Câu 1: Phân tích đoạn trích "Chén thuốc độc" (Khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long đã khắc họa sắc nét bi kịch của nhân vật Thông Thu – một trí thức tiểu tư sản sớm sa ngã vào lối sống ăn chơi trác táng. Qua những lời độc thoại nội tâm đầy cay đắng, tác giả đã phơi bày quá trình thức tỉnh muộn màng của một kẻ "ném tiền qua cửa sổ". Từ tâm thế bàng hoàng khi đối diện với những con số nợ nần ở hồi thứ Hai, Thông Thu dần rơi vào hố sâu của sự tuyệt vọng ở hồi thứ Ba khi viễn cảnh tù tội hiện hữu. Nghệ thuật xây dựng tâm lí nhân vật đặc sắc thể hiện qua sự giằng xé giữa bản năng sinh tồn và nỗi nhục nhã của một "tu mi nam tử" làm nhơ nhuốc gia phong. Hành động nâng cốc thuốc phiện lên rồi đặt xuống nhiều lần cho thấy sự bế tắc tận cùng của một con người không còn đường lui. Đoạn trích không chỉ là tiếng chuông cảnh tỉnh về sự xuống cấp đạo đức trong xã hội thành thị Việt Nam đầu thế kỉ XX mà còn khẳng định giá trị của việc làm chủ bản thân trước những cám dỗ phù phiếm.

Câu 2: Nghị luận về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của giới trẻ hiện nay

Mở bài

Vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long dù ra đời cách đây hơn một thế kỉ nhưng vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại qua hình ảnh thầy Thông Thu – một nạn nhân của thói tiêu xài hoang phí. Nhìn vào thực tế ngày nay, chúng ta không khỏi lo ngại khi thấy một bộ phận giới trẻ đang lặp lại sai lầm ấy thông qua thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, dẫn đến những hệ lụy khôn lường về cả vật chất lẫn tinh thần.

Thân bài

1. Hiện trạng tiêu xài thiếu kiểm soát

Ngày nay, không khó để bắt gặp những người trẻ sẵn sàng chi trả số tiền bằng cả tháng lương chỉ để sở hữu một chiếc túi hiệu, một đôi giày "trending" hay theo đuổi những chuyến du lịch sang chảnh để "sống ảo". Trào lưu "flexing" (khoe mẽ) trên mạng xã hội vô hình trung đẩy nhiều người vào cuộc đua mua sắm không hồi kết. Nhiều bạn trẻ dù thu nhập chưa ổn định nhưng vẫn sử dụng thẻ tín dụng một cách vô tội vạ, rơi vào cảnh "vừa nhận lương đã phải trả nợ".

2. Nguyên nhân

• Về phía khách quan: Sự bùng nổ của thương mại điện tử với các chương trình giảm giá liên tục và các ứng dụng "mua trước trả sau" khiến việc chi tiêu trở nên quá dễ dàng. Áp lực từ tâm lí "FOMO" (sợ bỏ lỡ) khiến giới trẻ luôn muốn chạy theo xu hướng để được xã hội công nhận.

• Về phía chủ quan: Quan trọng nhất vẫn là sự thiếu hụt kỹ năng quản lí tài chính cá nhân. Nhiều người nhầm lẫn giữa "nhu cầu thiết yếu" và "mong muốn nhất thời", coi việc chi tiêu mạnh tay là cách để khẳng định giá trị bản thân hoặc để giải tỏa áp lực (retail therapy).

3. Hậu quả

Cũng như Thông Thu, khi tiền bạc cạn kiệt, con người dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lí và mất đi sự tự do. Việc tiêu xài thiếu kiểm soát khiến người trẻ không có quỹ dự phòng cho những rủi ro như bệnh tật, thất nghiệp. Nguy hiểm hơn, để duy trì lối sống xa hoa, không ít người đã tìm đến những khoản vay nặng lãi hoặc thực hiện các hành vi vi phạm đạo đức, pháp luật, đánh mất đi tương lai và danh dự của chính mình.

4. Bài học và giải pháp

Để không trở thành một "Thông Thu thời hiện đại", mỗi người trẻ cần rèn luyện tư duy tài chính thông minh. Hãy học cách phân bổ thu nhập theo quy tắc các lọ tài chính, ưu tiên tiết kiệm trước khi chi tiêu. Chúng ta cần hiểu rằng giá trị của một con người nằm ở tri thức, trải nghiệm và những đóng góp cho xã hội chứ không nằm ở mác áo hay nhãn túi. Nhà trường và gia đình cũng cần giáo dục con trẻ về giá trị của lao động và cách trân trọng đồng tiền từ sớm.

