Câu 1 (2.0 điểm): Nghị luận xã hội về mối quan hệ giữa lao động và ước mơ

Dàn ý gợi ý:

1. Mở đoạn: Dẫn dắt và nêu vấn đề: Lao động và ước mơ là hai yếu tố không thể tách rời trên con đường dẫn đến thành công.

2. Thân đoạn:

• Giải thích: Ước mơ là đích đến, là những điều tốt đẹp ta khao khát đạt được. Lao động là hành động thực tế, là sự nỗ lực về cả cơ bắp và trí tuệ.

• Mối quan hệ: * Ước mơ là kim chỉ nam, tạo động lực để con người lao động không mệt mỏi. Không có ước mơ, lao động chỉ là sự tồn tại vô nghĩa.

• Lao động là phương tiện duy nhất để hiện thực hóa ước mơ. Nếu chỉ có ước mơ mà không bắt tay vào làm việc, đó chỉ là "mơ mộng hão huyền".

• Phản đề: Phê phán những người có ước mơ viển vông nhưng lười biếng, hoặc những người sống không lý tưởng.

3. Kết đoạn: Bài học nhận thức và hành động: Muốn hái quả ngọt của ước mơ, phải đổ mồ hôi trên cánh đồng lao động.

Câu 2 (4.0 điểm): Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ "Nhớ"

Dàn ý chi tiết:

I. Mở bài

• Giới thiệu tác giả Nguyễn Đình Thi: Một người nghệ sĩ đa tài với hồn thơ phóng khoáng, sâu lắng.

• Giới thiệu bài thơ "Nhớ": Sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, thể hiện nỗi nhớ da diết hòa quyện giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước.

II. Thân bài

1. Nỗi nhớ gắn liền với hình ảnh thiên nhiên và lý tưởng (4 khổ đầu)

• Hình ảnh "ngôi sao" và "ngọn lửa": Nỗi nhớ không còn trừu tượng mà hiện hữu qua ánh sáng lấp lánh trên đèo mây hay ngọn lửa bập bùng đêm lạnh.

• Sự đồng hành: Nỗi nhớ không làm người chiến sĩ yếu mềm mà trở thành người bạn đường, sưởi ấm lòng anh giữa thiên nhiên khắc nghiệt ("dưới ngàn cây", "giữa đèo mây").

2. Sự hòa quyện giữa tình yêu cá nhân và tình yêu lớn (Khổ 5 & 6)

• Định nghĩa về tình yêu: "Anh yêu em như anh yêu đất nước". Tình yêu em không tách rời tình yêu Tổ quốc. Đất nước có "vất vả đau thương" thì tình yêu ấy lại càng "tươi thắm vô ngần".

• Đây là nét đẹp của cái tôi trữ tình thời đại kháng chiến: Đặt tình cảm cá nhân trong dòng chảy chung của dân tộc.

3. Nỗi nhớ thường trực, ám ảnh (Khổ 7 & 8)

• Nỗi nhớ len lỏi vào từng chi tiết nhỏ nhất của đời thường: "mỗi bước đường", "mỗi tối nằm", "mỗi miếng ăn".

• Điệp từ "mỗi" nhấn mạnh sự hiện diện dày đặc, không phút giây nào nguôi ngoai của hình bóng "em" trong tâm trí "anh".

4. Sự khẳng định lý tưởng và khát vọng sống (Các khổ cuối)

• Hình ảnh "ngôi sao không bao giờ tắt": Biểu tượng cho tình yêu bất diệt và niềm tin tất thắng.

• Tâm thế kiêu hãnh: "Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời", "yêu nhau kiêu hãnh làm người". Tình yêu trở thành sức mạnh để chiến đấu, để sống một cuộc đời rực rỡ và có ý nghĩa.

III. Kết bài

• Khái quát giá trị nội dung: Bài thơ thể hiện một nỗi nhớ vừa riêng tư, cháy bỏng, vừa mang tầm vóc thời đại.

• Giá trị nghệ thuật: Thể thơ tự do, hình ảnh thơ giàu sức gợi, ngôn ngữ hàm súc đã khắc họa thành công vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ - nghệ sĩ.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Nghị luận.

(Tác giả sử dụng các lí lẽ và lập luận để bày tỏ quan điểm về ý nghĩa của lao động).

