PHẦN II: LÀM VĂN

Câu 1: Đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ)

Đề bài: Tầm quan trọng của ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước đối với thế hệ trẻ ngày nay.

Bài làm tham khảo:

Chủ quyền lãnh thổ, biển đảo luôn là phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc, và ý thức bảo vệ chủ quyền ấy giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trẻ ngày nay. Trước hết, ý thức bảo vệ chủ quyền là sợi dây kết nối thế hệ trẻ với cội nguồn lịch sử, giúp chúng ta thấu hiểu và trân trọng những "chương sử đỏ" được viết bằng máu của cha anh. Khi người trẻ nhận thức sâu sắc về giá trị của độc lập, tự do, họ sẽ biến tình yêu nước thành hành động cụ thể. Giữa bối cảnh toàn cầu hóa và những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, ý thức này chính là vũ khí tư tưởng sắc bén giúp thanh niên nâng cao cảnh giác, đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Không chỉ là cầm súng ra tiền tuyến, ý thức chủ quyền của tuổi trẻ ngày nay còn là nỗ lực học tập, lao động, khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế và tích cực tham gia các hoạt động hướng về biển đảo như "Xuân biên giới", "Vì Trường Sa thân yêu". Tóm lại, ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước chính là ngọn hải đăng định hướng cho lối sống của thế hệ trẻ, biến sức mạnh tri thức và lòng nhiệt huyết thành lá chắn vững chắc nhất để giữ gìn toàn vẹn non sông.

Câu 2: Bài văn nghị luận văn học (khoảng 600 chữ)

Đề bài: So sánh giá trị nội dung của văn bản "Tổ quốc ở Trường Sa" (Nguyễn Việt Chiến) và "Màu xanh Trường Sơn" (Đỗ Nam Cao).

Bài làm tham khảo:

Tình yêu quê hương đất nước và ý chí bảo vệ chủ quyền luôn là mạch nguồn cảm hứng bất tận của văn học Việt Nam. Ở mỗi thời kỳ, mỗi không gian, mạch nguồn ấy lại được khơi dòng bằng những hình tượng nghệ thuật độc đáo. Nếu như đoạn trích "Tổ quốc ở Trường Sa" của Nguyễn Việt Chiến (2012) là khúc tráng ca hào hùng về chủ quyền biển đảo thời bình, thì bài thơ "Màu xanh Trường Sơn" của Đỗ Nam Cao (1971) lại là bài ca đầy lạc quan, kiên cường của người lính trên con đường ra trận thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Điểm hẹn chung của hai tác phẩm chính là giá trị nội dung sâu sắc: tôn vinh sự hy sinh và khẳng định sức sống bất diệt của đất nước qua các thế hệ.

Trước hết, đến với "Tổ quốc ở Trường Sa", Nguyễn Việt Chiến đã tái hiện một không gian biển đảo đầy giông bão nhưng cũng ngập tràn linh thiêng. Giá trị nội dung của tác phẩm tập trung vào sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của người chiến sĩ và ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió. Tác giả khẳng định, đất nước Việt Nam được "viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ". Giữa mùa "sóng dữ phía Hoàng Sa", hình ảnh những con người "ngày đêm bám biển" hiện lên như những bức tượng đài bất tử. Máu của họ hòa cùng sóng nước, không phải là sự bi lụy, mà là tiền đề "để một lần Tổ quốc được sinh ra". Tác phẩm khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức sâu sắc về chủ quyền biển đảo thiêng liêng và lòng biết ơn vô hạn trước những mất mát để giữ gìn sự vẹn toàn của đất nước.

Ngược lại, "Màu xanh Trường Sơn" của Đỗ Nam Cao lại đưa người đọc về với đại ngàn Trường Sơn những năm tháng chiến tranh ác liệt. Điểm sáng nội dung của bài thơ này là hình ảnh "màu xanh" - biểu tượng cho lý tưởng cách mạng, cho sức sống trẻ trung và niềm tin chiến thắng của thế hệ cha anh. Trên con đường ra trận đầy gian khổ với "Mùa mưa... ba lô trĩu nặng", "cơn sốt hùa theo" hay "Mùa khô xém lửa... đất nung bàn chân", người lính vẫn nhìn thấy một "màu xanh tiềm tàng" trong lòng đất và "màu xanh chói ngời" từ trong đáy mắt con người. Màu xanh ấy bắt nguồn từ "Màu xanh của Bác", từ lý tưởng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Từ lòng rừng sâu thẳm, dòng người - "Cháu con Bác Hồ" cứ "tuôn ra tiền tuyến" với một tinh thần lạc quan, phơi phới.

