Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích bi kịch của gia đình ông lão mù trong văn bản Không một tiếng vang. Trong đoạn trích Không một tiếng vang, gia đình ông lão mù rơi vào một bi kịch đầy đau đớn và bế tắc. Từ một gia đình trung lưu sống yên ổn, chỉ sau trận hỏa hoạn, họ lâm vào cảnh nghèo đói, bệnh tật và bị xã hội dồn ép đến đường cùng. Ông lão mù vừa mang nỗi đau mất vợ, mù lòa lại trở thành gánh nặng cho con cháu. Anh cả Thuận thất vọng, phẫn uất trước xã hội bất công nơi “đồng tiền là Giời, là Phật”, còn chị cả Thuận tần tảo, hi sinh nhưng vẫn bất lực trước cuộc sống túng quẫn. Bi kịch của họ không chỉ là thiếu ăn, thiếu mặc mà còn là sự khủng hoảng tinh thần, mất niềm tin vào công lí và tương lai. Những tiếng kêu than, những hành động tuyệt vọng của các nhân vật cho thấy con người bị đẩy đến giới hạn cuối cùng của đau khổ. Qua đó, tác giả tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến vô nhân đạo đã chà đạp lên cuộc sống và nhân phẩm của người lao động nghèo, đồng thời bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với số phận bất hạnh của họ. Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn luận về sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng. Trong cuộc sống, con người không thể tồn tại riêng lẻ mà luôn gắn bó với cộng đồng. Vì thế, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là những giá trị vô cùng cần thiết để xây dựng một xã hội tốt đẹp, văn minh và giàu tình người. Nhân ái là tình yêu thương, sự đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức quan tâm, chia sẻ và hành động vì lợi ích chung của xã hội. Hai phẩm chất này luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo nên sức mạnh giúp con người vượt qua nghịch cảnh và làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng trước hết thể hiện truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Từ xưa, cha ông ta đã đề cao đạo lí “lá lành đùm lá rách”, “thương người như thể thương thân”. Trong những giai đoạn khó khăn như thiên tai, dịch bệnh hay chiến tranh, tinh thần đoàn kết và yêu thương luôn giúp dân tộc vượt qua thử thách. Trong đại dịch COVID-19, hàng nghìn bác sĩ, tình nguyện viên đã không ngại hiểm nguy để chăm sóc người bệnh; nhiều tổ chức, cá nhân quyên góp lương thực, tiền bạc giúp đỡ người khó khăn. Những hành động ấy cho thấy khi con người biết sống vì nhau, xã hội sẽ trở nên ấm áp và giàu hi vọng hơn. Tinh thần nhân ái còn giúp con người hoàn thiện nhân cách. Người biết yêu thương, sẻ chia sẽ sống có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội. Khi giúp đỡ người khác, con người không chỉ đem lại niềm vui cho người nhận mà còn cảm thấy ý nghĩa và hạnh phúc trong tâm hồn. Đồng thời, trách nhiệm cộng đồng giúp mỗi cá nhân nhận thức được vai trò của mình đối với tập thể, từ đó sống tích cực và có ích hơn. Ngược lại, nếu con người sống thờ ơ, ích kỉ, xã hội sẽ trở nên lạnh lùng và vô cảm. Hiện nay, vẫn có những người chỉ biết quan tâm đến lợi ích cá nhân mà bỏ mặc khó khăn của người khác. Một số người vô cảm trước tai nạn, trước hoàn cảnh bất hạnh hay thiếu ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự công cộng. Những hành động ấy làm suy giảm các giá trị đạo đức và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của xã hội. Tuy nhiên, lòng nhân ái và trách nhiệm cộng đồng không chỉ thể hiện ở những việc lớn lao mà bắt đầu từ những hành động nhỏ bé hằng ngày: giúp đỡ bạn bè trong học tập, nhường ghế cho người già, quyên góp cho người nghèo, bảo vệ môi trường hay đơn giản là biết lắng nghe và sẻ chia với người khác. Mỗi hành động tử tế đều góp phần lan tỏa yêu thương và tạo nên một cộng đồng văn minh. Là học sinh, em nhận thức rằng bản thân cần rèn luyện lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Em sẽ biết quan tâm, giúp đỡ mọi người xung quanh, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện và sống có trách nhiệm hơn với tập thể. Đó không chỉ là cách giúp ích cho xã hội mà còn là cách hoàn thiện chính mình. Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là nền tảng của một xã hội tốt đẹp. Khi con người biết yêu thương, sẻ chia và sống vì nhau, cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa hơn, và mỗi cá nhân cũng tìm thấy giá trị đích thực của bản thân trong cộng đồng.