Câu 2. Vấn đề bàn luận

Văn bản bàn về ý nghĩa và giá trị của lao động đối với cuộc sống con người. Cụ thể là lao động không chỉ để duy trì sự sống mà còn mang lại niềm vui và sự đóng góp cho xã hội.

Câu 3. Bằng chứng và nhận xét

• Các bằng chứng được sử dụng:

• Các loài động vật đều phải lao động để duy trì sự sống (tìm kiếm thức ăn, xây tổ...).

• Lao động của người này mang lại lợi ích cho người khác và ngược lại.

• Nhận xét:

• Các bằng chứng rất khách quan, xác thực và gần gũi với đời sống.

• Cách lập luận từ tự nhiên (động vật) đến xã hội (con người) giúp vấn đề trở nên thuyết phục, cho thấy lao động là một quy luật tất yếu của sự tồn tại.

Câu 4. Suy nghĩ về câu nói

Câu nói: "Việc con người có cảm nhận được niềm vui trong lao động hay không sẽ có ý nghĩa lớn lao, quyết định cuộc đời của người đó hạnh phúc hay không" gợi ra những suy nghĩ sau:

• Thái độ quyết định hạnh phúc: Lao động không nên được xem là gánh nặng hay nghĩa vụ cưỡng ép. Khi tìm thấy niềm vui, đam mê trong công việc, con người sẽ cảm thấy cuộc sống có giá trị.

• Giá trị tinh thần: Hạnh phúc thực sự đến từ sự sáng tạo và thành quả do chính bàn tay mình làm ra.

• Kết nối: Niềm vui trong lao động giúp chúng ta có thêm động lực để cống hiến và vượt qua những khó khăn thường nhật.

Câu 5. Biểu hiện nhận thức chưa đúng về lao động

Trong thực tế đời sống hiện nay, một biểu hiện cho thấy có người nhận thức chưa đúng về ý nghĩa của lao động là:

• Lối sống "ngồi mát ăn bát vàng" hoặc lười lao động: Nhiều người trẻ có xu hướng thích hưởng thụ nhưng ngại làm việc, luôn tìm cách né tránh những việc khó khăn, vất vả.

• Xem nhẹ những công việc chân tay: Có tình trạng phân biệt đối xử, coi thường những người lao động trực tiếp như công nhân vệ sinh, nông dân... mà không hiểu rằng mọi sự lao động chân chính đều đáng quý và góp phần vận hành xã hội.

• Lao động chỉ vì mục đích tiền bạc: Làm việc một cách hời hợt, thiếu trách nhiệm, chỉ cốt sao cho có thu nhập mà không quan tâm đến giá trị thực chất hay sự sáng tạo trong công việc.

Câu 1: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích bi kịch của gia đình ông lão mù trong văn bản "Không một tiếng vang".

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong "Không một tiếng vang" là một bức tranh tàn khốc về sự tha hóa nhân tính dưới sức ép của nghèo đói. Đó không chỉ là bi kịch cá nhân của một người già mù lòa bị con cái bỏ mặc, mà là bi kịch của cả một gia đình khi tình thân bị đem lên bàn cân cùng tiền bạc. Những đứa con như Thuận hay con rể như Thông Xạ đã biến ngôi nhà thành một "đấu trường" của sự tính toán chi li, nơi người cha già không còn là điểm tựa tinh thần mà trở thành một "gánh nặng" vật chất. Sự tàn nhẫn ấy đẩy lên đến đỉnh điểm qua thái độ ghẻ lạnh, những lời chì chiết và sự im lặng đáng sợ trước cái chết của người thân. Qua đó, Vũ Trọng Phụng đã phơi bày một thực trạng đau lòng: trong một xã hội coi trọng đồng tiền, giá trị đạo đức bị băng hoại đến mức con người có thể chà đạp lên đạo hiếu để sinh tồn. Cái chết của ông lão là một sự giải thoát cho chính ông, nhưng lại là bản án lương tâm nặng nề cho những kẻ ở lại.

Câu 2: Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) về sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng.

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong tác phẩm của Vũ Trọng Phụng là một lời cảnh báo đanh thép về hậu quả của sự vô cảm. Khi con người chỉ biết sống cho riêng mình và bị đồng tiền che mắt, họ sẵn sàng vứt bỏ cả tình thân. Từ nỗi đau đó, chúng ta nhận thấy rằng trong bất kỳ xã hội nào, đặc biệt là với những người yếu thế, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng chính là "nguồn nhựa sống" duy nhất để duy trì sự nhân văn.

