PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

CON YÊU CON GHÉT

   Lược phần đầu: Bớt và Nở đều là con gái bà Ngải nhưng lại nhận sự đối xử phân biệt yêu ghét trái ngược từ mẹ đến mức Bớt từng phải ấm ức khóc ầm ĩ: "Bu đừng có con yêu con ghét! Được, đã thế xem sau này bu già, một mình cái Nở có nuôi bu không, hay lúc ấy lại phải gọi đến tôi?". Sau này hai cô con gái đi lấy chồng, bà vẫn đối xử kiểu phân biệt, có gì cũng bù trì cho Nở, tiền nong gửi cả Nở nhưng rồi lại bị chính Nở dáo dở lấy hết tiền gom góp dành dụm của bà. Bà giận, khóa cửa, xuống cuối làng ở với mẹ con Bớt.

   [...] Thấy mẹ đem quần áo nồi niêu đến ở chung, Bớt rất mừng. Nhưng chị cố gặng mẹ cho hết lẽ:

   - Bu nghĩ kĩ đi. Chẳng sau này lại phiền bu ra, như chị Nở thì con không muốn...

   Nghe con nhắc đến thế thì cụ lại ngượng. Bà cụ gượng cười:

   - Mày khác, nó khác. Với cái gì mà phải nghĩ hở con? Đây này, bu cứ tính thế này: Bao giờ đánh xong thằng Mỹ, bố con Hiên với cậu Tấn nó về, lúc bấy giờ ở đâu rồi hãy hay. Còn bây giờ bu cứ ở đây với mẹ con mày, chứ bu ở trên ấy một mình, vong vóng cũng buồn, mà mẹ con mày dưới này thì bấn quá. Mày thì đã lắm thứ công tác. Lại còn lo làm điểm lấy thóc nuôi con...

   Từ ngày bà đến ở chung, Bớt như người được cất đi một gánh nặng trên vai. Giờ Bớt chỉ lo công tác với ra đồng làm, giá có phải đi họp hay đi học dăm bảy ngày liền như lớp học chống sâu bệnh cho lúa vừa rồi, là Bớt có thể yên trí đùm gạo đi được, không phải như cái đận ngày xưa vừa họp đấy, mà bụng thì nôn lên với mấy đứa con còn vất vạ ra ở nhà, gửi liều cho hàng xóm. Mấy đứa trẻ được bà trông, chỉ vài tháng đã lớn, béo ra trông thấy. [...]

   [...] Bớt kéo con vào lòng, vạch tóc con ra và chỉ vào cái sẹo to bằng cái trôn bát ở gần đỉnh đầu, vô tình kể với bà:

  - Còn bố nó ở nhà, bố nó thương con này nhất, bố nó cứ bảo: Tội! Con gái xấu xí.

   Bà cụ thở dài và buột miệng cái điều mà bà vẫn lấy làm ân hận:

   - Ừ, đáng ra là thế, con nào chả là con. Có mẹ cổ nhân cổ sơ, ngày xưa mẹ mới dọa ra thế chứ!

   Bớt vội buông bé Hiên, ôm lấy mẹ:

   - Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?

1966 - 1974

 (Vũ Thị Thường, Tuyển tập truyện ngắn Việt Nam 1945 - 2005, NXB Công an Nhân dân, 2005, tr.20 - 23)

Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5 (trình bày ngắn gọn)

Câu 1. Xác định ngôi kể của người kể chuyện.

Câu 2. Chỉ ra một số chi tiết về cách ứng xử của chị Bớt Dương trong văn bản cho thấy chị không giận mẹ dù trước đó từng bị mẹ phân biệt đối xử.

Câu 3. Qua đoạn trích, anh/chị thấy nhân vật Bớt là người như thế nào?

Câu 4. Hành động ôm lấy vai mẹ và câu nói của chị Bớt: "- Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?" có ý nghĩa gì?