Câu 1. Thông Xạ là chủ nhà cho thuê, có quan hệ chủ nợ với gia đình ông lão mù. Do gia đình không có tiền trả tiền thuê nhà nên lão Thông Xạ nhiều lần đến đòi nợ và dọa đuổi cả nhà ra đường. Câu 2. Xung đột cơ bản của văn bản Không một tiếng vang là xung đột giữa: Một bên là gia đình ông lão mù nghèo khổ, lương thiện, bị dồn vào bước đường cùng bởi đói nghèo và bất công xã hội. Một bên là xã hội thực dân nửa phong kiến lạnh lùng, tàn nhẫn, nơi đồng tiền và quyền lực chà đạp con người. Xung đột ấy làm nổi bật bi kịch của người lao động nghèo trước Cách mạng tháng Tám. Câu 3. Anh cả Thuận cho rằng trong xã hội lúc bấy giờ, đồng tiền là sức mạnh lớn nhất: “chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”. Theo anh, lương tâm, luật pháp hay cả Giời Phật đều không có giá trị bằng tiền bạc vì con người muốn tồn tại đều phải phục tùng đồng tiền. Quan điểm ấy phản ánh thực trạng xã hội đen tối, bất công dưới chế độ cũ, nơi giá trị đạo đức bị đảo lộn, người nghèo bị áp bức còn đồng tiền chi phối mọi mối quan hệ và số phận con người. Câu 4. Nhân vật chị cả Thuận được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý: Yêu thương, hiếu thảo với cha chồng: chị lo lắng cho ông lão mù, “xách chậu đi lấy vài hào về mua bát cháo với lọ dầu cho thầy”, “đắp chiếu cho bố”, “đỡ bố” khi ông ngã. Tần tảo, giàu đức hi sinh: dù cuộc sống khốn khó, chị vẫn cố gắng xoay xở chăm lo cho gia đình. Thương chồng, lo cho gia đình: chị hốt hoảng chạy theo khi thấy chồng bỏ đi, thể hiện sự lo lắng trước bi kịch có thể xảy ra. Những chi tiết ấy cho thấy chị là người phụ nữ giàu tình thương và giàu đức hi sinh trong hoàn cảnh khốn cùng. Câu 5. Qua bi kịch của gia đình ông lão mù, em thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể đẩy con người vào đau khổ, tuyệt vọng và làm biến đổi cả suy nghĩ lẫn hành động. Nghèo đói không chỉ khiến con người thiếu thốn vật chất mà còn làm họ mất niềm tin, dễ rơi vào bế tắc và bi kịch. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh ấy vẫn ánh lên tình yêu thương và sự hi sinh giữa các thành viên trong gia đình. Vì vậy, xã hội cần quan tâm, giúp đỡ những người khó khăn để con người được sống trong sự công bằng, nhân ái và giữ gìn nhân phẩm của mình.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền. Trong đoạn trích Kim tiền, nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên là một trí thức có tài năng, sống thanh cao và coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất. Trước những lời khuyên của ông Cự Lợi về sức mạnh của đồng tiền, Trần Thiết Chung vẫn giữ vững quan điểm của mình. Ông cho rằng muốn giàu có trong xã hội đương thời thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, vì thế ông không muốn chạy theo danh lợi và đồng tiền. Nhân vật thể hiện thái độ khinh rẻ sự thực dụng, đề cao lối sống giản dị, thanh bạch và tự do tinh thần. Qua lời nói: “hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng”, có thể thấy Trần Thiết Chung là người từng trải, hiểu rõ những hệ quả của lòng tham vật chất. Tuy nhiên, nhân vật cũng mang nét cực đoan khi quá phủ nhận vai trò của đồng tiền trong cuộc sống thực tế. Qua hình tượng Trần Thiết Chung, tác giả vừa ca ngợi nhân cách thanh cao của người trí thức, vừa đặt ra vấn đề về mối quan hệ giữa vật chất và tinh thần trong xã hội. Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Trong cuộc sống, con người luôn hướng đến hai giá trị quan trọng: giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Nếu giá trị vật chất giúp con người đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của đời sống thì giá trị tinh thần lại nuôi dưỡng tâm hồn, nhân cách và ý nghĩa sống. Vì vậy, biết cân bằng giữa hai yếu tố này là điều cần thiết để mỗi người có được một cuộc sống hạnh phúc và bền vững. Giá trị vật chất là những điều có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của con người như tiền bạc, tài sản, nhà cửa, điều kiện sống… Đây là nền tảng giúp con người tồn tại và phát triển trong xã hội. Không có vật chất, con người sẽ gặp nhiều khó khăn trong học tập, lao động và chăm lo cho gia đình. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo vật chất mà quên đi đời sống tinh thần, con người dễ trở nên thực dụng, ích kỉ và đánh mất những giá trị tốt đẹp. Giá trị tinh thần bao gồm tình yêu thương, lòng nhân ái, đạo đức, tri thức, niềm vui, sự thanh thản và những lí tưởng sống cao đẹp. Đây là yếu tố làm nên chiều sâu nhân cách và giúp con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa. Một người có nhiều tiền bạc nhưng sống cô độc, vô cảm hay thiếu mục tiêu sống thì cũng khó có được hạnh phúc thật sự. Ngược lại, nếu chỉ đề cao tinh thần mà xem nhẹ vật chất, con người cũng khó ổn định cuộc sống và thực hiện những dự định của mình. Trong thực tế hiện nay, nhiều người trẻ đang mất cân bằng giữa hai giá trị này. Có người quá đề cao đồng tiền, coi vật chất là thước đo duy nhất của thành công nên sẵn sàng đánh đổi đạo đức, tình cảm và sức khỏe để đạt được lợi ích cá nhân. Họ sống chạy theo hình thức, thích thể hiện sự giàu có mà quên đi giá trị bên trong. Nhưng cũng có người sống mơ mộng, thiếu thực tế, không chịu cố gắng lao động để tạo dựng cuộc sống ổn định. Cả hai lối sống ấy đều khó mang lại hạnh phúc lâu dài. Sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần giúp con người sống hài hòa và phát triển toàn diện. Con người cần nỗ lực học tập, lao động chân chính để tạo ra của cải vật chất, đồng thời cũng phải biết nuôi dưỡng tâm hồn bằng tình yêu thương, sự sẻ chia và những giá trị nhân văn. Tiền bạc rất cần thiết nhưng không phải là mục đích duy nhất của cuộc đời. Một cuộc sống ý nghĩa là khi con người vừa có điều kiện vật chất ổn định, vừa giữ được nhân cách, lòng nhân hậu và sự bình yên trong tâm hồn. Là học sinh, em nhận thức rằng bản thân cần cố gắng học tập để xây dựng tương lai tốt đẹp, nhưng đồng thời cũng phải rèn luyện đạo đức, biết quan tâm đến gia đình và những người xung quanh. Mỗi người cần biết sống có ước mơ, có trách nhiệm và không để bản thân bị cuốn vào vòng xoáy vật chất tầm thường. Cuộc sống chỉ thật sự hạnh phúc khi con người biết cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Đó chính là chìa khóa để mỗi người hoàn thiện bản thân và hướng đến một cuộc sống tốt đẹp, ý nghĩa hơn.