Tinh thần nhân ái trước hết là lòng trắc ẩn, là sự đồng cảm và yêu thương giữa con người với con người. Nó không nhất thiết phải là những hành động lớn lao, mà đôi khi chỉ là sự thấu hiểu và sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức của mỗi cá nhân đối với sự phát triển và an toàn của xã hội chung. Đối với những người yếu thế – như người già neo đơn, trẻ em mồ côi hay người khuyết tật – họ vốn đã chịu nhiều thiệt thòi về thể chất và cơ hội. Nếu thiếu đi sự bảo vệ từ cộng đồng, họ sẽ dễ dàng rơi vào bi kịch của sự cùng quẫn và cô độc.

Sự cần thiết của lòng nhân ái thể hiện ở khả năng hàn gắn. Trong cuộc sống đầy rẫy những biến động, không ai có thể tự tin mình sẽ mạnh mẽ mãi mãi. Tình thương giúp xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm nghị lực cho những người đang ở dưới đáy xã hội vươn lên. Một xã hội có tinh thần nhân ái cao sẽ tạo ra một môi trường sống an toàn, nơi con người đối xử với nhau bằng cái tâm thay vì sự tính toán hơn thua. Trách nhiệm cộng đồng còn giúp tạo ra những giá trị bền vững; nó thúc đẩy việc xây dựng các quỹ hỗ trợ, các chính sách an sinh xã hội để không một ai bị bỏ lại phía sau. Nếu các nhân vật trong "Không một tiếng vang" có một chút lòng nhân ái, nếu cộng đồng lúc đó có trách nhiệm hơn, có lẽ ông lão mù đã không phải chết trong sự tủi nhục.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, một bộ phận người trẻ đang dần rơi vào lối sống "vô cảm". Họ mải chạy theo những giá trị ảo, những thành công cá nhân mà thờ ơ trước những tiếng kêu cứu ngay bên cạnh. Lối sống "đèn nhà ai nhà nấy rạng" đang dần xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống. Đó là một mầm mống nguy hiểm, vì một xã hội thiếu đi tình thương sẽ trở nên khô khốc và tàn nhẫn như một cỗ máy.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là thước đo sự văn minh của một dân tộc. Chúng ta cần hiểu rằng, giúp đỡ người khác cũng chính là đang giúp đỡ chính mình, xây dựng một xã hội tốt đẹp chính là xây dựng một tương lai an toàn cho bản thân. Mỗi hành động tử tế, dù nhỏ bé như một lời hỏi thăm hay một sự giúp đỡ vật chất khiêm tốn, cũng đủ để thắp lên ánh sáng của hy vọng, giúp cuộc đời này không còn những bi kịch câm lặng như gia đình ông lão mù.

Dưới đây là lời giải chi tiết cho các câu hỏi trong đề bài dựa trên văn bản **"Không một tiếng vang"** của Vũ Trọng Phụng.

## PHẦN I: ĐỌC HIỂU (Hình 2)

**Câu 1: Nhân vật Thông Xạ có mối quan hệ gì với gia đình ông lão mù?**

Nhân vật Thông Xạ là con rể của ông lão mù (chồng của chị cả Thuận).

**Câu 2: Chỉ ra xung đột cơ bản của văn bản "Không một tiếng vang".**

Xung đột cơ bản là sự mâu thuẫn giữa **nhân phẩm, tình nghĩa gia đình** và **áp lực nghèo đói (cơm áo gạo tiền)**. Cụ thể là bi kịch khi những đứa con vì cùng quẫn mà trở nên lạnh lùng, tàn nhẫn với chính người cha mù lòa của mình.

**Câu 3: Suy nghĩ của anh cả Thuận về đồng tiền và vấn đề xã hội phản ánh qua đó.**

* **Suy nghĩ của Thuận:** Coi đồng tiền là mục đích sống tối thượng, có thể đánh đổi cả tình thân. Thuận tính toán chi li, coi việc nuôi bố là gánh nặng và sẵn sàng dùng bạo lực hoặc sự bỏ mặc để giải quyết vấn đề tài chính.