Câu 5. Qua văn bản, hãy nêu một thông điệp mà anh/chị thấy có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống hôm nay

Bước sang năm 2022, chúng ta nghe thấy và nhìn thấy biến đổi khí hậu ở mọi nơi, cả ở ngoài đời thực, cả trong ngôn ngữ và trong nghệ thuật. Giữa một thế giới nơi tất cả các giọng nói - hay thậm chí là giọng hát - đều gợi nhắc về một thảm kịch toàn cầu đang cận kề, biến đổi khí hậu đã đi vào tâm thức của mọi người và tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần. Một hậu quả đáng chú ý là sự xuất hiện của hiện tượng tâm lí “tiếc thương sinh thái” (ecological grief).

   Cụm từ “tiếc thương sinh thái” xuất hiện lần đầu trong một bài viết vào năm 2018 của hai nhà khoa học xã hội Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis, trong đó họ định nghĩa tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ trước những mất mát về sinh thái mà con người hoặc là đã trải qua, hoặc là tin rằng đang ở phía trước. Những mất mát này có thể đa dạng, ví dụ như sự biến mất của các loài sinh vật hay sự thay đổi ở các cảnh quan quan trọng đối với đời sống tinh thần, song điểm chung là chúng đều do biến đổi khí hậu gây ra và đều khiến tâm trí con người phản ứng tương tự như khi mất người thân. Theo Cunsolo và Ellis, tiếc thương sinh thái là một phản ứng có thể đoán trước được, nhất là ở những cộng đồng vẫn còn sinh sống, làm việc và giữ các mối quan hệ văn hoá mật thiết với môi trường tự nhiên. Hai tác giả này đưa ra hai trường hợp cụ thể: những người Inuit ở miền Bắc Canada và những người làm nghề trồng trọt ở Australia. Lúc được hỏi về sự thay đổi môi trường chóng vánh ở nơi mình sống, cả hai cộng đồng này đều có chung những cảm xúc như nỗi thất vọng, u sầu, hay thậm chí là ý nghĩ muốn tự sát, mặc dù họ sinh sống ở hai nơi hoàn toàn khác nhau về mặt địa lí, phong tục tập quán, và còn bị ảnh hưởng bởi các loại thiên tai hoàn toàn khác nhau.

   [...] Như bất kì vấn đề sức khỏe tâm thần nào khác, nỗi tiếc thương sinh thái ăn sâu vào tâm trí một người và thường xuyên đẩy họ vào trạng thái khủng hoảng hiện sinh. Cunsolo và Ellis ghi nhận câu trả lời của một người Inuit như sau: “Inuit là dân tộc băng biển. Băng biển không còn, làm sao chúng tôi còn là dân tộc băng biển được nữa?”. Và những cảm xúc như vậy thực sự cũng chẳng còn xa lạ gì nữa: khi rừng Amazon bốc cháy năm 2019, các tộc người bản địa ở Brazil như người Tenharim, người Guató và người Guarani đều đã nói rằng họ đang mất hết tất cả và khó có thể gìn giữ được truyền thống văn hoá của mình khi mà cánh rừng quê hương đang bốc cháy ngùn ngụt. [...] Có thể thấy, đối với người ở nơi “tiền tuyến” của biến đổi khí hậu - cho dù là cộng đồng địa phương hay là các nhà nghiên cứu thực địa, việc chứng kiến và cảm nhận trực tiếp hậu quả của biến đổi khí hậu đã để lại tác động tâm lí nghiêm trọng, bởi những người này đã lâu ngày gần gũi và gắn bó với môi trường đang bị hủy hoại. [...]

