Câu 1:
Trong đoạn trích Sống mòn, Nam Cao đã thể hiện tài năng miêu tả tâm lí nhân vật qua những diễn biến tâm trạng phức tạp của ông giáo Thứ, từ đó làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của một người trí thức nghèo. Trước hết, khi nghĩ về cuộc sống hiện tại và tương lai, Thứ cảm thấy hoảng hốt trước viễn cảnh cuộc đời cứ kéo dài trong đói nghèo, tù túng. Y ý thức sâu sắc rằng mình là con cả, có trách nhiệm chăm lo cho cha mẹ, vợ con và các em, vì thế những gánh nặng gia đình khiến y cảm thấy tương lai ngày càng “thắt chặt”, “chật chội”. Dù có khát vọng thay đổi cuộc đời, Thứ lại bất lực vì không có vốn liếng, không có một con đường thực sự để thoát khỏi cảnh nghèo. Điều đó cho thấy y là người có trách nhiệm, có khát vọng sống nhưng bị hoàn cảnh đè nặng. Đến khi nhớ lại bữa cơm ở quê, tâm trạng Thứ tiếp tục thay đổi. Ban đầu, y khó chịu và trách vợ vì chỉ có một đĩa cá kho, nhưng khi hiểu rằng gia đình vốn quanh năm chỉ ăn rau, còn đĩa cá là món người khác cho riêng mình, y dần nhận ra sự nhường nhịn của người thân. Từ khó chịu, Thứ chuyển sang xót xa, ân hận và thương mẹ, thương vợ, thương các em. Đặc biệt, khi biết mọi người nhịn đói để dành phần cơm cho mình, y càng đau đớn, muốn nhường phần ăn nhưng không ai chịu nhận. Cuối cùng, y phải lặng lẽ ăn trong nước mắt vì vừa thương gia đình, vừa bất lực trước cảnh nghèo đói. Qua diễn biến tâm lí ấy, Thứ hiện lên là người giàu tình yêu thương, sống có trách nhiệm, tinh tế, giàu lòng tự trọng và có ý thức sâu sắc về hoàn cảnh của mình. Bằng ngôi kể thứ ba kết hợp điểm nhìn bên trong và nghệ thuật phân tích tâm lí tinh tế, Nam Cao đã khiến nỗi đau của nhân vật trở nên chân thực, ám ảnh.


Câu 2:
Trong cuộc sống hiện đại, con người có nhiều cơ hội để chăm sóc và hoàn thiện ngoại hình hơn bao giờ hết. Thế nhưng, sự phát triển của mạng xã hội và công nghệ chỉnh sửa hình ảnh cũng vô tình tạo nên những áp lực về ngoại hình. Những gương mặt không tì vết, làn da hoàn hảo, vóc dáng cân đối xuất hiện dày đặc khiến nhiều người bắt đầu so sánh bản thân với những hình ảnh đã được chỉnh sửa. Trong bối cảnh ấy, chiến dịch “Turn your back” của Dove với thông điệp “Vẻ đẹp là không có chuẩn mực” mang đến một lời nhắc nhở sâu sắc: vẻ đẹp của con người không nằm trong một khuôn mẫu cố định, mà nằm ở sự khác biệt và giá trị riêng của mỗi cá nhân.

Trước hết, cần hiểu “vẻ đẹp là không có chuẩn mực” không có nghĩa là con người không cần quan tâm đến ngoại hình, mà là không nên coi một hình mẫu duy nhất là tiêu chuẩn để đánh giá vẻ đẹp của tất cả mọi người. Mỗi người sinh ra đều mang những đặc điểm riêng về khuôn mặt, vóc dáng, làn da, mái tóc, nụ cười hay giọng nói. Có những điều người này cho là khuyết điểm nhưng lại có thể trở thành nét đặc trưng khiến một người trở nên đáng nhớ. Vì thế, vẻ đẹp không thể được đo bằng một công thức chung. Điều làm nên vẻ đẹp đích thực chính là sự hài hòa giữa ngoại hình, tâm hồn, nhân cách và sự tự tin của mỗi con người.

Thông điệp ấy càng trở nên cần thiết trong thời đại mạng xã hội. Công nghệ chỉnh sửa ảnh và các bộ lọc có thể khiến một khuôn mặt trở nên thon gọn hơn, làn da trắng hơn, đôi mắt to hơn hay các đường nét trở nên hoàn hảo hơn. Tuy nhiên, những hình ảnh ấy không hoàn toàn phản ánh con người thật. Nếu thường xuyên tiếp xúc với những “chuẩn đẹp ảo”, chúng ta rất dễ hình thành tâm lí so sánh: tại sao người khác đẹp như vậy còn mình thì không? Từ đó, nhiều người trở nên tự ti, mặc cảm và luôn cảm thấy bản thân chưa đủ đẹp. Đáng lo hơn, một số người có thể quá phụ thuộc vào việc chỉnh sửa hình ảnh, đến mức không còn hài lòng với diện mạo thật của mình. Khi ấy, công nghệ vốn được tạo ra để phục vụ con người lại vô tình khiến con người xa cách chính bản thân mình.