* **Vấn đề xã hội:** Phản ánh một xã hội thực dân nửa phong kiến suy đồi, nơi giá trị đạo đức bị băng hoại, con người bị tha hóa bởi sự nghèo đói và lối sống thực dụng.

**Câu 4: Phẩm chất của chị cả Thuận và chi tiết thể hiện.**

* **Phẩm chất:** Chị cả Thuận là người phụ nữ giàu lòng nhân hậu, hiếu thảo và biết hy sinh, là điểm sáng đạo đức duy nhất trong gia đình.

* **Chi tiết:** Chị là người duy nhất chăm sóc, lo lắng cho bố; chị đau đớn, khóc lóc trước sự tàn nhẫn của chồng và em trai đối với bố mình.

**Câu 5: Suy nghĩ về sức ép của "cơm áo gạo tiền" đối với nhân phẩm (5-7 dòng).**

Sức ép của "cơm áo gạo tiền" trong tác phẩm không chỉ là cái đói vật chất mà còn là bóng tối bóp nghẹt nhân tính. Khi con người bị đẩy vào đường cùng của sự nghèo khổ, nếu không có bản lĩnh đạo đức vững vàng, họ dễ dàng rơi vào sự tha hóa, biến chất. Bi kịch của gia đình ông lão mù cho thấy đồng tiền có sức mạnh tàn khốc: nó biến tình thân thành nợ nần, biến con cái thành những kẻ máu lạnh. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, dù trong hoàn cảnh khốn khó nhất, việc giữ gìn thiên lương và lòng trắc ẩn vẫn là giá trị cốt lõi để duy trì phần "người".

## PHẦN II: VIẾT (Hình 1)

### Câu 1: Phân tích bi kịch gia đình ông lão mù (Khoảng 200 chữ)

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong "Không một tiếng vang" là bản cáo trạng đanh thép về sự tha hóa của con người trước cái nghèo. Đó là bi kịch của một người cha già yếu, mù lòa nhưng không nhận được sự phụng dưỡng, trái lại còn bị chính các con coi là "gánh nặng". Sự tàn nhẫn lên đến đỉnh điểm khi những đứa con tính toán từng bát cơm, manh áo và đối xử với cha bằng thái độ ghẻ lạnh, thậm chí là bạo hành tinh thần. Xung đột giữa cái đói và tình thâm đã phơi bày một thực tại đau lòng: khi đạo đức bị tiền bạc chi phối, mái ấm gia đình trở thành địa ngục. Cái chết của ông lão trong sự im lặng đáng sợ chính là lời cảnh báo về sự băng hoại nhân tính trong xã hội cũ, nơi tiếng kêu cứu của lòng nhân hậu hoàn toàn mất hút giữa sự vô cảm.

Câu 1 (≈200 chữ): Phân tích Trần Thiết Chung

Trần Thiết Chung là hình ảnh tiêu biểu cho kiểu người chạy theo đồng tiền và tham vọng vật chất. Ông luôn khao khát làm giàu, mong muốn đạt được nhiều tiền bạc và thành công. Tuy nhiên, chính sự tham lam ấy khiến ông rơi vào thất bại. Trong cuộc trò chuyện với Cụ Lợi, Trần Thiết Chung hiện lên là người cố chấp, chưa nhận ra sai lầm của mình. Nhưng trước những lập luận sâu sắc và hình ảnh so sánh giàu ý nghĩa của Cụ Lợi, ông dần rơi vào im lặng. Sự im lặng đó không phải là phản kháng mà là biểu hiện của sự suy ngẫm, nhận thức. Qua nhân vật này, tác giả phê phán lối sống thực dụng, coi trọng tiền bạc hơn tất cả. Đồng thời, nhân vật cũng cho thấy con người hoàn toàn có thể thay đổi nếu biết lắng nghe và nhìn lại bản thân. Trần Thiết Chung vì thế vừa đáng trách nhưng cũng đáng suy ngẫm.

Câu 2 (≈600 chữ): Nghị luận

Trong cuộc sống hiện đại, việc cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần là vấn đề vô cùng quan trọng. Vật chất giúp con người đáp ứng nhu cầu sống cơ bản, mang lại sự tiện nghi và điều kiện phát triển. Tuy nhiên, nếu quá coi trọng vật chất mà xem nhẹ đời sống tinh thần, con người dễ rơi vào lối sống thực dụng, đánh mất ý nghĩa thật sự của cuộc sống.