   Tiếc thay, sau hàng thập kỉ biết đến mối nguy hại của biến đổi khí hậu, nỗi tiếc thương sinh thái đã bắt đầu ảnh hưởng tới cả người ở hậu phương. Tháng 12/2021, Caroline Hickman và cộng sự công bố một cuộc thăm dò về cảm xúc trước biến đổi khí hậu của 1,000 trẻ em và thanh thiếu niên từ mỗi quốc gia trong tổng số 10 nước Anh, Australia, Ấn Độ, Bồ Đào Nha, Brazil, Hoa Kì, Nigeria, Pháp, Phần Lan và Philippines. Trong số những người được hỏi, 59% thấy “rất hoặc cực kì lo” về biến đổi khí hậu, và 45% thừa nhận rằng cảm xúc của họ về biến đổi khí hậu có ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống thường ngày. Nỗi lo về biến đổi khí hậu và sự chấp nhận tận thế đang cận kề đều là các cảm xúc không hiếm gặp ở những người trẻ ngày nay, nhất là kể từ khi đại dịch COVID-19 bắt đầu.

(Nguyễn Bình, Báo điện tử Tia sáng, 25/1/2022)

Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5 (trình bày ngắn gọn):

Câu 1. Theo bài viết trên, hiện tượng tiếc thương sinh thái là gì?

Câu 2. Bài viết trên trình bày thông tin theo trình tự nào?

Câu 3. Tác giả đã sử dụng những bằng chứng nào để cung cấp thông tin cho người đọc?

Câu 4. Anh/chị hãy nhận xét về cách tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu của tác giả trong văn bản.

Câu 5. Thông điệp sâu sắc nhất mà anh/chị nhận được từ bài viết trên là gì?

Bước sang năm 2022, chúng ta nghe thấy và nhìn thấy biến đổi khí hậu ở mọi nơi, cả ở ngoài đời thực, cả trong ngôn ngữ và trong nghệ thuật. Giữa một thế giới nơi tất cả các giọng nói - hay thậm chí là giọng hát - đều gợi nhắc về một thảm kịch toàn cầu đang cận kề, biến đổi khí hậu đã đi vào tâm thức của mọi người và tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần. Một hậu quả đáng chú ý là sự xuất hiện của hiện tượng tâm lí “tiếc thương sinh thái” (ecological grief). Cụm từ “tiếc thương sinh thái” xuất hiện lần đầu trong một bài viết vào năm 2018 của hai nhà khoa học xã hội Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis, trong đó họ định nghĩa tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ trước những mất mát về sinh thái mà con người hoặc là đã trải qua, hoặc là tin rằng đang ở phía trước. Những mất mát này có thể đa dạng, ví dụ như sự biến mất của các loài sinh vật hay sự thay đổi ở các cảnh quan quan trọng đối với đời sống tinh thần, song điểm chung là chúng đều do biến đổi khí hậu gây ra và đều khiến tâm trí con người phản ứng tương tự như khi mất người thân. Theo Cunsolo và Ellis, tiếc thương sinh thái là một phản ứng có thể đoán trước được, nhất là ở những cộng đồng vẫn còn sinh sống, làm việc và giữ các mối quan hệ văn hoá mật thiết với môi trường tự nhiên. Hai tác giả này đưa ra hai trường hợp cụ thể: những người Inuit ở miền Bắc Canada và những người làm nghề trồng trọt ở Australia. Lúc được hỏi về sự thay đổi môi trường chóng vánh ở nơi mình sống, cả hai cộng đồng này đều có chung những cảm xúc như nỗi thất vọng, u sầu, hay thậm chí là ý nghĩ muốn tự sát, mặc dù họ sinh sống ở hai nơi hoàn toàn khác nhau về mặt địa lí, phong tục tập quán, và còn bị ảnh hưởng bởi các loại thiên tai hoàn toàn khác nhau. [...] Như bất kì vấn đề sức khỏe tâm thần nào khác, nỗi tiếc thương sinh thái ăn sâu vào tâm trí một người và thường xuyên đẩy họ vào trạng thái khủng hoảng hiện sinh. Cunsolo và Ellis ghi nhận câu trả lời của một người Inuit như sau: “Inuit là dân tộc băng biển. Băng biển không còn, làm sao chúng tôi còn là dân tộc băng biển được nữa?”. Và những cảm xúc như vậy thực sự cũng chẳng còn xa lạ gì nữa: khi rừng Amazon bốc cháy năm 2019, các tộc người bản địa ở Brazil như người Tenharim, người Guató và người Guarani đều đã nói rằng họ đang mất hết tất cả và khó có thể gìn giữ được truyền thống văn hoá của mình khi mà cánh rừng quê hương đang bốc cháy ngùn ngụt. [...] Có thể thấy, đối với người ở nơi “tiền tuyến” của biến đổi khí hậu - cho dù là cộng đồng địa phương hay là các nhà nghiên cứu thực địa, việc chứng kiến và cảm nhận trực tiếp hậu quả của biến đổi khí hậu đã để lại tác động tâm lí nghiêm trọng, bởi những người này đã lâu ngày gần gũi và gắn bó với môi trường đang bị hủy hoại. [...] Tiếc thay, sau hàng thập kỉ biết đến mối nguy hại của biến đổi khí hậu, nỗi tiếc thương sinh thái đã bắt đầu ảnh hưởng tới cả người ở hậu phương. Tháng 12/2021, Caroline Hickman và cộng sự công bố một cuộc thăm dò về cảm xúc trước biến đổi khí hậu của 1,000 trẻ em và thanh thiếu niên từ mỗi quốc gia trong tổng số 10 nước Anh, Australia, Ấn Độ, Bồ Đào Nha, Brazil, Hoa Kì, Nigeria, Pháp, Phần Lan và Philippines. Trong số những người được hỏi, 59% thấy “rất hoặc cực kì lo” về biến đổi khí hậu, và 45% thừa nhận rằng cảm xúc của họ về biến đổi khí hậu có ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống thường ngày. Nỗi lo về biến đổi khí hậu và sự chấp nhận tận thế đang cận kề đều là các cảm xúc không hiếm gặp ở những người trẻ ngày nay, nhất là kể từ khi đại dịch COVID-19 bắt đầu. (Nguyễn Bình, Báo điện tử Tia sáng, 25/1/2022) Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5 (trình bày ngắn gọn): Câu 1. Theo bài viết trên, hiện tượng tiếc thương sinh thái là gì? Câu 2. Bài viết trên trình bày thông tin theo trình tự nào? Câu 3. Tác giả đã sử dụng những bằng chứng nào để cung cấp thông tin cho người đọc? Câu 4. Anh/chị hãy nhận xét về cách tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu của tác giả trong văn bản. Câu 5. Thông điệp sâu sắc nhất mà anh/chị nhận được từ bài viết trên là gì?

