Câu 1

Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề cấp thiết nhất của nhân loại hiện nay. Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của con người. Khi môi trường bị tàn phá, con người phải đối mặt với hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học. Không chỉ dừng lại ở những thiệt hại vật chất, môi trường bị hủy hoại còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tinh thần, làm nảy sinh những cảm xúc như lo âu, bất an hay “tiếc thương sinh thái”. Vì vậy, việc bảo vệ môi trường không còn là trách nhiệm của riêng ai mà là nghĩa vụ chung của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm tài nguyên, hạn chế rác thải, trồng cây xanh và nâng cao ý thức bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, các quốc gia cần có những chính sách mạnh mẽ nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Chỉ khi con người biết sống hài hòa với thiên nhiên, chúng ta mới có thể đảm bảo một tương lai bền vững.

Câu 2

Trong dòng chảy văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ thường gắn với lối sống thanh cao, thoát tục và tâm hồn hướng về thiên nhiên. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng này hiện lên vừa có những điểm tương đồng, vừa mang những nét riêng biệt, phản ánh quan niệm sống và tâm trạng của từng tác giả.

Trước hết, ở cả hai bài thơ, người ẩn sĩ đều lựa chọn rời xa chốn quan trường để tìm về với thiên nhiên. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm khắc họa một cuộc sống giản dị: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi lên hình ảnh một con người ung dung, tự tại. Ông chủ động “tìm nơi vắng vẻ”, đối lập với “chốn lao xao” của người đời. Tương tự, trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, thiên nhiên hiện lên với vẻ đẹp thanh vắng: “Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao”, “song thưa để mặc bóng trăng vào”. Không gian ấy cho thấy sự tĩnh lặng, cách biệt với cuộc sống ồn ào bên ngoài. Như vậy, cả hai đều thể hiện khát vọng sống hòa mình với thiên nhiên, giữ gìn nhân cách thanh cao.

Tuy nhiên, nếu đi sâu vào từng tác phẩm, ta sẽ thấy những khác biệt rõ nét. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, cái “nhàn” là sự lựa chọn chủ động và mang tính triết lí sâu sắc. Ông tự nhận mình là “dại” để đối lập với “người khôn”, qua đó bộc lộ thái độ coi thường danh lợi. Cuộc sống của ông tuy giản dị nhưng lại phong phú về tinh thần: ăn măng trúc, tắm hồ sen, uống rượu dưới bóng cây. Đặc biệt, câu thơ “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” thể hiện quan niệm sống coi nhẹ vật chất, hướng tới sự an nhiên, tự tại.

Trong khi đó, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến lại mang màu sắc trữ tình và có phần man mác buồn. Cảnh thu đẹp nhưng tĩnh lặng, gợi cảm giác cô đơn: tiếng ngỗng vang lên giữa không gian vắng lặng càng làm nổi bật nỗi niềm của thi nhân. Khác với sự ung dung của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Khuyến vẫn mang trong mình nỗi trăn trở. Câu kết “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy ông tự cảm thấy chưa đạt đến sự thanh cao tuyệt đối như Đào Uyên Minh. Như vậy, ẩn sĩ ở đây không hoàn toàn thoát tục mà vẫn còn vướng bận với thời cuộc và bản thân.

Từ sự so sánh trên, có thể thấy hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ vừa thống nhất ở lối sống gần gũi thiên nhiên, vừa khác biệt ở trạng thái tâm lí. Nếu Nguyễn Bỉnh Khiêm đại diện cho kiểu ẩn sĩ ung dung, triết lí, thì Nguyễn Khuyến lại là ẩn sĩ mang nỗi niềm thời thế, giàu cảm xúc. Sự khác biệt này góp phần làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học Việt Nam.

Qua đó, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn hiểu hơn về nhân cách, tâm hồn của các nhà thơ. Dù ở cách thể hiện nào, người ẩn sĩ vẫn là biểu tượng cho khát vọng sống thanh cao, giữ gìn phẩm giá trước những biến động của cuộc đời.

Câu 1.
“Tiếc thương sinh thái” là nỗi đau khổ, mất mát về mặt tinh thần của con người trước sự suy thoái, biến mất của môi trường tự nhiên do biến đổi khí hậu gây ra.

