Câu 1. Phương thức biểu đạt

Đoạn trích sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt:

• Biểu cảm: Phương thức chính, dùng để bộc lộ niềm thương xót, cảm thông của tác giả trước những số phận bất hạnh.
• Tự sự: Kể lại cuộc đời, hoàn cảnh sống và cái chết của các hạng người trong xã hội.
• Miêu tả: Tái hiện hình ảnh ngọn lửa ma trơi, cảnh gồng gánh, dãi dầu, hành khất... để làm nổi bật sự thê lương.

Câu 2. Những kiếp người xuất hiện trong đoạn trích

Trong đoạn trích, Nguyễn Du đã liệt kê các hạng người (chúng sinh) sau:

1. Những người lính: Những kẻ mắc vào khóa lính, đi lính xa nhà, bỏ mạng nơi chiến trận (đạn lạc tên rơi).
2. Những người phụ nữ lỡ thì: Những người hành nghề "buôn nguyệt bán hoa" (kỹ nữ), cô độc về già, không nơi nương tựa.
3. Những người hành khất: Kẻ nghèo khổ, đi ăn xin khắp nơi, sống nằm cầu gối đất, chết vùi bên đường.

Câu 3. Hiệu quả của việc sử dụng từ láy

Hai dòng thơ: “Lập lòe ngọn lửa ma trơi / Tiếng oan văng vẳng tối trời càng thương!”

• Từ láy "Lập lòe": Gợi hình ảnh ánh sáng mờ ảo, lúc hiện lúc ẩn của lửa ma trơi nơi nghĩa địa. Nó tạo nên không khí tang tóc, lạnh lẽo và rùng rợn của cõi âm.
• Từ láy "Văng vẳng": Gợi âm thanh mơ hồ nhưng dai dẳng, như tiếng khóc than của những linh hồn chết oan chưa được siêu thoát.
• Hiệu quả chung: Tăng tính hình tượng và biểu cảm, nhấn mạnh nỗi đau xót, sự u uất của những kiếp người chết đi trong cô độc và oan ức, khơi gợi niềm cảm thương sâu sắc ở người đọc.

Câu 4. Chủ đề và cảm hứng chủ đạo

• Chủ đề: Tái hiện số phận bi thảm, khổ đau của những hạng người nhỏ bé, bất hạnh trong xã hội cũ khi sống thì phiền não, lúc chết thì cô độc, không người thờ phụng.
• Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng nhân đạo sâu sắc. Đó là niềm xót thương vô hạn (lòng trắc ẩn) của Nguyễn Du trước những nỗi đau khổ của con người, đồng thời là sự trân trọng đối với mọi kiếp người, dù là những người ở tầng lớp thấp kém nhất.

Câu 5. Suy nghĩ về truyền thống nhân đạo của dân tộc (5 - 7 dòng)

Từ tiếng lòng xót thương của Nguyễn Du, ta thấy rõ truyền thống nhân đạo vốn là dòng chảy xuyên suốt trong tâm hồn người Việt. Đó là tinh thần "thương người như thể thương thân", không chỉ dành sự trắc ẩn cho những người đang sống mà còn bao dung với cả những linh hồn đã khuất. Trong xã hội hiện đại, truyền thống ấy vẫn tỏa sáng qua các hoạt động thiện nguyện, sự sẻ chia với những mảnh đời cơ nhỡ hay sự đồng lòng giúp đỡ đồng bào trong hoạn nạn. Tình yêu thương không phân biệt giai cấp, địa vị chính là sợi dây gắn kết bền chặt, tạo nên sức mạnh nhân văn và vẻ đẹp tinh thần trường tồn của dân tộc ta.

90°