Trân trọng vẻ đẹp riêng trước hết giúp con người có được sự tự tin. Khi hiểu rằng mình không cần phải giống một người nổi tiếng, một người mẫu hay một hình ảnh trên mạng để trở nên có giá trị, ta sẽ biết yêu quý những nét riêng của mình. Một người có thể không sở hữu khuôn mặt theo “chuẩn” nhưng có nụ cười ấm áp; một người có thể không có vóc dáng hoàn hảo nhưng có phong thái tự tin; một người có thể mang những khiếm khuyết ngoại hình nhưng lại sở hữu một tâm hồn đẹp và một nhân cách đáng quý. Những điều ấy đều có thể tạo nên sức hấp dẫn riêng mà không bộ lọc nào có thể thay thế.

Không chỉ vậy, việc từ bỏ những khuôn mẫu cứng nhắc còn giúp xã hội trở nên nhân văn hơn. Khi con người không còn đánh giá nhau chỉ dựa trên ngoại hình, chúng ta sẽ biết nhìn nhận người khác bằng nhiều tiêu chí sâu sắc hơn như năng lực, nhân cách, sự tử tế và những đóng góp của họ. Một xã hội biết tôn trọng sự khác biệt sẽ tạo ra môi trường để mỗi người được sống đúng với bản thân, thay vì luôn phải cố gắng trở thành một phiên bản giống người khác. Đặc biệt, đối với người trẻ, điều này có ý nghĩa quan trọng bởi tuổi trẻ là giai đoạn con người dễ chịu ảnh hưởng từ bạn bè, người nổi tiếng và các xu hướng trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, cần hiểu vấn đề một cách toàn diện. Khẳng định vẻ đẹp không có chuẩn mực không đồng nghĩa với việc phủ nhận nhu cầu làm đẹp. Chăm sóc da, lựa chọn trang phục phù hợp, rèn luyện sức khỏe hay thay đổi một đặc điểm ngoại hình nếu bản thân mong muốn đều là những cách tích cực để hoàn thiện mình. Điều đáng phê phán là việc biến làm đẹp thành một áp lực, chạy theo những tiêu chuẩn thiếu thực tế hoặc coi ngoại hình là thước đo duy nhất của giá trị con người. Một người có quyền thay đổi bản thân, nhưng sự thay đổi ấy nên xuất phát từ mong muốn trở nên tốt hơn, chứ không phải từ cảm giác mình không đủ tốt.

Bên cạnh đó, mỗi người cũng cần có trách nhiệm với cách mình sử dụng mạng xã hội. Không nên tạo ra hoặc lan truyền những hình ảnh đã chỉnh sửa quá mức rồi coi đó là tiêu chuẩn chung cho người khác. Thay vào đó, chúng ta có thể chia sẻ những hình ảnh chân thực hơn, khuyến khích sự đa dạng về ngoại hình và tránh những lời nhận xét ác ý về diện mạo của người khác. Một lời chê bai tưởng như vô tình đôi khi có thể trở thành nguyên nhân khiến một người trẻ mất tự tin trong thời gian dài. Vì vậy, tôn trọng vẻ đẹp của người khác cũng chính là cách góp phần xây dựng một môi trường sống tích cực.

Là một người trẻ, em nhận thức rằng điều quan trọng không phải là trở nên giống một hình mẫu nào đó, mà là trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Em cần biết chăm sóc bản thân nhưng đồng thời phải trau dồi tri thức, rèn luyện nhân cách, nuôi dưỡng lòng nhân ái và sự tự tin. Khi nhìn vào gương, thay vì chỉ tìm kiếm những khuyết điểm cần che giấu, mỗi người nên học cách nhận ra những điều làm mình trở nên khác biệt và đáng quý.

“Vẻ đẹp là không có chuẩn mực” vì thế không chỉ là một thông điệp về ngoại hình mà còn là lời khẳng định quyền được là chính mình. Con người không cần hoàn hảo theo tiêu chuẩn của người khác để trở nên đẹp đẽ và có giá trị. Bởi vẻ đẹp thực sự không bắt đầu từ việc ta giống ai, mà bắt đầu từ khoảnh khắc ta biết trân trọng chính mình, tôn trọng sự khác biệt và tự tin sống với những gì thuộc về riêng ta.