Câu 1:

Con người không tồn tại riêng lẻ mà luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên và muôn loài xung quanh. Vì thế, biết yêu thương vạn vật chính là biểu hiện của một tâm hồn nhân ái và văn minh. Khi ta trân trọng một cành cây, nâng niu một con vật nhỏ hay giữ gìn môi trường sống sạch đẹp, ta đang góp phần bảo vệ sự sống chung của chính mình. Thiên nhiên đem lại cho con người không khí để thở, nguồn nước để uống, lương thực để sinh tồn; muôn loài cũng có quyền được sống và tồn tại hài hòa. Nếu con người thờ ơ, tàn phá rừng xanh, săn bắt động vật bừa bãi hay xả rác vô ý thức, hậu quả sẽ quay trở lại ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của chúng ta. Yêu thương vạn vật không phải điều gì lớn lao, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm điện nước, trồng thêm cây xanh, không làm hại động vật. Khi biết yêu thương mọi sự sống, con người sẽ sống chậm lại, bao dung hơn và góp phần làm cho thế giới này trở nên tốt đẹp, bền vững hơn.

Câu 2:

Trong đoạn thơ “Bên kia sông Đuống”, Hoàng Cầm đã khắc họa sâu sắc sự đổi thay đau đớn của quê hương Kinh Bắc trước và sau chiến tranh. Qua đó, nhà thơ bộc lộ tình yêu tha thiết và nỗi xót xa trước cảnh quê hương bị tàn phá.

Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. Hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi hương vị ấm no, no đủ của làng quê Bắc Bộ. Tranh Đông Hồ với “gà lợn nét tươi trong” không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn tượng trưng cho đời sống tinh thần phong phú của người dân. Câu thơ “Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” thể hiện niềm tự hào sâu sắc về truyền thống văn hóa lâu đời. Tất cả tạo nên một bức tranh quê hương yên bình, tươi sáng, giàu sức sống.

Thế nhưng, chiến tranh ập đến đã làm thay đổi tất cả. Điệp từ “ta” trong những câu thơ “Ruộng ta khô , Nhà ta cháy” vang lên đầy đau đớn, như tiếng kêu xé lòng của người con trước cảnh quê hương bị tàn phá. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” cho thấy sự dữ dội, tàn bạo của kẻ thù. Không chỉ thiên nhiên, nhà cửa bị hủy hoại mà cả cuộc sống con người cũng tan tác: “Chia lìa trăm ngả”. Câu hỏi “Bây giờ tan tác về đâu?” chất chứa nỗi bơ vơ, mất mát và tuyệt vọng.

Sự đối lập giữa quá khứ yên bình và hiện tại đau thương được thể hiện rõ nét qua hình ảnh và giọng điệu. Nếu trước chiến tranh là gam màu sáng, ấm áp, giàu hương sắc thì sau chiến tranh là gam màu tối, khô cháy và tang thương. Biện pháp liệt kê, điệp ngữ cùng những hình ảnh giàu sức gợi đã làm nổi bật sự biến đổi dữ dội của quê hương.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm không chỉ tái hiện hiện thực đau thương của quê hương trong chiến tranh mà còn thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và niềm căm phẫn trước tội ác của kẻ thù. Chính tình yêu ấy đã làm cho nỗi đau trở nên tha thiết, day dứt và có sức lay động mạnh mẽ đối với người đọc.

Câu 1 

Phương thức biểu đạt chính:Biểu cảm kết hợp với nghị luận.

Câu 2 

Nội dung: Văn bản thể hiện sự trăn trở, suy ngẫm về những tổn thương mà con người vô tình gây ra cho thiên nhiên và cuộc sống xung quanh; từ đó nhắc nhở con người phải biết sống cẩn trọng, yêu thương và có trách nhiệm hơn.

Câu 3 

Biện pháp tu từ trong đoạn 7: Điệp ngữ “quen…” được lặp lại nhiều lần.

Tác dụng: Nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nại, âm thầm chịu đựng của thiên nhiên và cuộc đời trước những tổn thương do con người gây ra; đồng thời làm tăng nhịp điệu, cảm xúc cho đoạn văn.

Câu 4 

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

Con người thường vô tình làm tổn thương thế giới xung quanh mà không nhận ra. Khi “bị gai đâm”, ta cảm thấy đau, chảy máu, từ đó giật mình nhận ra tổn thương là có thật. Đó là cách để con người biết suy ngẫm, sống chậm lại, biết trân trọng và không gây đau đớn cho người khác và thiên nhiên.

Câu 5 

Bài học ý nghĩa nhất:

Mỗi người cần sống có ý thức, biết yêu thương, trân trọng thiên nhiên và những điều bình dị quanh mình; đừng vô tâm gây tổn thương cho người khác và cuộc sống, vì mọi tổn thương đều để lại hậu quả.