Đặt hai tác phẩm cạnh nhau, ta thấy rõ những điểm tương đồng và khác biệt thú vị trong giá trị nội dung. Về điểm chung, cả hai bài thơ đều ca ngợi lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần sẵn sàng cống hiến, hy sinh vì độc lập, chủ quyền dân tộc. Dù là người lính Trường Sơn năm xưa hay người ngư dân, chiến sĩ Trường Sa hôm nay, họ đều mang trong mình dòng máu anh hùng của đất nước Việt Nam. Tuy nhiên, do hoàn cảnh sáng tác khác nhau, sắc thái nội dung mỗi bài lại có nét đặc trưng riêng. "Màu xanh Trường Sơn" ra đời trong khói lửa chiến tranh, mang đậm cảm hứng lãng mạn cách mạng, lấy hình ảnh "màu xanh" của đại ngàn và lý tưởng làm chủ đạo để động viên tinh thần chiến đấu. Trong khi đó, "Tổ quốc ở Trường Sa" viết trong thời bình nhưng mang tính thời sự cao, giai điệu thơ mang âm hưởng sử thi hào hùng xen lẫn xót xa, trực diện đối mặt với những hy sinh xương máu nơi biển khơi để nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm bảo vệ chủ quyền.

Tóm lại, cả hai văn bản đều là những nốt nhạc đẹp trong bức tranh thơ ca yêu nước Việt Nam. Nguyễn Việt Chiến khẳng định chủ quyền bằng sắc đỏ của máu và cờ, còn Đỗ Nam Cao khẳng định sức mạnh dân tộc bằng sắc xanh của lý tưởng và hy vọng. Hai tác phẩm tuy ra đời cách nhau hơn bốn mươi năm nhưng đã tạo nên một dòng chảy tiếp nối liên tục về tinh thần trách nhiệm và tình yêu non sông đất nước của con người Việt Nam qua mọi thời đại.

PHẦN II: LÀM VĂN

Câu 1: Đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ)

Đề bài: Tầm quan trọng của ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước đối với thế hệ trẻ ngày nay.

Bài làm tham khảo:

Chủ quyền lãnh thổ, biển đảo luôn là phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc, và ý thức bảo vệ chủ quyền ấy giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trẻ ngày nay. Trước hết, ý thức bảo vệ chủ quyền là sợi dây kết nối thế hệ trẻ với cội nguồn lịch sử, giúp chúng ta thấu hiểu và trân trọng những "chương sử đỏ" được viết bằng máu của cha anh. Khi người trẻ nhận thức sâu sắc về giá trị của độc lập, tự do, họ sẽ biến tình yêu nước thành hành động cụ thể. Giữa bối cảnh toàn cầu hóa và những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, ý thức này chính là vũ khí tư tưởng sắc bén giúp thanh niên nâng cao cảnh giác, đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Không chỉ là cầm súng ra tiền tuyến, ý thức chủ quyền của tuổi trẻ ngày nay còn là nỗ lực học tập, lao động, khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế và tích cực tham gia các hoạt động hướng về biển đảo như "Xuân biên giới", "Vì Trường Sa thân yêu". Tóm lại, ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước chính là ngọn hải đăng định hướng cho lối sống của thế hệ trẻ, biến sức mạnh tri thức và lòng nhiệt huyết thành lá chắn vững chắc nhất để giữ gìn toàn vẹn non sông.

Câu 2: Bài văn nghị luận văn học (khoảng 600 chữ)

Đề bài: So sánh giá trị nội dung của văn bản "Tổ quốc ở Trường Sa" (Nguyễn Việt Chiến) và "Màu xanh Trường Sơn" (Đỗ Nam Cao).

Bài làm tham khảo:

Tình yêu quê hương đất nước và ý chí bảo vệ chủ quyền luôn là mạch nguồn cảm hứng bất tận của văn học Việt Nam. Ở mỗi thời kỳ, mỗi không gian, mạch nguồn ấy lại được khơi dòng bằng những hình tượng nghệ thuật độc đáo. Nếu như đoạn trích "Tổ quốc ở Trường Sa" của Nguyễn Việt Chiến (2012) là khúc tráng ca hào hùng về chủ quyền biển đảo thời bình, thì bài thơ "Màu xanh Trường Sơn" của Đỗ Nam Cao (1971) lại là bài ca đầy lạc quan, kiên cường của người lính trên con đường ra trận thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Điểm hẹn chung của hai tác phẩm chính là giá trị nội dung sâu sắc: tôn vinh sự hy sinh và khẳng định sức sống bất diệt của đất nước qua các thế hệ.

Trước hết, đến với "Tổ quốc ở Trường Sa", Nguyễn Việt Chiến đã tái hiện một không gian biển đảo đầy giông bão nhưng cũng ngập tràn linh thiêng. Giá trị nội dung của tác phẩm tập trung vào sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của người chiến sĩ và ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió. Tác giả khẳng định, đất nước Việt Nam được "viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ". Giữa mùa "sóng dữ phía Hoàng Sa", hình ảnh những con người "ngày đêm bám biển" hiện lên như những bức tượng đài bất tử. Máu của họ hòa cùng sóng nước, không phải là sự bi lụy, mà là tiền đề "để một lần Tổ quốc được sinh ra". Tác phẩm khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức sâu sắc về chủ quyền biển đảo thiêng liêng và lòng biết ơn vô hạn trước những mất mát để giữ gìn sự vẹn toàn của đất nước.