Câu 1. Văn bản Kim tiền thuộc thể loại kịch nói. Câu 2. Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì quá coi khinh đồng tiền, không chịu kiếm tiền, sống “mơ hồ”, “cố chấp”, không thích nghi với thực tế cuộc sống. Chính sự túng quẫn về vật chất đã khiến tài năng của ông bị mai một và mọi công việc đều dang dở. Câu 3. Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” cho thấy cách nhìn thực dụng nhưng cũng khá sâu sắc của ông Cự Lợi về giá trị của đồng tiền. Theo ông, dù tiền có thể bị xem là thứ tầm thường, dễ khiến con người sa ngã, nhưng nếu biết sử dụng đúng cách thì nó vẫn có ích, giống như phân bón giúp cây cối sinh trưởng tốt. Qua hình ảnh này, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng tiền không hoàn toàn xấu xa; quan trọng là cách con người kiếm và sử dụng nó. Ông khuyên bạn nên thay đổi quan niệm, dùng tài năng để kiếm tiền nhằm thực hiện lí tưởng và chăm lo cho gia đình. Câu 4. Kết thúc cuộc trò chuyện, ông Trần Thiết Chung vẫn giữ nguyên quan điểm sống thanh bạch, tránh xa danh lợi, còn ông Cự Lợi cũng không thể thuyết phục được bạn mình. Cuộc tranh luận khép lại trong sự bất đồng tư tưởng giữa hai người. Kết thúc này có ý nghĩa làm nổi bật chủ đề của văn bản: cuộc đối lập giữa lối sống thực dụng, đề cao sức mạnh của đồng tiền với lối sống thanh cao, coi trọng giá trị tinh thần. Qua đó, tác giả đặt ra vấn đề về cách nhìn nhận đúng đắn đối với tiền bạc và giá trị sống của con người trong xã hội. Câu 5. Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung: “Bao giờ cũng vậy, hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng.” Bởi khi con người quá tham vọng về vật chất hay danh vọng, họ dễ rơi vào áp lực, mệt mỏi và đánh mất sự thanh thản trong tâm hồn. Nhiều người vì lòng tham mà bất chấp đạo đức, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Tuy nhiên, con người vẫn cần có ước mơ và khát vọng chính đáng để phát triển bản thân. Điều quan trọng là biết sống cân bằng, không để lòng tham chi phối cuộc sống và nhân cách của mình.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu trong đoạn trích Chén thuốc độc. Trong đoạn trích Chén thuốc độc, tâm lí nhân vật Thông Thu có diễn biến phức tạp, thể hiện bi kịch của một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri. Ban đầu, Thông Thu rơi vào trạng thái đau đớn, ân hận khi nhận ra mình đã “ném tiền qua cửa sổ”, ăn chơi trác táng khiến gia sản của cha để lại nhanh chóng khánh kiệt. Nhân vật tự trách bản thân là kẻ vô dụng, sống không “ích quốc lợi dân”, đồng thời day dứt vì không nghe lời khuyên can của bạn bè. Khi đối diện nguy cơ tù tội, mất hết danh dự, Thông Thu rơi vào tuyệt vọng và muốn tìm đến cái chết như một cách giải thoát. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhiều lần cầm chén thuốc độc lên rồi lại đặt xuống. Sự do dự ấy cho thấy trong sâu thẳm nhân vật vẫn còn tình thương và trách nhiệm với mẹ, vợ, em trai. Cuối cùng, ý định viết thư cho em trai trước khi chết chứng tỏ Thông Thu chưa hoàn toàn buông xuôi cuộc sống. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả khắc họa chân thực bi kịch của con người khi lầm lỡ nhưng vẫn còn khát vọng hướng thiện. Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay. Trong cuộc sống hiện đại, nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng cao, đặc biệt ở giới trẻ. Tuy nhiên, bên cạnh những người biết chi tiêu hợp lí, vẫn có một bộ phận thanh niên hình thành thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, chạy theo vật chất và những thú vui nhất thời. Đây là một thực trạng đáng lo ngại bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến tương lai và lối sống của giới trẻ. Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, thích hưởng thụ mà không cân nhắc nhu cầu thực tế. Nhiều bạn trẻ hiện nay sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để mua điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu, ăn uống sang trọng hay chạy theo các xu hướng trên mạng xã hội. Có người dù chưa tự kiếm ra tiền nhưng vẫn tiêu hoang bằng tiền của gia đình hoặc vay nợ qua các ứng dụng tín dụng để phục vụ nhu cầu cá nhân. Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là tâm lí thích thể hiện bản thân, muốn được công nhận và không muốn thua kém bạn bè. Sự phát triển của mạng xã hội cũng khiến nhiều người trẻ bị cuốn vào lối sống hào nhoáng, chạy theo hình thức. Bên cạnh đó, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân khiến nhiều bạn không biết cách cân đối thu chi. Một số gia đình quá nuông chiều con cái, đáp ứng mọi yêu cầu vật chất mà không dạy con giá trị của đồng tiền cũng góp phần tạo nên thói quen tiêu xài hoang phí. Tiêu xài thiếu kiểm soát gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến người trẻ rơi vào cảnh nợ nần, áp lực tài chính, thậm chí đánh mất tương lai. Nhiều sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường đã vay nợ để mua sắm, ăn chơi, dẫn đến mất khả năng chi trả. Không chỉ vậy, thói quen này còn hình thành lối sống thực dụng, thích hưởng thụ, thiếu ý thức tiết kiệm và trách nhiệm với bản thân. Về lâu dài, người trẻ dễ trở nên lệ thuộc vào vật chất, sống thiếu mục tiêu và không biết trân trọng công sức lao động của gia đình. Tuy nhiên, tiết kiệm không có nghĩa là sống hà tiện hay từ bỏ mọi nhu cầu cá nhân. Người trẻ cần biết chi tiêu hợp lí, ưu tiên những giá trị thiết thực và đầu tư cho học tập, sức khỏe, phát triển bản thân. Mỗi người nên học cách lập kế hoạch tài chính, chỉ mua những thứ thực sự cần thiết và tránh chạy theo xu hướng nhất thời. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục cho thanh thiếu niên ý thức quý trọng đồng tiền, hiểu được giá trị của lao động và sự cố gắng. Là học sinh, em nhận thức rằng việc sử dụng tiền hợp lí là một kĩ năng quan trọng trong cuộc sống. Mỗi người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh, biết tiết chế nhu cầu cá nhân và sống có trách nhiệm với tương lai của mình. Chỉ khi biết quản lí bản thân, con người mới có thể làm chủ cuộc sống và hướng đến những giá trị bền vững.

Câu 1. Văn bản Chén thuốc độc thuộc thể loại Chén thuốc độc kịch nói. Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức đối thoại và độc thoại của nhân vật, kết hợp với lời chỉ dẫn sân khấu. Câu 3. Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản: “(Bóp trán nghĩ ngợi)” “(Một lát lại nói)” “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc...)” “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)” “(Lại khuấy)”... Vai trò: Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật. Làm nổi bật sự giằng xé nội tâm, đau khổ và bế tắc của thầy Thông Thu. Tăng tính chân thực, sinh động và kịch tính cho tác phẩm sân khấu. Câu 4. Trong hồi thứ Hai, thầy Thông Thu tỉnh ngộ khi nhìn lại cuộc sống ăn chơi sa đọa của mình. Nhân vật đau đớn, ân hận vì đã tiêu tán gia sản, sống vô ích và không nghe lời khuyên của bạn bè. Tâm trạng chủ yếu là day dứt, xấu hổ và tự trách bản thân. Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật trở nên căng thẳng và bi kịch hơn. Trước nguy cơ mất hết tiền bạc, danh dự và phải ngồi tù, thầy Thông Thu rơi vào tuyệt vọng, muốn tìm đến cái chết để giải thoát. Tuy nhiên, khi chuẩn bị uống thuốc độc, nhân vật nhiều lần dừng lại vì còn thương mẹ, vợ, em trai. Điều đó cho thấy bên trong con người lầm lỗi ấy vẫn còn tình cảm gia đình và sự lương thiện. Cuối cùng, ý nghĩ viết thư cho em trai đã làm xuất hiện tia hi vọng, chứng tỏ nhân vật vẫn còn sự níu kéo với cuộc sống. Câu 5. Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi vì cái chết không giải quyết được vấn đề mà chỉ khiến người thân thêm đau khổ. Dù mắc nhiều sai lầm, thầy Thông Thu vẫn có thể sửa chữa, làm lại cuộc đời và chịu trách nhiệm cho những việc mình gây ra. Qua sự giằng xé nội tâm của nhân vật, ta thấy con người khi rơi vào bế tắc rất cần sự tỉnh táo, nghị lực và sự giúp đỡ từ những người xung quanh để vượt qua khó khăn.