Trước hết, không thể phủ nhận vai trò của vật chất. Tiền bạc giúp con người có cuộc sống ổn định, được học hành, chăm sóc sức khỏe và theo đuổi ước mơ. Trong xã hội phát triển, vật chất còn là thước đo nhất định của sự thành công. Tuy nhiên, vật chất chỉ là phương tiện, không phải mục đích cuối cùng. Nếu con người chạy theo tiền bạc một cách mù quáng, họ có thể đánh đổi đạo đức, tình cảm và cả nhân cách.

Bên cạnh đó, giá trị tinh thần mới là yếu tố quyết định hạnh phúc bền vững. Đó là tình yêu thương, lòng nhân ái, sự trung thực và các mối quan hệ tốt đẹp. Một người có nhiều tiền nhưng cô đơn, thiếu tình cảm thì khó có thể hạnh phúc. Ngược lại, người biết sống yêu thương, biết đủ dù không quá giàu vẫn có thể sống thanh thản và ý nghĩa.

Thực tế cho thấy, nhiều người vì chạy theo vật chất đã vướng vào sai lầm như lừa đảo, tham nhũng hay đánh mất chính mình. Đây là những hậu quả nặng nề khi không biết cân bằng. Vì vậy, mỗi người cần xác định rõ giá trị sống: kiếm tiền chân chính nhưng đồng thời nuôi dưỡng đời sống tinh thần phong phú.

Tóm lại, vật chất và tinh thần đều quan trọng, nhưng cần được đặt trong sự hài hòa. Biết cân bằng giữa hai yếu tố này sẽ giúp con người sống hạnh phúc, bền vững và có ý nghĩa hơn.

Câu 1:
Văn bản “Kim tiền” thuộc thể loại: truyện ngắn (văn xuôi hiện đại).

Câu 2:
Theo ông Cụ Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại vì:

• Quá tham vọng, ham tiền.
• Không biết điểm dừng, luôn muốn nhiều hơn.
• Đặt vật chất lên trên giá trị khác nên dẫn đến sai lầm và thất bại.

Câu 3:

• Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” thể hiện:
  → Tiền không phải lúc nào cũng sạch sẽ, có thể gắn với những điều xấu xa, ô uế nếu con người kiếm tiền bất chấp.
• Qua đó, Cụ Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung:
  → Đừng quá coi trọng tiền bạc, vì tiền không phải giá trị cao nhất; sống cần có đạo đức, nhân cách.

Câu 4:

• Kết thúc cuộc trò chuyện: Trần Thiết Chung im lặng, suy ngẫm, không phản bác lại Cụ Lợi.
• Ý nghĩa:
  → Cho thấy lời nói của Cụ Lợi đã tác động, khiến Trần Thiết Chung nhận ra phần nào sai lầm.
  → Làm nổi bật chủ đề: phê phán lòng tham và đề cao giá trị tinh thần.

Câu 5 (5–7 dòng):
Em đồng ý với quan điểm của Trần Thiết Chung. Bởi vì khi con người càng tham lam, mong muốn càng nhiều thì áp lực và hệ lụy càng lớn. Lòng tham khiến con người dễ đánh mất đạo đức, bất chấp mọi thứ để đạt được mục đích. Ngược lại, nếu biết đủ và sống cân bằng, con người sẽ thanh thản và hạnh phúc hơn. Tiền bạc quan trọng nhưng không phải là tất cả. Vì vậy, mỗi người cần biết điểm dừng để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Câu 1 (khoảng 200 chữ):

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật Thầy Thông Thu – một con người rơi vào cảnh khánh kiệt cả về vật chất lẫn tinh thần. Qua hình thức kịch với những lời thoại và chỉ dẫn sân khấu, tác giả làm nổi bật diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật. Ban đầu, Thông Thu mang nỗi lo lắng, dằn vặt khi lâm vào cảnh túng quẫn, danh dự bị đe dọa. Dần dần, sự bế tắc khiến ông rơi vào tuyệt vọng, mất niềm tin vào cuộc sống. Đỉnh điểm của bi kịch là khi ông lựa chọn cái chết như một cách giải thoát và giữ lại phẩm giá. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực xã hội đầy áp lực mà còn bộc lộ sự cảm thông sâu sắc đối với số phận con người. Đồng thời, tác giả gửi gắm thông điệp: khi con người bị dồn vào bước đường cùng, họ rất dễ đưa ra những quyết định tiêu cực nếu thiếu sự sẻ chia và lối thoát.