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích bài thơ Tự miễn của Hồ Chí Minh. Câu 2 (4.0 điểm): Viết một bài văn có dung lượng khoảng 600 chữ trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của những thử thách trong cuộc sống.

Đề tham khảo giữa kì số 2 Bài GV giao Bài 1 (4 điểm) Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: TỰ MIỄN (Tự khuyên mình) Phiên âm: Một hữu đông hàn tiều tụy cảnh, Tương vô xuân noãn đích huy hoàng; Tai ương bả ngã lai đoàn luyện, Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương. Dịch nghĩa: Không có cảnh mùa đông tiêu điều rét mướt, Sẽ không có mùa xuân ấm áp huy hoàng; Tai ương rèn luyện ta, Khiến cho tinh thần ta càng thêm hăng hái. Dịch thơ: Ví không có cảnh đông tàn, Thì đâu có cảnh huy hoàng ngày xuân; Nghĩ mình trong bước gian truân, Tai ương rèn luyện tinh thần thêm hăng. (Thơ Hồ Chí Minh, Cảnh Nguyên và Hồ Văn Sơn biên soạn, trang 380-381) Câu 1 (0.5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ. Câu 2 (0.5 điểm): Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Câu 3 (1.0 điểm): Xác định và phân tích một biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau: Một hữu đông hàn tiều tụy cảnh, Tương vô xuân noãn đích huy hoàng; Câu 4 (1.0 điểm): Tai ương vốn là những điều tiêu cực, song trong bài thơ này, đối với nhân vật trữ tình, tai ương có ý nghĩa gì? Câu 5 (1.0 điểm): Bài học ý nghĩa nhất anh/chị rút ra từ bài thơ là gì?