Câu 2.
Bài viết trình bày theo trình tự:

• Nêu hiện tượng →
• Giải thích, định nghĩa →
• Đưa dẫn chứng cụ thể →
• Mở rộng, đánh giá tác động

→ Đây là trình tự logic, khoa học.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Ý kiến, nghiên cứu khoa học của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis
• Dẫn chứng thực tế: người Inuit (Canada), nông dân Australia
• Ví dụ thời sự: cháy rừng Amazon năm 2019
• Số liệu khảo sát (2021) về cảm xúc của giới trẻ ở 10 quốc gia

→ Bằng chứng đa dạng, đáng tin cậy.

Câu 4.
Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu theo góc nhìn:

• Mới mẻ, nhân văn: không chỉ ở khía cạnh môi trường mà còn ở tâm lí con người
• Toàn diện: từ cộng đồng “tiền tuyến” đến người “hậu phương”
• Thuyết phục: kết hợp lí luận và thực tiễn

→ Giúp người đọc nhận thức sâu sắc hơn về hậu quả của biến đổi khí hậu.

Câu 5.
Thông điệp: Biến đổi khí hậu không chỉ tàn phá môi trường mà còn gây tổn thương sâu sắc đến đời sống tinh thần con người, vì vậy cần hành động kịp thời để bảo vệ Trái Đất.

Lí giải:
Nếu môi trường tiếp tục bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sống mà còn đánh mất bản sắc văn hóa, cảm xúc và ý nghĩa tồn tại. Do đó, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ chính mình.

Câu 1

Đoạn thơ trong bài “Trăng hè” của Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh làng quê yên bình, giản dị mà đầy sức gợi. Trước hết, không gian được cảm nhận bằng âm thanh quen thuộc: “tiếng võng kẽo kẹt”, gợi nhịp sống chậm rãi, êm đềm của thôn quê. Hình ảnh “con chó ngủ lơ mơ”, “bóng cây lơi lả” càng làm nổi bật sự tĩnh lặng, thanh bình của đêm hè. Cảnh vật dường như chìm trong một khoảng không gian yên ả: “đêm vắng, người im, cảnh lặng tờ”. Không chỉ có thiên nhiên, bức tranh còn có sự hiện diện của con người: ông lão nằm nghỉ, đứa trẻ thơ hồn nhiên đứng ngắm, tất cả đều hòa vào ánh trăng dịu nhẹ. Ánh trăng “lấp loáng” trên tàu cau không chỉ làm sáng cảnh vật mà còn làm sáng lên vẻ đẹp giản dị của đời sống. Những hình ảnh quen thuộc, mộc mạc đã tạo nên một bức tranh quê vừa chân thực, vừa giàu chất thơ. Qua đó, ta cảm nhận được tình yêu tha thiết của tác giả đối với quê hương và cuộc sống bình dị.

Câu 2

Tuổi trẻ là quãng thời gian tràn đầy năng lượng, ước mơ và khát vọng. Tuy nhiên, để biến những ước mơ ấy thành hiện thực, điều quan trọng nhất chính là sự nỗ lực hết mình. Trong xã hội hiện đại, khi cơ hội và thách thức luôn song hành, sự nỗ lực của tuổi trẻ càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Nỗ lực là sự cố gắng không ngừng, là tinh thần vượt khó và kiên trì theo đuổi mục tiêu. Đối với người trẻ, nỗ lực không chỉ thể hiện trong học tập mà còn trong việc rèn luyện kỹ năng, hoàn thiện bản thân và dám đối mặt với thử thách. Không có thành công nào đến một cách dễ dàng, và càng không có con đường nào trải đầy hoa hồng nếu thiếu đi sự cố gắng bền bỉ.

Sự nỗ lực giúp tuổi trẻ khẳng định giá trị bản thân. Khi dám dấn thân và kiên trì, mỗi người sẽ từng bước chinh phục mục tiêu và xây dựng được nền tảng vững chắc cho tương lai. Hơn nữa, quá trình nỗ lực còn giúp rèn luyện ý chí, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm. Những khó khăn, thất bại trong hành trình ấy không phải là trở ngại mà chính là cơ hội để con người trưởng thành hơn. Chính vì vậy, những người trẻ biết nỗ lực thường có khả năng thích nghi tốt và dễ đạt được thành công bền vững.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít bạn trẻ hiện nay còn thiếu ý chí phấn đấu. Một số người dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, hoặc sống thụ động, ỷ lại vào gia đình. Ngược lại, cũng có những người nỗ lực nhưng thiếu định hướng rõ ràng, dẫn đến lãng phí thời gian và công sức. Điều đó cho thấy, nỗ lực thôi chưa đủ mà còn cần có mục tiêu cụ thể và phương pháp đúng đắn.