Câu 2 (khoảng 600 chữ):

Trong xã hội hiện đại, thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại ở một bộ phận giới trẻ. Từ thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” dẫn đến cảnh khánh kiệt của nhân vật Thông Thu, ta có thể liên hệ đến nhiều bạn trẻ ngày nay – những người dễ rơi vào vòng xoáy chi tiêu vượt quá khả năng của bản thân.

Trước hết, tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, thường chạy theo nhu cầu hưởng thụ hoặc xu hướng nhất thời. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi tiền cho những món đồ xa xỉ, điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu hay các cuộc vui không cần thiết. Đặc biệt, sự phát triển của mua sắm trực tuyến và các hình thức thanh toán tiện lợi khiến việc tiêu tiền trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, dẫn đến tình trạng “vung tay quá trán”.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Một phần là do tâm lí thích thể hiện bản thân, muốn khẳng định giá trị qua vật chất. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của mạng xã hội với lối sống hào nhoáng cũng khiến nhiều người bị cuốn theo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân và chưa nhận thức rõ giá trị của đồng tiền cũng là nguyên nhân quan trọng.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó dẫn đến tình trạng nợ nần, phụ thuộc vào gia đình hoặc thậm chí rơi vào các khoản vay tiêu dùng. Về lâu dài, thói quen này khiến con người mất đi sự tự chủ, dễ rơi vào khủng hoảng tài chính và tinh thần. Không ít trường hợp vì áp lực tiền bạc mà rơi vào bế tắc, giống như bi kịch của Thông Thu trong tác phẩm. Điều đó cho thấy, nếu không kiểm soát tốt hành vi chi tiêu, hậu quả không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần rèn luyện ý thức tiết kiệm và biết lập kế hoạch chi tiêu hợp lí. Cần phân biệt rõ giữa nhu cầu cần thiết và mong muốn nhất thời, tránh chạy theo hình thức bên ngoài. Đồng thời, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính cho học sinh, giúp các em hiểu được giá trị của lao động và đồng tiền.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được nhìn nhận nghiêm túc. Mỗi người trẻ cần tự điều chỉnh hành vi của mình để xây dựng một lối sống lành mạnh, tránh rơi vào những bi kịch đáng tiếc như nhân vật Thông Thu.

Câu 1 (khoảng 200 chữ):

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật Thầy Thông Thu – một con người rơi vào cảnh khánh kiệt cả về vật chất lẫn tinh thần. Qua hình thức kịch với những lời thoại và chỉ dẫn sân khấu, tác giả làm nổi bật diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật. Ban đầu, Thông Thu mang nỗi lo lắng, dằn vặt khi lâm vào cảnh túng quẫn, danh dự bị đe dọa. Dần dần, sự bế tắc khiến ông rơi vào tuyệt vọng, mất niềm tin vào cuộc sống. Đỉnh điểm của bi kịch là khi ông lựa chọn cái chết như một cách giải thoát và giữ lại phẩm giá. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực xã hội đầy áp lực mà còn bộc lộ sự cảm thông sâu sắc đối với số phận con người. Đồng thời, tác giả gửi gắm thông điệp: khi con người bị dồn vào bước đường cùng, họ rất dễ đưa ra những quyết định tiêu cực nếu thiếu sự sẻ chia và lối thoát.

Câu 2 (khoảng 600 chữ):

Trong xã hội hiện đại, thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại ở một bộ phận giới trẻ. Từ thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” dẫn đến cảnh khánh kiệt của nhân vật Thông Thu, ta có thể liên hệ đến nhiều bạn trẻ ngày nay – những người dễ rơi vào vòng xoáy chi tiêu vượt quá khả năng của bản thân.

