để trở thành phiên bản khỏe mạnh, tự tin nhất của chính mình.

Chiến dịch “Turn your back” của Dove là một lời nhắc nhở thức tỉnh đối với tất cả chúng ta trong thế giới ảo tràn ngập bộ lọc. Vẻ đẹp thực sự không nằm ở những bức ảnh đã qua chỉnh sửa tỉ mỉ, mà tỏa sáng từ lòng tự hào về giá trị độc bản của bản thân. Là thế hệ trẻ đang sống trong kỷ nguyên công nghệ, chúng ta cần dũng cảm bước ra khỏi những tiêu chuẩn ảo, học cách yêu thương từng đường nét chân thật trên cơ thể và rèn luyện tâm hồn. Bởi suy cho cùng, chính sự bất hoàn hảo một cách chân thật mới là điều làm nên vẻ đẹp hoàn hảo nhất của mỗi con người.

Câu 1: Văn bản được kể theo ngôi kể thứ ba

Câu 2:

- Đoạn trích sử dụng điểm nhìn hạn tri, qua nhân vật ông giáo Thứ.

- Tác dụng:

• + Giúp khắc họa một cách chân thực, sinh động và sâu sắc diễn biến tâm lý, những dằn dặt và trăn trở nội tâm của nhân vật.
• + Làm nổi bật tư tưởng, quan điểm và những suy ngẫm chiều sâu của nhà văn Nam Cao gửi gắm thông qua nhân vật.

Câu 3:

- Nước mắt của Thứ ứa ra khi ăn cơm xuất phát từ những lý do tâm lý sâu sắc:

• + Sự xúc động và tình thương gia đình của Thứ khi nhận ra cả gia đình đều chấp nhận nhịn đói, chịu khổ để nhường lại suất cơm và những món ăn ngon nhất cho một mình y.
• + Cảm giác xấu hổ, bất lực và tự trọng, y thấy nghẹn ngào, xót xa và ngượng ngùng khi bản thân là con trai trưởng, người gánh vác chính nhưng lại vô dụng, không đủ năng lực kinh tế để lo cho người thân có được những bữa ăn no đủ. Cảm giác "ăn một mình" trong khi cả nhà đói khát khiến miếng cơm trở nên đắng chát, nghẹn ngào.

Câu 4

- Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao đã phản ánh bức tranh đời sống bi kịch của tầng lớp trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ:

• + Đó là những con người có ý thức sâu sắc về giá trị bản thân, có tài năng, ước mơ và hoài bão lớn lao.
• + Tuy nhiên, họ lại bị ghì chặt bởi gánh nặng gánh vác gia đình và cơm áo gạo tiền hằng ngày. Bối cảnh xã hội ngột ngạt, tù túng đã mài mòn sinh lực, dập tắt những mong mỏi cao đẹp, đẩy họ vào cảnh "sống mòn" tẻ nhạt và bế tắc.