Để nỗ lực thực sự có ý nghĩa, người trẻ cần xác định rõ mục tiêu của mình, đồng thời xây dựng kế hoạch phù hợp. Bên cạnh đó, cần rèn luyện tính kiên trì, không ngại thất bại và luôn giữ tinh thần học hỏi. Quan trọng hơn, mỗi người cần biết cân bằng giữa nỗ lực và nghỉ ngơi, tránh rơi vào trạng thái quá tải hay mất phương hướng.

Có thể nói, tuổi trẻ mà thiếu đi sự nỗ lực sẽ trở nên nhạt nhòa và vô nghĩa. Ngược lại, khi biết cố gắng hết mình, mỗi người sẽ tạo nên dấu ấn riêng và đóng góp tích cực cho xã hội. Hãy sống một tuổi trẻ trọn vẹn, dám ước mơ và dám hành động, bởi chính sự nỗ lực hôm nay sẽ quyết định tương lai của ngày mai.

Câu 1.
Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba.

Câu 2.
Một số chi tiết cho thấy chị Bớt không giận mẹ:

• Vui mừng khi mẹ về ở cùng: “Bớt rất mừng”
• Dù gặng hỏi mẹ nhưng vẫn nhẹ nhàng, lo lắng cho mẹ
• Chăm sóc, cưu mang mẹ khi mẹ gặp khó khăn
• Ôm mẹ và trấn an: “Con có nói gì đâu…”

Câu 3.
Nhân vật Bớt là người:

• Hiếu thảo, giàu tình cảm: yêu thương, chăm sóc mẹ dù từng bị đối xử bất công
• Bao dung, vị tha: không oán trách quá khứ
• Chịu thương chịu khó: vừa làm việc, vừa nuôi con, lo toan gia đình
  → Là hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ nông thôn giàu đức hi sinh.

Câu 4.
Hành động ôm mẹ và lời nói của Bớt thể hiện:

• Sự yêu thương, thấu hiểu và cảm thông với mẹ
• Xóa bỏ mặc cảm, ân hận trong lòng mẹ
• Khẳng định tấm lòng bao dung, không chấp nhặt quá khứ của Bớt
  → Là chi tiết cảm động, làm nổi bật tình mẫu tử thiêng liêng.

Câu 5.
Thông điệp: Trong gia đình, cần yêu thương công bằng giữa các con và biết trân trọng tình thân.

Lí giải:
Sự phân biệt đối xử có thể gây tổn thương sâu sắc, làm rạn nứt tình cảm gia đình. Tuy nhiên, tình yêu thương và sự bao dung có thể hàn gắn tất cả. Vì vậy, mỗi người cần sống vị tha, biết yêu thương và gìn giữ những mối quan hệ ruột thịt.

Câu 1

Bài thơ “Bàn giao” của Vũ Quần Phương là lời tâm tình sâu lắng của người ông dành cho cháu, qua đó gợi lên ý nghĩa thiêng liêng của sự kế thừa giữa các thế hệ. Hình ảnh “bàn giao” được lặp lại nhiều lần không chỉ diễn tả hành động trao truyền mà còn chứa đựng biết bao yêu thương, nâng niu. Người ông không trao cho cháu những tháng ngày vất vả, đau thương của quá khứ mà chỉ giữ lại cho mình những nhọc nhằn, mất mát. Thay vào đó, ông gửi gắm những gì đẹp đẽ nhất: hương bưởi tháng giêng, sắc xanh của cỏ mùa xuân, những con người “đẫm nắng, đẫm yêu thương”. Đặc biệt, “câu thơ vững gót làm người” chính là bài học sống quý giá mà ông muốn cháu ghi nhớ suốt đời. Bài thơ vì thế không chỉ là lời dặn dò mà còn là biểu tượng cho tình yêu thương bao dung của thế hệ đi trước. Qua đó, người đọc thêm trân trọng những giá trị mà cha ông đã gìn giữ và trao lại, đồng thời ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc tiếp nối và phát huy những điều tốt đẹp ấy.