Trước hết, tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, thường chạy theo nhu cầu hưởng thụ hoặc xu hướng nhất thời. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi tiền cho những món đồ xa xỉ, điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu hay các cuộc vui không cần thiết. Đặc biệt, sự phát triển của mua sắm trực tuyến và các hình thức thanh toán tiện lợi khiến việc tiêu tiền trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, dẫn đến tình trạng “vung tay quá trán”.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Một phần là do tâm lí thích thể hiện bản thân, muốn khẳng định giá trị qua vật chất. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của mạng xã hội với lối sống hào nhoáng cũng khiến nhiều người bị cuốn theo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân và chưa nhận thức rõ giá trị của đồng tiền cũng là nguyên nhân quan trọng.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó dẫn đến tình trạng nợ nần, phụ thuộc vào gia đình hoặc thậm chí rơi vào các khoản vay tiêu dùng. Về lâu dài, thói quen này khiến con người mất đi sự tự chủ, dễ rơi vào khủng hoảng tài chính và tinh thần. Không ít trường hợp vì áp lực tiền bạc mà rơi vào bế tắc, giống như bi kịch của Thông Thu trong tác phẩm. Điều đó cho thấy, nếu không kiểm soát tốt hành vi chi tiêu, hậu quả không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần rèn luyện ý thức tiết kiệm và biết lập kế hoạch chi tiêu hợp lí. Cần phân biệt rõ giữa nhu cầu cần thiết và mong muốn nhất thời, tránh chạy theo hình thức bên ngoài. Đồng thời, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính cho học sinh, giúp các em hiểu được giá trị của lao động và đồng tiền.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được nhìn nhận nghiêm túc. Mỗi người trẻ cần tự điều chỉnh hành vi của mình để xây dựng một lối sống lành mạnh, tránh rơi vào những bi kịch đáng tiếc như nhân vật Thông Thu.

Câu 1:

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (chính kịch).

Câu 2:

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại (lời thoại của nhân vật).

Câu 3:

• Một số chỉ dẫn sân khấu: (thầy Thông Thu bước vào…), (giọng run run…), (trầm ngâm…), (uống thuốc…),…
• Vai trò:
  
• • Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, tâm trạng nhân vật.
  • Làm nổi bật diễn biến tâm lí và tăng tính kịch, tính chân thực cho tác phẩm.

Câu 4:

• Hồi II: Thầy Thông Thu rơi vào bế tắc, đau khổ, giằng xé giữa danh dự và cuộc sống; tinh thần suy sụp.
• Hồi III: Tâm lí chuyển sang tuyệt vọng, quyết liệt, đi đến lựa chọn cực đoan (tìm đến cái chết) để giữ danh dự.
  → Diễn biến: từ lo lắng → đau khổ → tuyệt vọng → hành động bi kịch.

Câu 5 (5–7 dòng):

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Vì dù hoàn cảnh khó khăn, bế tắc đến đâu, con người vẫn nên tìm cách vượt qua thay vì chọn cách tiêu cực. Cái chết không giải quyết được vấn đề mà còn để lại đau khổ cho người thân. Tuy nhiên, em cũng cảm thông với thầy vì áp lực danh dự và xã hội đã đẩy thầy vào đường cùng. Qua đó, tác phẩm cho thấy cần biết trân trọng cuộc sống và tìm hướng giải quyết tích cực hơn.

Câu 1 (khoảng 200 chữ):

Văn bản ở phần Đọc hiểu phản ánh một thực trạng đáng lo ngại trong xã hội hiện nay: sự lan truyền nhanh chóng của tin giả và những hệ lụy tiêu cực mà nó gây ra. Tác giả đã sử dụng hàng loạt dẫn chứng cụ thể như những tin đồn về thực phẩm bẩn, nước luộc có pin, chè có thuốc… nhằm làm nổi bật mức độ phổ biến và nguy hiểm của thông tin sai lệch. Những tin đồn này không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của những người buôn bán lương thiện, thậm chí khiến họ rơi vào cảnh khó khăn. Đặc biệt, sự lan truyền của mạng xã hội khiến tin giả phát tán với tốc độ chóng mặt, khó kiểm soát. Qua đó, văn bản cũng phê phán thái độ thiếu kiểm chứng, dễ tin và dễ chia sẻ thông tin của một bộ phận người dùng. Từ thực trạng ấy, mỗi người cần nâng cao ý thức, biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận hay lan truyền, góp phần xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh hơn.

