Nhân vật "em" trong bài thơ "Chân quê" của Nguyễn Bính là một hình tượng giàu ý nghĩa, phản ánh sự va chạm giữa văn hóa truyền thống và lối sống thành thị. Qua cái nhìn đầy lo âu của nhân vật "anh", "em" hiện lên với sự thay đổi chóng vánh về ngoại hình sau chuyến "đi tỉnh". Những trang phục dân dã, thân thương như yếm lụa sồi, áo tứ thân đã bị thay thế bởi "khăn nhung", "quần lĩnh" xa lạ. Sự thay đổi này khiến "em" trở nên khác lạ, làm mất đi cái "hương đồng gió nội" vốn có. Qua nhân vật "em", Nguyễn Bính đã khéo léo thể hiện niềm tự hào và ý thức giữ gìn vẻ đẹp chân quê mộc mạc trước làn sóng Âu hóa. Lời van nài "Em hãy giữ nguyên quê mùa" không chỉ dành cho người yêu mà còn là thông điệp bảo tồn hồn cốt dân tộc trong tâm hồn mỗi người Việt.

Trong bài thơ "Trò chuyện với nàng Vọng Phu", Vương Trọng đã đem đến một cảm nhận mới mẻ, sâu sắc về hình tượng vốn đã quen thuộc trong văn học dân gian. Không chỉ ca ngợi lòng thủy chung, tác giả nhìn nhận "nàng" như một chứng nhân đau thương của lịch sử và chiến tranh. Nàng đứng đó, đơn độc giữa mưa gió, hóa đá không chỉ bởi sự chờ đợi vô vọng mà còn là "hoá đá niềm tin", "hoá đá nỗi cô đơn". Đặc biệt, cái kết của bài thơ mang tính nhân văn cao cả: nàng tình nguyện hóa đá để gánh lấy cái khổ của sự chờ đợi, để người đời sau không còn phải nếm trải nỗi đau chia lìa. Hình tượng nàng Vọng Phu qua ngòi bút Vương Trọng trở nên gần gũi hơn, là biểu tượng của sự hy sinh và khát vọng hòa bình cháy bỏng của dân tộc qua ngàn năm dâu bể.

Đoạn trích trong "Văn tế thập loại chúng sinh" của Nguyễn Du là một bản nhạc chiêu hồn đầy bi thiết và đậm đà tính nhân văn. Bằng ngòi bút tài hoa, tác giả đã tái hiện chân thực những kiếp đời lầm than, bế tắc trong xã hội cũ. Đó là người lính bỏ mình nơi chiến trận, xác thân "lập lòe ngọn lửa ma trắc", hay những người phụ nữ "liễu tuổi xanh buôn nguyệt bán hoa" về già chịu cảnh cô độc, không nơi nương tựa. Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, kết hợp với nhịp điệu da diết của thể song thất lục bát đã tạo nên một không gian u uẩn, đầy tiếng than khóc. Qua đó, ta thấy được trái tim nhân hậu vô ngần của Nguyễn Du khi ông không chỉ xót thương cho người sống mà còn bao dung, an ủi những linh hồn "thân cô thế cô". Đoạn văn là lời nhắc nhở về tình yêu thương con người và sự thấu cảm trước những nỗi đau khổ tột cùng của nhân loại.