Câu 2

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, không chỉ bởi sự nhiệt huyết, đam mê mà còn bởi đó là giai đoạn con người được trải nghiệm, khám phá và trưởng thành. Vì vậy, trải nghiệm đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ, góp phần tạo nên bản lĩnh và giá trị sống của mỗi người.

Trải nghiệm là quá trình con người trực tiếp tham gia, va chạm với thực tế cuộc sống, từ đó rút ra bài học và tích lũy kinh nghiệm. Đối với tuổi trẻ, trải nghiệm không chỉ là những chuyến đi xa, những điều mới lạ, mà còn là việc dám thử sức, dám đối mặt với khó khăn và thất bại. Chính trong quá trình đó, mỗi người hiểu rõ hơn về bản thân, nhận ra điểm mạnh, điểm yếu và dần hoàn thiện mình.

Trải nghiệm giúp tuổi trẻ trưởng thành. Những kiến thức trong sách vở là cần thiết, nhưng nếu không được kiểm chứng bằng thực tế thì sẽ trở nên khô khan và thiếu chiều sâu. Khi bước ra ngoài cuộc sống, người trẻ học được cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề và thích nghi với những biến đổi không ngừng. Hơn nữa, trải nghiệm còn giúp hình thành bản lĩnh. Những vấp ngã, thất bại tuy có thể khiến ta đau đớn, nhưng lại là “người thầy” quý giá, dạy ta kiên cường và mạnh mẽ hơn.

Không chỉ vậy, trải nghiệm còn giúp tuổi trẻ tìm ra đam mê và định hướng tương lai. Nhiều người chỉ thực sự hiểu mình muốn gì khi đã thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Nếu chỉ bó hẹp bản thân trong vùng an toàn, con người rất dễ rơi vào trạng thái mơ hồ, thiếu mục tiêu. Trải nghiệm vì thế chính là chìa khóa để mỗi người khám phá con đường phù hợp với mình.

Tuy nhiên, trải nghiệm không đồng nghĩa với việc sống buông thả hay bất chấp mọi giới hạn. Người trẻ cần lựa chọn những trải nghiệm tích cực, lành mạnh và có ý nghĩa. Đồng thời, cần biết cân bằng giữa trải nghiệm và học tập, giữa khám phá và trách nhiệm. Những hành động nông nổi, thiếu suy nghĩ có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc, làm mất đi giá trị đích thực của tuổi trẻ.

Trong thực tế, nhiều bạn trẻ ngày nay vẫn còn e ngại, sợ thất bại nên không dám thử sức. Ngược lại, cũng có những người chạy theo trải nghiệm một cách mù quáng, chỉ để thỏa mãn bản thân mà quên đi mục tiêu lâu dài. Cả hai thái độ này đều cần được điều chỉnh để tuổi trẻ thực sự trở thành quãng thời gian ý nghĩa.

Có thể nói, tuổi trẻ mà không có trải nghiệm giống như một cuốn sách chưa được mở. Hãy dám bước ra khỏi vùng an toàn, dám thử và dám sai, bởi chính những trải nghiệm ấy sẽ làm nên một phiên bản tốt hơn của mỗi chúng ta. Khi biết sống hết mình và có trách nhiệm với những gì mình lựa chọn, tuổi trẻ sẽ không trôi qua vô nghĩa mà trở thành hành trang quý giá cho suốt cuộc đời.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Trong bài thơ, người ông bàn giao cho cháu những điều sau:

• Gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng
• Tháng giêng hương bưởi, cỏ mùa xuân
• Những con người “đẫm nắng, đẫm yêu thương”
• Một chút buồn, chút ngậm ngùi, cô đơn
• “Câu thơ vững gót làm người” (bài học, giá trị sống)

Câu 3.
Người ông không muốn bàn giao những tháng ngày vất vả, đau thương (sương muối, chiến tranh, loạn lạc…) vì:

• Đó là những ký ức nặng nề, đau khổ của quá khứ
• Ông muốn cháu được sống trong bình yên, hạnh phúc, không phải gánh chịu mất mát
• Thể hiện tình yêu thương, sự che chở của thế hệ đi trước dành cho thế hệ sau

→ Nói cách khác: ông giữ lại nỗi đau, chỉ trao đi những điều đẹp đẽ.