Kết bài

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát không chỉ là một thói quen xấu mà còn là con đường ngắn nhất dẫn đến sự suy bại về nhân cách và tài chính. Câu chuyện về chén thuốc độc của Thông Thu là lời nhắc nhở đắt giá: đừng để những ham muốn phù phiếm nhất thời "đầu độc" đi cuộc đời dài rộng phía trước. Hãy là những người tiêu dùng thông minh để làm chủ cuộc sống của chính mình.

Câu 1: Xác định thể loại của văn bản

Thể loại của văn bản là: Kịch (Bi kịch). Đây được coi là vở kịch nói đầu tiên của văn học Việt Nam hiện đại.

Câu 2: Hình thức ngôn ngữ chủ yếu của đoạn trích

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức: Độc thoại.

• Hồi thứ Hai: Thầy Thông Thu tự tính toán nợ nần và tự trách mình.

• Hồi thứ Ba (Lớp VI): Thầy Thông Thu nói chuyện với chính mình trong cơn bế tắc và trước quyết định tự sát.

Câu 3: Chỉ dẫn sân khấu và vai trò

Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

• (Bóp trán nghĩ ngợi)

• (Một lát lại nói)

• (Một mình, thở dài)

• (Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện.)

• (Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)

Vai trò của các chỉ dẫn sân khấu:

• Về hành động: Giúp người đọc/khán giả hình dung cụ thể các thao tác, cử chỉ của nhân vật trên sân khấu.

• Về tâm lí: Thể hiện sự bế tắc, lúng túng, tâm trạng rối bời và sự đấu tranh nội tâm dữ dội của nhân vật.

• Về cấu trúc: Giúp kết nối các lời độc thoại, tạo nhịp điệu cho vở kịch và khắc họa rõ nét sự kịch tính của tình huống.

Câu 4: Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu

Tâm lí nhân vật có sự chuyển biến rõ rệt qua hai hồi:

• Ở Hồi thứ Hai:

• Tỉnh ngộ và hối hận: Thầy Thông Thu bắt đầu đối diện với thực tế phũ phàng qua những con số nợ nần. Nhân vật nhận ra sự "điên rồ" của bản thân khi "ném tiền qua cửa sổ".

• Tự sỉ vả, nhục nhã: Thầy thấy mình làm "nhơ nhuốc" danh dự của một "tu mi nam tử", thấy có lỗi với tổ tiên và hổ thẹn với bạn bè (giáo Xuân). Tuy nhiên, lúc này tâm lí mới dừng lại ở sự hối tiếc về tài sản và danh dự.

• Ở Hồi thứ Ba:

• Tuyệt vọng cực độ: Khi nợ nần không thể trả, đối mặt với án tù, thầy rơi vào trạng thái bế tắc "vô kế khả thi".

• Sợ hãi thực tại: Nỗi sợ phải đi tù, phải ăn cơm hầm, mặc áo số khiến thầy muốn tìm đến cái chết để giải thoát ("Thà rằng một thác cho xong").

• Đấu tranh nội tâm dữ dội: Đây là giai đoạn cao trào. Thầy vừa muốn chết để giữ "chút lòng trong", vừa do dự vì trách nhiệm với gia đình (mẹ, vợ, em). Hành động "nâng cốc định uống lại đặt xuống" lặp lại nhiều lần cho thấy sự giằng xé giữa bản năng sinh tồn và nỗi nhục nhã của kẻ tội lỗi.

Câu 5: Quan điểm về quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi lẽ, cái chết trong hoàn cảnh này không phải là hành động dũng cảm để bảo vệ khí tiết, mà là sự trốn chạy trách nhiệm. Thay vì chết để mặc người thân đối mặt với nợ nần và sự khổ cực, thầy nên sống để sửa chữa lỗi lầm, lao động trả nợ và làm điểm tựa cho gia đình. Hành động tự sát chỉ càng đào sâu thêm bi kịch và để lại nỗi đau, gánh nặng cho những người ở lại. Sự hối lỗi chân chính phải được thể hiện bằng hành động hoàn lương chứ không phải bằng sự tiêu cực.