Ngược lại, "Màu xanh Trường Sơn" của Đỗ Nam Cao lại đưa người đọc về với đại ngàn Trường Sơn những năm tháng chiến tranh ác liệt. Điểm sáng nội dung của bài thơ này là hình ảnh "màu xanh" - biểu tượng cho lý tưởng cách mạng, cho sức sống trẻ trung và niềm tin chiến thắng của thế hệ cha anh. Trên con đường ra trận đầy gian khổ với "Mùa mưa... ba lô trĩu nặng", "cơn sốt hùa theo" hay "Mùa khô xém lửa... đất nung bàn chân", người lính vẫn nhìn thấy một "màu xanh tiềm tàng" trong lòng đất và "màu xanh chói ngời" từ trong đáy mắt con người. Màu xanh ấy bắt nguồn từ "Màu xanh của Bác", từ lý tưởng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Từ lòng rừng sâu thẳm, dòng người - "Cháu con Bác Hồ" cứ "tuôn ra tiền tuyến" với một tinh thần lạc quan, phơi phới.

Đặt hai tác phẩm cạnh nhau, ta thấy rõ những điểm tương đồng và khác biệt thú vị trong giá trị nội dung. Về điểm chung, cả hai bài thơ đều ca ngợi lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần sẵn sàng cống hiến, hy sinh vì độc lập, chủ quyền dân tộc. Dù là người lính Trường Sơn năm xưa hay người ngư dân, chiến sĩ Trường Sa hôm nay, họ đều mang trong mình dòng máu anh hùng của đất nước Việt Nam. Tuy nhiên, do hoàn cảnh sáng tác khác nhau, sắc thái nội dung mỗi bài lại có nét đặc trưng riêng. "Màu xanh Trường Sơn" ra đời trong khói lửa chiến tranh, mang đậm cảm hứng lãng mạn cách mạng, lấy hình ảnh "màu xanh" của đại ngàn và lý tưởng làm chủ đạo để động viên tinh thần chiến đấu. Trong khi đó, "Tổ quốc ở Trường Sa" viết trong thời bình nhưng mang tính thời sự cao, giai điệu thơ mang âm hưởng sử thi hào hùng xen lẫn xót xa, trực diện đối mặt với những hy sinh xương máu nơi biển khơi để nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm bảo vệ chủ quyền.

Tóm lại, cả hai văn bản đều là những nốt nhạc đẹp trong bức tranh thơ ca yêu nước Việt Nam. Nguyễn Việt Chiến khẳng định chủ quyền bằng sắc đỏ của máu và cờ, còn Đỗ Nam Cao khẳng định sức mạnh dân tộc bằng sắc xanh của lý tưởng và hy vọng. Hai tác phẩm tuy ra đời cách nhau hơn bốn mươi năm nhưng đã tạo nên một dòng chảy tiếp nối liên tục về tinh thần trách nhiệm và tình yêu non sông đất nước của con người Việt Nam qua mọi thời đại.

PHẦN I: ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Thể thơ của đoạn trích trên là: Thể thơ 8 chữ (hoặc thơ tự do, tự do tự sự, nhưng xét về số tiếng chủ đạo trong các dòng là 8 tiếng).

Câu 2.

Trong khổ thơ thứ hai và thứ ba, một số từ ngữ tiêu biểu thể hiện hình ảnh của biển đảo và đất nước là:

• Về biển đảo: Biển, Hoàng Sa, sóng dữ, bám biển, ngư dân, sóng.

• Về đất nước: Mẹ Tổ quốc, nước Việt, màu cờ, giữ nước.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ so sánh: Được thể hiện qua câu thơ: "Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta / Như máu ấm trong màu cờ nước Việt" (So sánh sự đồng hành, chở che của "Mẹ Tổ quốc" với "máu ấm trong màu cờ nước Việt" qua từ so sánh "Như").

• Tác dụng:

• Về nội dung: Làm nổi bật tình yêu nước thiêng liêng, máu thịt và sự gắn kết không thể tách rời giữa mỗi người con với Tổ quốc. Tổ quốc không ở đâu xa mà luôn hiện hữu, sưởi ấm và tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ, ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió.

• Về nghệ thuật: Tăng sức gợi hình, gợi cảm, làm cho lời thơ trở nên tha thiết, trang trọng và giàu chất sử thi.

Câu 4.

Đoạn trích thể hiện những tình cảm sâu sắc của nhà thơ đối với biển đảo Tổ quốc:

• Lòng biết ơn, sự trân trọng trước những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước và của những ngư dân, chiến sĩ đang ngày đêm bám biển bảo vệ chủ quyền.