Câu 2 (khoảng 600 chữ):

Trong xã hội hiện đại, bên cạnh sự phát triển vượt bậc về khoa học – công nghệ và đời sống vật chất, một vấn đề đáng lo ngại đang ngày càng bộc lộ rõ rệt, đó là sự thờ ơ, vô cảm của con người. Đây không chỉ là biểu hiện của sự suy giảm về mặt đạo đức mà còn là nguyên nhân khiến nhiều giá trị nhân văn tốt đẹp bị mai một.

Thờ ơ, vô cảm là trạng thái con người dửng dưng trước những sự việc, hoàn cảnh xung quanh, đặc biệt là trước nỗi đau, khó khăn của người khác. Trong thực tế, không khó để bắt gặp những hình ảnh người bị tai nạn nhưng người đi đường chỉ đứng nhìn, quay video mà không giúp đỡ; hay những câu chuyện đau lòng được lan truyền trên mạng nhưng lại bị tiếp nhận như một “tin giải trí”. Con người dần quen với việc “xem” hơn là “cảm”, “biết” hơn là “hành động”.

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết, nhịp sống hiện đại khiến con người trở nên bận rộn, ít quan tâm đến người khác. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội khiến con người dễ bị cuốn vào thế giới ảo, dần trở nên chai sạn cảm xúc trước những thông tin tiêu cực. Ngoài ra, lối sống cá nhân, đề cao cái tôi cũng góp phần làm giảm sự gắn kết giữa con người với con người.

Hậu quả của sự vô cảm là vô cùng nghiêm trọng. Nó khiến xã hội trở nên lạnh lẽo, thiếu tình người, làm suy giảm niềm tin giữa con người với nhau. Khi con người không còn biết quan tâm, chia sẻ, những hành động xấu có thể xảy ra mà không bị ngăn chặn kịp thời. Điều này lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của xã hội.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều tiêu cực. Trong xã hội vẫn còn rất nhiều tấm gương sống đẹp, sẵn sàng giúp đỡ người khác, lan tỏa yêu thương. Chính những hành động nhỏ bé nhưng ý nghĩa ấy đã góp phần làm ấm lại tình người, tạo nên niềm tin và hy vọng.

Để khắc phục tình trạng thờ ơ, vô cảm, mỗi cá nhân cần tự nâng cao ý thức, rèn luyện lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ. Đồng thời, xã hội cần lên án những hành vi vô cảm, khuyến khích và lan tỏa những việc làm tốt đẹp.

Tóm lại, sự thờ ơ, vô cảm là một vấn đề đáng báo động trong xã hội hiện nay. Mỗi người cần thay đổi từ chính bản thân mình, biết quan tâm, sẻ chia để góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, tốt đẹp hơn.

Câu 1:

→ Thể loại: Văn bản nghị luận (xã hội).

Câu 2:

→ Đề tài: Thực trạng tin giả, tin thất thiệt lan truyền trong xã hội và tác động tiêu cực của nó.

Câu 3:

→ Biện pháp tu từ liệt kê (hàng loạt sự việc như: tin nước luộc có pin đèn, nước dùng chuột cống, chè bưởi có thuốc rầy…) có tác dụng:

• Làm nổi bật sự tràn lan, đa dạng của tin giả.
• Gây ấn tượng mạnh, tạo cảm giác hoang mang, bất an.
• Nhấn mạnh hậu quả: tin đồn lan nhanh, gây ảnh hưởng xấu đến người vô tội và xã hội.

Câu 4:

→ Hai câu văn cho thấy:

• Thực trạng con người thờ ơ, vô cảm, chỉ chú ý hiện tượng bề ngoài (tiền bay, bia văng) mà không quan tâm đến con người (nạn nhân, người gây ra).
• Phản ánh sự xuống cấp về đạo đức, thiếu trách nhiệm, thiếu sự quan tâm giữa người với người.
  → Gợi suy nghĩ: cần sống có trách nhiệm, biết quan tâm và nhìn nhận vấn đề sâu sắc hơn.

Câu 5:

→ Bài học rút ra:

• Cần kiểm chứng thông tin trước khi tin hay chia sẻ.
• Không tiếp tay lan truyền tin giả.
• Sống có trách nhiệm, quan tâm đến người khác.
• Giữ gìn đạo đức, lối sống đúng đắn trong xã hội hiện nay.