Câu 4.
Biện pháp điệp ngữ: “bàn giao”, “ông sẽ bàn giao”, “ông bàn giao”

Phân tích:

• Nhấn mạnh hành động trao truyền giữa các thế hệ
• Tạo nhịp điệu cho bài thơ, khiến cảm xúc liền mạch
• Làm nổi bật ý nghĩa thiêng liêng của sự kế thừa: không chỉ là vật chất mà còn là kí ức, tình yêu thương, bài học làm người

Câu 5. (Đoạn văn 5–7 câu)

Chúng ta hôm nay được thừa hưởng rất nhiều giá trị quý báu từ thế hệ cha ông đi trước, từ truyền thống văn hóa đến những bài học làm người sâu sắc. Vì vậy, mỗi người cần có thái độ trân trọng và biết ơn đối với những điều đã được “bàn giao” ấy. Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ, chúng ta còn phải có ý thức phát huy và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống hiện đại. Đồng thời, cần sống có trách nhiệm, không làm mai một hay đánh mất những thành quả mà cha ông đã dày công xây dựng. Bên cạnh đó, thế hệ trẻ cũng cần không ngừng học hỏi, sáng tạo để tiếp nối và làm giàu thêm những giá trị ấy. Có như vậy, sự “bàn giao” giữa các thế hệ mới thực sự có ý nghĩa bền vững.

Bài 2

Câu 1 (2,0 điểm): Đoạn văn (~200 chữ)

Con người không tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó mật thiết với thế giới xung quanh, vì vậy việc biết yêu thương vạn vật là một phẩm chất vô cùng cần thiết. Vạn vật, từ cây cỏ, dòng sông đến muôn loài sinh vật, đều có giá trị riêng và góp phần làm nên sự sống trên Trái Đất. Khi con người biết yêu thương và trân trọng thiên nhiên, chúng ta sẽ có ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn sự cân bằng sinh thái và xây dựng một cuộc sống bền vững. Ngược lại, sự thờ ơ, vô cảm sẽ dẫn đến những hành động tàn phá, gây tổn hại không chỉ cho thiên nhiên mà còn cho chính cuộc sống của con người. Yêu thương vạn vật còn giúp con người trở nên tinh tế, nhân hậu hơn, biết lắng nghe và đồng cảm với những điều nhỏ bé quanh mình. Đó không chỉ là tình cảm mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân. Vì vậy, mỗi người cần bắt đầu từ những hành động giản dị như bảo vệ cây xanh, không xả rác bừa bãi, cư xử thân thiện với môi trường sống. Khi biết yêu thương vạn vật, con người cũng đang góp phần làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp và ý nghĩa hơn.

Câu 2 (4,0 điểm): Bài văn (~600 chữ)

Đoạn thơ trong bài Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện nỗi xót xa, lòng căm phẫn và tình yêu quê hương sâu sắc của tác giả.

Trước hết, đoạn thơ mở ra bằng một bức tranh quê hương thanh bình, giàu bản sắc văn hóa. Hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi lên một vùng quê trù phú, ấm no. Những giá trị văn hóa truyền thống được thể hiện qua “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Đó không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn là vẻ đẹp của đời sống tinh thần, của bản sắc dân tộc được gìn giữ qua bao thế hệ. Giọng thơ nhẹ nhàng, tự hào đã tái hiện một quê hương yên bình, đáng yêu và giàu sức sống.

Tuy nhiên, bức tranh ấy nhanh chóng bị phá vỡ khi chiến tranh ập đến. Câu thơ “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp” như một bước ngoặt, mở ra cảnh tượng đau thương. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi tả sự tàn phá dữ dội của chiến tranh. Những câu thơ ngắn, dồn dập như “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” đã khắc họa rõ nét sự mất mát, hoang tàn. Không chỉ thiên nhiên bị tàn phá mà cuộc sống con người cũng rơi vào cảnh khốn cùng.

Đặc biệt, tác giả sử dụng những hình ảnh mang tính biểu tượng sâu sắc như “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu” để tố cáo sự tàn bạo của kẻ thù. Hình ảnh này vừa chân thực vừa giàu tính ám ảnh, thể hiện nỗi kinh hoàng mà chiến tranh gây ra. Những giá trị văn hóa trước đó cũng bị hủy hoại: “Mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả”, “Đám cưới chuột… bây giờ tan tác về đâu?”. Những hình ảnh vốn quen thuộc trong tranh Đông Hồ nay trở nên tan hoang, gợi lên sự mất mát cả về vật chất lẫn tinh thần.