• Tình yêu quê hương, đất nước tha thiết, lòng tự hào về ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc.

• Sự đồng cảm, sẻ chia với những gian khổ, hiểm nguy nơi tuyến đầu biển đảo.

Câu 5. (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng)

Gợi ý:

Trong đoạn trích, em ấn tượng nhất với hình ảnh "Các con mẹ vẫn ngày đêm bám biển" kết hợp với "Máu ngư dân trên sóng lại chan hòa". Hình ảnh này vừa chân thực lại vừa mang tầm vóc tráng lệ. Nó không chỉ phản ánh cuộc chiến sinh tử, đầy cam go của những người con nước Việt trước sóng dữ và thế lực thù địch, mà còn khẳng định ý chí kiên cường, "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Giữa biển khơi mênh mông, mỗi người ngư dân, mỗi người lính là một cột mốc sống khẳng định chủ quyền. Hình ảnh ấy khơi gợi trong lòng người đọc niềm xúc động nghẹn ngào, sự biết ơn sâu sắc và ý thức trách nhiệm lớn lao đối với chủ quyền thiêng liêng của đất nước.

BÀI 2: VIẾT VĂN NGHỊ LUẬN

Câu 1. Ý nghĩa của việc gìn giữ bản sắc quê hương đối với thế hệ trẻ (Đoạn văn khoảng 200 chữ)

Bản sắc quê hương là "tấm giấy thông hành" quan trọng nhất để mỗi người trẻ tự tin bước ra thế giới mà không bị hòa tan. Việc gìn giữ bản sắc quê hương, từ ngôn ngữ, phong tục đến những giá trị đạo đức truyền thống, giúp thế hệ trẻ xác định được nguồn cội và xây dựng lòng tự hào dân tộc sâu sắc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ, bản sắc chính là sợi dây kết nối chúng ta với quá khứ, tạo nên điểm tựa tinh thần vững chãi trước những sóng gió cuộc đời. Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, người trẻ cần biết phát huy và quảng bá những nét đẹp ấy đến bạn bè quốc tế, biến di sản thành sức mạnh mềm của quốc gia. Khi một người trẻ am hiểu và yêu quý bản sắc quê mình, họ sẽ có trách nhiệm hơn với cộng đồng và sống một cuộc đời có chiều sâu, có định hướng. Ngược lại, nếu chối bỏ cội nguồn, con người dễ rơi vào trạng thái lạc lõng và mất đi bản sắc riêng biệt. Vì vậy, gìn giữ bản sắc quê hương không phải là bảo thủ, mà là cách để chúng ta đi xa hơn bằng đôi chân vững chãi trên mảnh đất của cha ông.

Câu 2. So sánh giá trị nội dung giữa "Quê biển" và "Về làng" (Bài văn nghị luận)

Dàn ý gợi ý:

1. Mở bài:

• Giới thiệu đề tài quê hương trong thơ ca.

• Nêu khái quát về hai tác phẩm: "Quê biển" (Nguyễn Doãn Việt) – tình yêu gắn liền với nghề nghiệp và sự khắc nghiệt của biển; "Về làng" (Đỗ Viết Tuyển) – niềm trăn trở, hoài niệm của người con xa xứ.

2. Thân bài:

• Điểm tương đồng:

• Cả hai bài thơ đều thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng.

• Sử dụng những hình ảnh gần gũi, đặc trưng của làng quê Việt Nam (con còng, con cáy, hàng phi lao – cánh diều, khói bếp, con đê).

• Cùng khai thác sự thay đổi của thời gian qua hình ảnh mái tóc bạc (Mẹ bạc đầu đợi biển – Tóc xanh đã bạc mà chưa tới làng).

• Điểm khác biệt (Giá trị nội dung riêng):

• "Quê biển": Tập trung vào vẻ đẹp của sự lao động và sức sống mãnh liệt. Quê hương hiện lên qua hình ảnh "ngư phủ" vật lộn với sóng gió. Đó là một tình yêu đi kèm với lòng biết ơn và sự thấu hiểu nỗi nhọc nhằn của những người bám biển. Biển là linh hồn, là nơi "giong hồn làng ra khơi".

• "Về làng": Thiên về tâm trạng hoài niệm, tiếc nuối. Bài thơ diễn tả sự trôi chảy của thời gian và nỗi lòng của người con xa quê. Quê hương ở đây mang vẻ đẹp thanh bình, cổ điển của vùng đồng bằng (hát chèo, con đê). Ý thơ "chưa tới làng" mang sức gợi lớn về sự xa cách giữa thực tại và ký ức, về một hành trình trở về đầy trăn trở.

3. Kết bài:

• Khẳng định giá trị của hai bài thơ: "Quê biển" là khúc ca về lao động và ý chí, "Về làng" là tiếng lòng thổn thức về cội nguồn.

