Trong bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính, nhân vật “em” hiện lên qua cái nhìn đầy yêu thương nhưng cũng pha chút trách móc của “anh”. “Em” là cô gái thôn quê từng gắn với hình ảnh mộc mạc: yếm lụa sồi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen. Thế nhưng sau lần “đi tỉnh về”, em đã thay đổi trong cách ăn mặc, mang theo hơi hướng thị thành. Sự đổi thay ấy khiến “anh” lo lắng, sợ “mất lòng em”, sợ đánh mất nét chân quê thuần hậu vốn có. Tuy nhiên, đằng sau lời trách yêu ấy, “em” vẫn là cô gái hồn nhiên, đáng trân trọng, chỉ đang đứng trước sự va chạm giữa truyền thống và hiện đại. Nhân vật “em” vì thế không chỉ đại diện cho vẻ đẹp giản dị của làng quê mà còn gợi suy ngẫm về việc giữ gìn bản sắc giữa những đổi thay của cuộc sống.

Đoạn trích trong Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du thể hiện sâu sắc tấm lòng nhân đạo bao la của tác giả đối với những kiếp người bất hạnh. Nội dung đoạn thơ khắc họa nhiều hạng người trong xã hội: kẻ chinh chiến bỏ mình nơi trận mạc, người phụ nữ lỡ làng, kẻ hành khất không nơi nương tựa… Tất cả đều chung một số phận đau khổ, cô độc, “sống nhờ hàng xứ, chết vùi đường quan”. Qua đó, Nguyễn Du bày tỏ niềm xót thương vô hạn trước những cảnh đời bị quên lãng, đồng thời cất lên tiếng nói đòi quyền được cảm thông cho con người. Về nghệ thuật, tác giả sử dụng điệp ngữ “cũng có kẻ” tạo nhịp điệu dồn dập, gợi sự ám ảnh về những mảnh đời nối tiếp nhau. Hình ảnh giàu sức gợi, ngôn ngữ trang trọng mà thấm đẫm cảm xúc đã làm nổi bật giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

Hình tượng “nàng Vọng Phu” trong đoạn thơ hiện lên đầy ám ảnh và xót xa. Đó không chỉ là người vợ chờ chồng hóa đá trong truyền thuyết, mà còn là biểu tượng cho biết bao người phụ nữ Việt Nam mòn mỏi đợi chờ giữa chiến tranh, ly loạn. Những câu thơ “còn đứng trong mưa, trong gió cô đơn giữa mây trời” gợi nên dáng hình lặng lẽ, bền bỉ nhưng thấm đẫm nỗi buồn. Nàng hóa đá không phải vì mất niềm tin, mà hóa đá cả nỗi cô đơn và thời gian chờ đợi. Sự chờ đợi ấy kéo dài “mấy ngàn năm”, đi qua bao biến động của đất nước, càng làm nổi bật đức thủy chung son sắt. Đặc biệt, chi tiết “ta hóa đá đợi triệu lần nỗi đợi” đã nâng tầm hình tượng thành biểu tượng của khát vọng sum họp và niềm tin vào tình nghĩa vợ chồng. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc và trân trọng đối với sự hy sinh thầm lặng của người phụ nữ.