Câu 1: Thể thơ

Văn bản trên được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2: Luật của bài thơ

Xét theo bản phiên âm, bài thơ tuân thủ luật trắc sỉ (niêm luật của thơ Đường):

• Luật: Trắc (chữ thứ hai của câu 1 là "thi" - thanh bằng, nhưng theo quy tắc "nhất tam ngũ bất lục", chữ thứ hai "thi" thực chất đóng vai trò thanh bằng, bài thơ thuộc luật bằng).

• Vần: Hiệp vần ở cuối các câu 1, 2, 4 (mỹ - phong - phong). Tuy nhiên, rõ nhất là vần "phong" ở câu 2 và 4.

• Niêm: Câu 1 niêm với câu 4, câu 2 niêm với câu 3.

Câu 3: Biện pháp tu từ

Biện pháp tu từ ấn tượng nhất trong bài thơ là Hoán dụ (hoặc có thể coi là Biểu tượng) qua hình ảnh "thiết" (thép).

• Tác dụng:

• Về nội dung: "Thép" tượng trưng cho tinh thần chiến đấu, tính chất cách mạng và bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ cộng sản. Nó đối lập hoàn toàn với cái mềm mại của "phong, hoa, tuyết, nguyệt" ở câu trước.

• Về nghệ thuật: Làm cho lời thơ trở nên mạnh mẽ, đanh thép, khẳng định một quan điểm nghệ thuật mới: thơ ca không chỉ để thưởng thức mà còn là vũ khí sắc bén để phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Câu 4: Lý do tác giả khẳng định "Hiện đại thi trung ưng hữu thiết / Thi gia dã yếu hội xung phong"

Tác giả đưa ra quan điểm này vì:

• Yêu cầu của thời đại: Trong bối cảnh đất nước đang lầm than dưới ách thống trị của thực dân, thơ ca không thể chỉ quanh quẩn với mây gió, trăng hoa mà phải gắn liền với vận mệnh dân tộc.

• Chức năng của văn học: Văn học phải là vũ khí tư tưởng. Thơ ca cần có tính chiến đấu ("thép") để cổ vũ tinh thần nhân dân.

• Vai trò của người nghệ sĩ: Nhà thơ không được đứng ngoài cuộc chiến. Họ phải là những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, trực tiếp tham gia vào công cuộc cứu nước ("biết xung phong").

Câu 5: Nhận xét về cấu tứ của bài thơ

Bài thơ có cấu tứ rất chặt chẽ dựa trên sự vận động từ truyền thống đến hiện đại, từ đối diện đến hòa nhập:

• Sự đối lập: Hai câu đầu nói về thơ xưa (thiên nhiên, tĩnh tại, duy mỹ) đối lập với hai câu sau nói về thơ nay (xã hội, vận động, chiến đấu).

• Sự kế thừa và đổi mới: Bác không phủ nhận vẻ đẹp của thơ xưa ("thiên nhiên mỹ"), nhưng Người khẳng định thơ nay cần thêm một chất liệu mới là "thép".

• Tính nhất quán: Cấu tứ đi từ việc nhận thức về nghệ thuật đến xác định hành động cho nhà thơ. Đó là sự chuyển biến từ cái "tôi" thưởng ngoạn sang cái "ta" chiến đấu, tạo nên hình ảnh người chiến sĩ - thi sĩ lồng lộng giữa thời đại.