• Cả hai đều góp phần làm phong phú thêm kho tàng thơ ca về quê hương đất nước.

BÀI 2: VIẾT VĂN NGHỊ LUẬN

Câu 1. Ý nghĩa của việc gìn giữ bản sắc quê hương đối với thế hệ trẻ (Đoạn văn khoảng 200 chữ)

Bản sắc quê hương là "tấm giấy thông hành" quan trọng nhất để mỗi người trẻ tự tin bước ra thế giới mà không bị hòa tan. Việc gìn giữ bản sắc quê hương, từ ngôn ngữ, phong tục đến những giá trị đạo đức truyền thống, giúp thế hệ trẻ xác định được nguồn cội và xây dựng lòng tự hào dân tộc sâu sắc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ, bản sắc chính là sợi dây kết nối chúng ta với quá khứ, tạo nên điểm tựa tinh thần vững chãi trước những sóng gió cuộc đời. Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, người trẻ cần biết phát huy và quảng bá những nét đẹp ấy đến bạn bè quốc tế, biến di sản thành sức mạnh mềm của quốc gia. Khi một người trẻ am hiểu và yêu quý bản sắc quê mình, họ sẽ có trách nhiệm hơn với cộng đồng và sống một cuộc đời có chiều sâu, có định hướng. Ngược lại, nếu chối bỏ cội nguồn, con người dễ rơi vào trạng thái lạc lõng và mất đi bản sắc riêng biệt. Vì vậy, gìn giữ bản sắc quê hương không phải là bảo thủ, mà là cách để chúng ta đi xa hơn bằng đôi chân vững chãi trên mảnh đất của cha ông.

Câu 2. So sánh giá trị nội dung giữa "Quê biển" và "Về làng" (Bài văn nghị luận)

Dàn ý gợi ý:

1. Mở bài:

• Giới thiệu đề tài quê hương trong thơ ca.

• Nêu khái quát về hai tác phẩm: "Quê biển" (Nguyễn Doãn Việt) – tình yêu gắn liền với nghề nghiệp và sự khắc nghiệt của biển; "Về làng" (Đỗ Viết Tuyển) – niềm trăn trở, hoài niệm của người con xa xứ.

2. Thân bài:

• Điểm tương đồng:

• Cả hai bài thơ đều thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng.

• Sử dụng những hình ảnh gần gũi, đặc trưng của làng quê Việt Nam (con còng, con cáy, hàng phi lao – cánh diều, khói bếp, con đê).

• Cùng khai thác sự thay đổi của thời gian qua hình ảnh mái tóc bạc (Mẹ bạc đầu đợi biển – Tóc xanh đã bạc mà chưa tới làng).

• Điểm khác biệt (Giá trị nội dung riêng):

• "Quê biển": Tập trung vào vẻ đẹp của sự lao động và sức sống mãnh liệt. Quê hương hiện lên qua hình ảnh "ngư phủ" vật lộn với sóng gió. Đó là một tình yêu đi kèm với lòng biết ơn và sự thấu hiểu nỗi nhọc nhằn của những người bám biển. Biển là linh hồn, là nơi "giong hồn làng ra khơi".

• "Về làng": Thiên về tâm trạng hoài niệm, tiếc nuối. Bài thơ diễn tả sự trôi chảy của thời gian và nỗi lòng của người con xa quê. Quê hương ở đây mang vẻ đẹp thanh bình, cổ điển của vùng đồng bằng (hát chèo, con đê). Ý thơ "chưa tới làng" mang sức gợi lớn về sự xa cách giữa thực tại và ký ức, về một hành trình trở về đầy trăn trở.

3. Kết bài:

• Khẳng định giá trị của hai bài thơ: "Quê biển" là khúc ca về lao động và ý chí, "Về làng" là tiếng lòng thổn thức về cội nguồn.

• Cả hai đều góp phần làm phong phú thêm kho tàng thơ ca về quê hương đất nước.

Câu 1. Thể thơ

• Thể thơ: Tám chữ (Thơ 8 tiếng).

Câu 2. Nhận xét về nhịp thơ

• Nhận xét: Nhịp thơ đa phần là nhịp chẵn (4/4) hoặc nhịp lẻ (3/5) đan xen một cách chậm rãi, trầm buồn.

• Tác dụng: Nhịp điệu này tạo nên một sự ngắt quãng như hơi thở dài đầy cảm thán, diễn tả chân thực sự hụt hẫng, nỗi lo âu và trạng thái tâm hồn đầy trăn trở của nhân vật trữ tình trước những nghịch lý của tình yêu.

Câu 3. Đề tài và Chủ đề

• Đề tài: Tình yêu đôi lứa (một đề tài chủ đạo trong thơ Xuân Diệu trước Cách mạng).

• Chủ đề: Bài thơ là tiếng lòng của một cái tôi khát khao yêu đương nhưng luôn mang mặc cảm về sự chia lìa và cô độc. Qua đó, tác giả khẳng định tình yêu là một sự hy sinh tự nguyện, dù biết yêu là đau khổ, là "chết ở trong lòng" nhưng con người vẫn mãi mê say và theo đuổi.