Sự đối lập giữa hai bức tranh trước và sau chiến tranh đã làm nổi bật nỗi đau sâu sắc của quê hương. Nếu trước chiến tranh là sự yên bình, trù phú thì sau chiến tranh là cảnh hoang tàn, chia lìa. Qua đó, tác giả bày tỏ nỗi xót xa trước sự tàn phá của chiến tranh, đồng thời thể hiện lòng căm thù giặc sâu sắc.

Không chỉ dừng lại ở việc phản ánh hiện thực, đoạn thơ còn chứa đựng tình yêu quê hương tha thiết của tác giả. Chính tình yêu ấy đã khiến nỗi đau trở nên day dứt hơn, đồng thời cũng là nguồn sức mạnh để hướng tới một tương lai hồi sinh.

Tóm lại, bằng những hình ảnh giàu sức gợi và nghệ thuật đối lập đặc sắc, Hoàng Cầm đã làm nổi bật sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh. Đoạn thơ không chỉ là tiếng nói của nỗi đau mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình và tình yêu quê hương đất nước.

Bài 1

Câu 1 (0,5 điểm):
Phương thức biểu đạt chính: nghị luận (kết hợp biểu cảm và miêu tả).

Câu 2 (0,5 điểm):
Nội dung văn bản:
→ Văn bản thể hiện thực trạng con người vô tình gây tổn thương đến thiên nhiên, vạn vật và cả con người xung quanh; từ đó nhắc nhở con người cần sống tinh tế, biết yêu thương, nâng niu và trân trọng mọi điều trong cuộc sống.

Câu 3 (1,0 điểm):

• Biện pháp tu từ: nhân hóa (kết hợp điệp cấu trúc).
• Phân tích:
  Tác giả nhân hóa các sự vật như “mặt đất”, “đại dương”, “cánh rừng”, “dòng sông”… với những phẩm chất của con người như “tha thứ”, “độ lượng”, “nhẫn nhịn”, “bao dung”. Đồng thời, việc lặp lại cấu trúc “quen…” nhấn mạnh sự nhẫn nại, cam chịu của thiên nhiên và vạn vật trước những tổn thương do con người gây ra. Qua đó, tác giả làm nổi bật sự vô tâm của con người và khơi gợi ý thức trách nhiệm, lòng trân trọng đối với thế giới xung quanh.

Câu 4 (1,0 điểm)
Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:
→ Đó là một cách nói ẩn dụ, nhằm nhắc nhở con người cần trải qua cảm giác đau đớn để thấu hiểu thế nào là tổn thương.
→ Khi tự mình cảm nhận nỗi đau, con người sẽ biết đồng cảm, sống cẩn trọng hơn, tránh gây tổn thương cho người khác và vạn vật.
→ Qua đó, thức tỉnh con người không nên vô cảm trước những điều nhỏ bé quanh mình.

Câu 5 (1,0 điểm):
Bài học ý nghĩa nhất:
→ Con người cần sống tinh tế, biết yêu thương và trân trọng mọi sự sống, từ thiên nhiên đến con người; đồng thời phải có ý thức hạn chế gây tổn thương cho những gì xung quanh mình.

Câu 1 (2,0 điểm): Đoạn văn (~200 chữ)

Bài thơ Tự miễn của Hồ Chí Minh là lời tự khuyên giản dị mà sâu sắc về thái độ sống trước nghịch cảnh. Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng hình ảnh đối lập giữa “mùa đông tiêu điều” và “mùa xuân ấm áp” để khẳng định một quy luật tất yếu của tự nhiên cũng như cuộc đời: sau gian khổ sẽ là thành quả tốt đẹp. Từ quy luật ấy, tác giả liên hệ đến chính bản thân mình, coi “tai ương” không phải là điều đáng sợ mà là cơ hội để “rèn luyện” ý chí và tinh thần. Câu thơ cuối thể hiện rõ tinh thần lạc quan, ý chí kiên cường của người chiến sĩ cách mạng: càng trong gian nan, tinh thần càng thêm “hăng hái”. Với ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, bài thơ không chỉ thể hiện bản lĩnh vững vàng của Hồ Chí Minh mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho người đọc. Qua đó, ta nhận ra rằng thái độ trước khó khăn chính là yếu tố quyết định giúp con người vượt qua nghịch cảnh và vươn tới thành công.

