Trong bài thơ "Chân quê" của Nguyễn Bính, nhân vật "em" hiện lên là một cô gái quê đang đứng trước sự chao đảo, thay đổi giữa các giá trị truyền thống và luồng gió mới của lối sống thành thị. Qua cái nhìn của chàng trai, "em" vốn là người con gái gắn liền với "yếm lụa sồi", "áo tứ thân", "khăn mỏ quạ" – những biểu tượng của vẻ đẹp thuần hậu, mộc mạc nơi làng cảnh Việt Nam. Thế nhưng, sau chuyến "đi tỉnh về", "em" đã xuất hiện với diện mạo hoàn toàn khác biệt: "khăn nhung", "quần lĩnh", "áo cài khuy bấm". Sự "rộn ràng" của trang phục mới không chỉ làm "khổ" chàng trai mà còn cho thấy sự xâm nhập mạnh mẽ của lối sống tân thời vào tâm hồn vốn dĩ đơn sơ. Nhân vật "em" chính là hình ảnh đại diện cho một bộ phận thanh niên nông thôn thời bấy giờ, dễ bị cuốn theo cái phù phiếm, hào nhoáng của phố thị mà vô tình đánh mất đi cái "hương đồng gió nội" quý giá. Qua lời van xin khẩn thiết của chàng trai, ta nhận thấy nhân vật "em" không chỉ là đối tượng của tình yêu mà còn là nơi gửi gắm nỗi lo âu về sự mai một của bản sắc dân tộc. Dù "em" có thay đổi, nhưng cái gốc gác "thầy u mình với chúng mình chân quê" vẫn là lời nhắc nhở sâu sắc rằng vẻ đẹp bền vững nhất của con người chính là sự tự nhiên, gắn bó với cội nguồn văn hóa của chính mình.

Hình tượng "nàng Vọng Phu" trong bài thơ của Vương Trọng không còn là khối đá vô tri mà hiện lên đầy kiêu hãnh và giàu tính nhân văn. Nếu trong truyền thuyết, nàng Vọng Phu là biểu tượng của sự thụ động, cam chịu, thì ở đây, nàng hiện thân cho một niềm tin bất diệtvà sự hy sinh cao cả. Tác giả đã khéo léo sử dụng hình thức đối thoại để bóc tách thế giới nội tâm của nàng: nàng không chỉ "hoá đá" thể xác mà là "hoá đá niềm tin", hoá đá cả nỗi cô đơn và thời gian đằng đẵng. Sự chờ đợi của nàng vượt lên trên tình cảm cá nhân, trở thành sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của những người phụ nữ trong "trăm trận binh đao". Câu thơ cuối: "Để những người vợ muôn đời thoát khỏi cảnh chờ mong" đã nâng tầm hình tượng nàng Vọng Phu thành một vị thánh mẫu của lòng thủy chung. Nàng tình nguyện gánh lấy mọi nỗi đau khổ, cô đơn vào mình, biến mình thành biểu tượng vĩnh cửu để cầu mong cho thế gian không còn cảnh biệt ly. Qua đó, hình tượng nàng Vọng Phu vừa gợi lên sự xót xa cho thân phận người phụ nữ trong chiến tranh, vừa ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn cao thượng, bao dung của người phụ nữ Việt Nam qua ngàn đời.