Câu 4. Phân tích hình ảnh tượng trưng ấn tượng

Bạn có thể chọn hình ảnh: "Dấu chân yêu" hoặc "Trăng tàn, hoa tạ". Ở đây mình gợi ý hình ảnh "Sợi dây vấn vít":

• Phân tích: Đây là hình ảnh tượng trưng cho sự trói buộc vô hình nhưng chặt chẽ của tình ái. "Vấn vít" không chỉ là sự quấn quýt, nồng nàn mà còn gợi lên một mê cung không lối thoát. Nó cho thấy tình yêu là một định mệnh, một khi đã vướng vào thì khó lòng dứt ra được, dù sợi dây ấy có thể mang lại nỗi đau hay sự giam cầm về mặt cảm xúc.

Câu 5. Cảm nhận và suy nghĩ cá nhân

Văn bản "Yêu" gợi cho người đọc những suy nghĩ đa chiều:

• Sự đồng cảm: Ta cảm thấy xót xa cho một tâm hồn "si tình" – cho đi rất nhiều nhưng nhận lại chẳng bao nhiêu. Xuân Diệu đã chạm đến góc khuất đau đớn nhất của tình yêu: sự thờ ơ và sự bất đối xứng trong cảm xúc.

• Quan niệm về sự dấn thân: Dù định nghĩa yêu là "chết ở trong lòng", nhưng bài thơ không hề cổ xúy thái độ bi lụy. Ngược lại, nó cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn dám yêu mãnh liệt, dám đối diện với nỗi đau để sống trọn vẹn với cảm xúc của chính mình.

• Bài học cho bản thân: Trong tình cảm, cần sự chân thành nhưng cũng cần bản lĩnh để đối diện với những lúc không được đáp lại, hiểu rằng tổn thương cũng là một phần tất yếu để con người trưởng thành hơn trong tâm hồn.

Câu 1. Thể thơ

• Thể thơ: Thơ tám chữ (mỗi dòng có 8 tiếng).

Câu 2. Nhận xét về nhịp thơ

• Đặc điểm: Nhịp thơ linh hoạt, chủ yếu là nhịp chậm, dàn trải (như 3/5 hoặc 4/4).

• Nhận xét: Nhịp thơ tạo nên âm hưởng buồn bã, day dứt và trầm lắng. Nó diễn tả sự băn khoăn, nỗi lòng trĩu nặng của một tâm hồn đang yêu nhưng luôn cảm thấy bất an, hụt hẫng.

Câu 3. Đề tài và Chủ đề

• Đề tài: Tình yêu đôi lứa.

• Chủ đề: Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình yêu đầy nỗi đau và sự hy sinh. Đó là sự trăn trở về sự bất đối xứng trong tình cảm (cho nhiều nhưng nhận chẳng bao nhiêu) và nỗi cô đơn, tuyệt vọng của cái tôi cá nhân khi dấn thân vào mê lộ của tình ái.

Câu 4. Phân tích ý nghĩa của một hình ảnh tượng trưng

Bạn có thể chọn một trong hai hình ảnh ấn tượng sau để phân tích:

• Hình ảnh "Sa mạc cô liêu":

• Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự trống trải, khô cằn và cô độc của tâm hồn. Khi tình yêu không được đáp lại hoặc bị phụ rẫy, thế giới xung quanh người đang yêu trở nên mênh mông nhưng thiếu sức sống, chỉ còn lại sự đơn độc giữa cuộc đời.

• Hình ảnh "Sợi dây vấn vít":

• Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự ràng buộc, quấn quýt không thể tách rời của tình yêu. Nó vừa là sự kết nối ngọt ngào nhưng cũng là sự bủa vây, khiến con người ta dù đau khổ ("chết ở trong lòng") vẫn tự nguyện dấn thân, không thể thoát ra được.

Câu 5. Cảm nhận và suy nghĩ của bản thân

Câu này cho phép bạn bày tỏ quan điểm cá nhân. Dưới đây là một hướng gợi ý:

• Về cảm xúc: Văn bản mang đến một nỗi buồn man mác, khiến người đọc đồng cảm với sự nhạy cảm và khao khát yêu đương mãnh liệt của Xuân Diệu.

• Về suy nghĩ:

• Bài thơ giúp ta hiểu rằng tình yêu không chỉ có màu hồng mà còn đi kèm với những hy sinh, mất mát và nỗi đau âm thầm.

• Câu thơ "Yêu là chết ở trong lòng một ít" như một lời cảnh báo về sự tổn thương khi ta mở lòng mình ra với người khác, nhưng đồng thời cũng thấy được giá trị của việc dám sống, dám yêu hết mình dù kết quả có ra sao.