Câu 2 (4,0 điểm): Bài văn (~600 chữ)

Trong hành trình sống, con người không thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách. Tuy nhiên, chính những thử thách ấy lại mang ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự trưởng thành và phát triển của mỗi người.

Thử thách là những khó khăn, trở ngại mà con người phải đối mặt trong cuộc sống. Đó có thể là thất bại trong học tập, công việc, những biến cố bất ngờ hay hoàn cảnh khắc nghiệt. Thoạt nhìn, thử thách thường khiến con người mệt mỏi, chán nản, thậm chí muốn buông xuôi. Nhưng nếu nhìn nhận một cách tích cực, ta sẽ thấy thử thách chính là cơ hội để rèn luyện bản thân.

Trước hết, thử thách giúp con người trở nên mạnh mẽ và kiên cường hơn. Khi đối mặt với khó khăn, con người buộc phải tìm cách vượt qua, từ đó rèn luyện ý chí, nghị lực và bản lĩnh. Không có thử thách, con người dễ trở nên yếu đuối, thiếu khả năng thích nghi. Giống như kim cương phải trải qua áp lực lớn mới trở nên quý giá, con người cũng cần thử thách để hoàn thiện mình.

Bên cạnh đó, thử thách còn giúp con người nhận ra giá trị của thành công. Nếu mọi thứ đều dễ dàng đạt được, con người sẽ không biết trân trọng những gì mình có. Chính những lần vấp ngã, thất bại giúp ta hiểu rõ hơn về bản thân, rút ra bài học kinh nghiệm và trưởng thành hơn trong suy nghĩ cũng như hành động.

Không chỉ vậy, thử thách còn mở ra cơ hội khám phá tiềm năng của bản thân. Nhiều người chỉ khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn mới phát hiện ra khả năng tiềm ẩn của mình. Những giới hạn tưởng chừng không thể vượt qua lại có thể bị phá vỡ khi con người quyết tâm và nỗ lực hết mình.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể vượt qua thử thách một cách tích cực. Một số người dễ dàng nản chí, bỏ cuộc khi gặp khó khăn. Điều đó khiến họ đánh mất cơ hội phát triển và hoàn thiện bản thân. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình tinh thần lạc quan, dám đối mặt và không ngừng cố gắng.

Để biến thử thách thành cơ hội, con người cần có thái độ sống đúng đắn. Trước hết, cần giữ vững niềm tin vào bản thân, không sợ thất bại. Đồng thời, phải biết học hỏi từ những sai lầm và không ngừng vươn lên. Ngoài ra, sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và xã hội cũng là nguồn động lực quan trọng giúp con người vượt qua khó khăn.

Tóm lại, thử thách là một phần tất yếu của cuộc sống và mang ý nghĩa to lớn đối với sự trưởng thành của mỗi người. Thay vì né tránh, chúng ta nên đối diện và vượt qua thử thách bằng ý chí và nghị lực. Bởi chính trong gian nan, con người mới thực sự khám phá và khẳng định giá trị của bản thân.

Bài 1

Câu 1 (0,5 điểm):
Phương thức biểu đạt chính: nghị luận (kết hợp với biểu cảm).

Câu 2 (0,5 điểm):
Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt (Đường luật).

Câu 3 (1,0 điểm):

• Biện pháp tu từ: tương phản (đối lập).
• Phân tích:
  Hình ảnh “mùa đông tiêu điều rét mướt” được đặt đối lập với “mùa xuân ấm áp huy hoàng”. Sự tương phản này làm nổi bật quy luật của tự nhiên và cuộc sống: sau khó khăn, gian khổ sẽ là những điều tốt đẹp. Qua đó, tác giả gửi gắm niềm tin lạc quan: gian nan chính là tiền đề để đạt tới thành công.

Câu 4 (1,0 điểm)
Trong bài thơ, tai ương không chỉ là điều tiêu cực mà còn mang ý nghĩa tích cực:
→ Là thử thách giúp rèn luyện con người, làm cho tinh thần trở nên mạnh mẽ, kiên cường và hăng hái hơn.
→ Tai ương trở thành động lực để con người trưởng thành.

Câu 5 (1,0 điểm):
Bài học ý nghĩa nhất:
→ Cần có tinh thần lạc quan, bản lĩnh vượt qua khó khăn. Những thử thách trong cuộc sống không phải để quật ngã ta mà để rèn luyện ta trở nên mạnh mẽ và trưởng thành hơn.