• Trong cuộc sống hiện đại, dù quan niệm về tình yêu có thể cởi mở hơn, nhưng sự chân thành và nỗi lo sợ bị khước từ mà Xuân Diệu đặt ra vẫn luôn là một tâm lý mang tính bản chất của con người.

Câu 1: Đoạn văn về việc bảo tồn di tích lịch sử (2.0 điểm)

Gợi ý các ý chính:

• Mở đoạn: Dẫn dắt về giá trị của di tích lịch sử (là "cuốn sử sống" của dân tộc).

• Thân đoạn:

• Thực trạng: Nhiều di tích đang bị xuống cấp hoặc bị xâm hại bởi du lịch hóa, đô thị hóa.

• Tầm quan trọng: Bảo tồn di tích là bảo vệ bản sắc văn hóa, giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ và phát triển kinh tế bền vững.

• Giải pháp: Cần sự chung tay của nhà nước (trùng tu khoa học) và cá nhân (ý thức khi tham quan, không vẽ bậy, phá hoại).

• Kết đoạn: Khẳng định bảo tồn di tích là trách nhiệm của mỗi công dân để nối dài mạch nguồn lịch sử.

Câu 2: Nghị luận văn bản "Đồng dao cho người lớn" (4.0 điểm)

1. Về nội dung:

• Bài thơ là những chiêm nghiệm sâu sắc, đầy tính triết lý về sự nghịch lý và vô thường của cuộc đời.

• Tác giả chỉ ra những mặt đối lập tồn tại song hành: sống - chết, vui - buồn, thực - hư, cái hữu hình (đất trời) và cái vô hình (tâm hồn).

• Thể hiện nỗi suy tư về thân phận con người: sự cô đơn (không nhà cửa), sự hữu hạn của kiếp người trước thời gian vĩnh cửu ("cái chớp mắt đã nghìn năm trôi").

• Cuối cùng, bài thơ vẫn khẳng định sức sống mãnh liệt của thiên nhiên và tâm hồn ("xanh vẫn cỏ", "hồn vẫn gió").

2. Về nghệ thuật:

• Thể thơ: Thể thơ 6 chữ với nhịp điệu đều đặn, mô phỏng lối hát đồng dao, tạo cảm giác vừa ngây thơ vừa ám ảnh, cay đắng.

• Cấu trúc: Điệp từ "có", "mà" tạo sự liệt kê, nhấn mạnh sự hiện hữu tất yếu của các mặt đối lập trong đời sống.

• Ngôn ngữ: Sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng, đối lập (rừng chết - vẫn xanh; sống - như qua đời).

• Giọng điệu: Suy tư, trầm mặc, pha chút ngậm ngùi nhưng vẫn tràn đầy tính nhân văn.

Kết luận: Bài thơ không chỉ dành cho "người lớn" để soi lại mình mà còn là lời nhắc nhở về việc trân trọng những giá trị cốt lõi của tâm hồn giữa một thế giới đầy biến động.

Câu 1: Đoạn văn về việc bảo tồn di tích lịch sử (2.0 điểm)

Gợi ý các ý chính:

• Mở đoạn: Dẫn dắt về giá trị của di tích lịch sử (là "cuốn sử sống" của dân tộc).

• Thân đoạn:

• Thực trạng: Nhiều di tích đang bị xuống cấp hoặc bị xâm hại bởi du lịch hóa, đô thị hóa.

• Tầm quan trọng: Bảo tồn di tích là bảo vệ bản sắc văn hóa, giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ và phát triển kinh tế bền vững.

• Giải pháp: Cần sự chung tay của nhà nước (trùng tu khoa học) và cá nhân (ý thức khi tham quan, không vẽ bậy, phá hoại).

• Kết đoạn: Khẳng định bảo tồn di tích là trách nhiệm của mỗi công dân để nối dài mạch nguồn lịch sử.

Câu 2: Nghị luận văn bản "Đồng dao cho người lớn" (4.0 điểm)

1. Về nội dung:

• Bài thơ là những chiêm nghiệm sâu sắc, đầy tính triết lý về sự nghịch lý và vô thường của cuộc đời.

• Tác giả chỉ ra những mặt đối lập tồn tại song hành: sống - chết, vui - buồn, thực - hư, cái hữu hình (đất trời) và cái vô hình (tâm hồn).

• Thể hiện nỗi suy tư về thân phận con người: sự cô đơn (không nhà cửa), sự hữu hạn của kiếp người trước thời gian vĩnh cửu ("cái chớp mắt đã nghìn năm trôi").

• Cuối cùng, bài thơ vẫn khẳng định sức sống mãnh liệt của thiên nhiên và tâm hồn ("xanh vẫn cỏ", "hồn vẫn gió").

2. Về nghệ thuật:

• Thể thơ: Thể thơ 6 chữ với nhịp điệu đều đặn, mô phỏng lối hát đồng dao, tạo cảm giác vừa ngây thơ vừa ám ảnh, cay đắng.

• Cấu trúc: Điệp từ "có", "mà" tạo sự liệt kê, nhấn mạnh sự hiện hữu tất yếu của các mặt đối lập trong đời sống.

• Ngôn ngữ: Sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng, đối lập (rừng chết - vẫn xanh; sống - như qua đời).

• Giọng điệu: Suy tư, trầm mặc, pha chút ngậm ngùi nhưng vẫn tràn đầy tính nhân văn.

Kết luận: Bài thơ không chỉ dành cho "người lớn" để soi lại mình mà còn là lời nhắc nhở về việc trân trọng những giá trị cốt lõi của tâm hồn giữa một thế giới đầy biến động.

Câu 1: Nghị luận về nhân vật "tôi" (Khoảng 200 chữ)

Nhân vật "tôi" trong đoạn trích là một tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm nhưng sớm phải chịu sự lạc lõng giữa thế giới người lớn. Ngay từ khi lên sáu, "tôi" đã sở hữu một trí tưởng tượng phong phú, nhìn thấy cả một thế giới sinh động từ bức tranh con trăn nuốt voi. Tuy nhiên, bi kịch của nhân vật chính là sự cô đơn trong chính niềm đam mê của mình. Trước sự phủ định và thực dụng của người lớn, "tôi" đã phải từ bỏ "cuộc đời họa sĩ tuyệt diệu" để chọn nghề lái máy bay – một công việc kỹ thuật thực tế hơn. Dù vậy, sâu thẳm trong nhân vật vẫn là một cái nhìn phê phán nhẹ nhàng nhưng chua xót đối với sự khô khan của xã hội. Việc "tôi" giữ lại bức vẽ số một để thử thách người lớn cho thấy một khát vọng tìm kiếm sự đồng điệu, tìm kiếm một tâm hồn "sáng suốt". Nhân vật "tôi" vừa là hiện thân của tuổi thơ bị đánh mất, vừa là lời nhắc nhở chúng ta về việc giữ gìn sự trong trẻo, giàu trí tưởng tượng giữa bộn bề toan tính của cuộc đời.

Câu 2: Nghị luận xã hội về ý kiến của Giacomo Leopardi (Khoảng 600 chữ)

Mở bài:

Dẫn dắt từ sự khác biệt giữa thế giới trẻ thơ và người lớn. Giới thiệu nhận định của Giacomo Leopardi: "Trẻ con tìm thấy tất cả ở nơi chẳng có gì, còn người lớn chẳng tìm được gì trong tất cả." Đây là một góc nhìn sâu sắc về sự đối lập giữa tâm hồn thuần khiết và tư duy thực dụng.

Thân bài:

1. Giải thích ý kiến:

• "Tìm thấy tất cả ở nơi chẳng có gì": Trẻ em có trí tưởng tượng vô hạn. Một chiếc hộp carton có thể là phi thuyền, một nhành củi có thể là thanh gươm thần. Với trẻ em, thế giới luôn tràn đầy điều kỳ diệu và ý nghĩa.

• "Chẳng tìm được gì trong tất cả": Người lớn sở hữu nhiều thứ (kiến thức, tiền bạc, địa vị) nhưng lại mất đi khả năng rung động, sự tò mò và niềm hạnh phúc tự thân. Họ nhìn mọi thứ qua lăng kính lợi ích nên tâm hồn trở nên trống rỗng giữa sự dư dả vật chất.

2. Tại sao lại có sự khác biệt này?

• Trẻ em nhìn đời bằng trái tim và sự ngạc nhiên khởi thủy. Chúng không bị ràng buộc bởi các định kiến hay quy luật logic khô khan.

• Người lớn bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, những tiêu chuẩn của xã hội khiến họ chỉ tập trung vào "cái có lợi" mà quên đi "cái hay, cái đẹp". Trí tưởng tượng bị mài mòn bởi sự rập khuôn.

3. Phân tích tác động:

• Khả năng của trẻ con giúp chúng luôn hạnh phúc và không ngừng sáng tạo.

• Sự "mù lòa" tâm hồn của người lớn khiến cuộc sống trở nên áp lực, tẻ nhạt và đánh mất đi những kết nối cảm xúc chân thành.

4. Bài học và hành động:

• Người trẻ cần trân trọng quãng thời gian tâm hồn còn xanh tươi, đừng vội vã "trở thành người lớn" một cách khô khan.

• Người lớn cũng nên đôi khi "hạ mình" xuống tầm mắt của trẻ thơ để thấy cuộc đời vẫn còn rất nhiều gam màu rực rỡ.

Kết bài:

Khẳng định lại giá trị của trí tưởng tượng và tâm hồn trong sáng. Chúng ta không thể không lớn lên, nhưng hãy chọn cách lớn lên mà vẫn giữ được "đứa trẻ" bên trong mình để thấy rằng thế giới này thực ra rất giàu có và đáng yêu.