Adududuudududuuduuudu

Adududuudududuuduuudu

Câu 1 Nhân vật phu nhân trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp là hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ phong kiến mang vẻ đẹp toàn diện cả về tài năng, nhân cách và đức hạnh. Trước hết, phu nhân là người phụ nữ có học thức, giỏi văn chương, khéo léo nữ công gia chánh, cư xử lễ độ, đoan trang, được chồng yêu quý và kính trọng. Không chỉ vậy, bà còn là người vợ thấu hiểu, luôn khuyên răn chồng sống cần mẫn, hết lòng vì việc nước. Khi Đinh Hoàn qua đời nơi đất khách, phu nhân bộc lộ tình cảm thủy chung sâu sắc, nỗi đau thương tột cùng trước sự mất mát không gì bù đắp. Dù được người nhà khuyên can, bà vẫn một lòng giữ trọn tiết nghĩa, sẵn sàng hi sinh bản thân để theo chồng. Cái chết của phu nhân vừa thể hiện lòng chung thủy son sắt, vừa cho thấy bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến khi đạo đức “trinh liệt” được đề cao tuyệt đối. Qua nhân vật này, tác giả vừa ca ngợi đức hạnh cao đẹp của người phụ nữ, vừa gợi lên niềm xót thương sâu sắc. Câu 2 (4,0 điểm) Trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp, nhân vật Đinh Hoàn hiện lên như hình ảnh tiêu biểu của một kẻ sĩ phong kiến mang trong mình lý tưởng cao đẹp: hết lòng vì việc nước, đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân. Từ hình tượng ấy, ta có thể suy ngẫm sâu sắc về trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước trong mọi thời đại. Trí thức là những người có tri thức, có hiểu biết và năng lực tư duy vượt trội, vì vậy họ luôn giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội. Trách nhiệm lớn nhất của người trí thức đối với đất nước chính là đem tài năng, hiểu biết của mình để phục vụ cộng đồng, dân tộc. Đinh Hoàn dù sức khỏe yếu vẫn nhận mệnh đi sứ, gánh trên vai trọng trách bang giao quốc gia. Trước lúc qua đời, điều khiến ông day dứt không phải là bản thân mà là “việc nước chưa lo trọn vẹn”. Đó chính là biểu hiện cao đẹp của tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước của người trí thức chân chính. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành bổn phận cá nhân, người trí thức còn cần giữ vững đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống đúng đắn. Trí thức nếu chỉ có tài mà thiếu tâm sẽ dễ chạy theo danh lợi, quay lưng với vận mệnh dân tộc. Trong lịch sử, những bậc hiền tài luôn được coi là nguyên khí của quốc gia bởi họ biết sống vì nghĩa lớn, dám hi sinh lợi ích riêng để bảo vệ đất nước. Đinh Hoàn chính là minh chứng cho kiểu trí thức “học để hành”, lấy việc giúp đời làm mục tiêu tối thượng. Trong xã hội hiện đại, trách nhiệm của người trí thức càng trở nên quan trọng và đa dạng hơn. Đó không chỉ là cống hiến trong khoa học, giáo dục, kinh tế hay văn hóa, mà còn là trách nhiệm lên tiếng trước cái xấu, cái sai, bảo vệ lẽ phải và giá trị nhân văn. Người trí thức cần có bản lĩnh, không thờ ơ trước các vấn đề của đất nước, không đứng ngoài những thách thức chung của xã hội. Sự im lặng vô trách nhiệm đôi khi cũng là một hình thức quay lưng với Tổ quốc. Bên cạnh đó, trí thức còn phải không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao năng lực của bản thân. Đất nước chỉ có thể phát triển khi đội ngũ trí thức đủ mạnh, đủ tâm và đủ tầm. Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, trách nhiệm ấy càng đòi hỏi trí thức phải vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa tiếp thu tinh hoa nhân loại để góp phần xây dựng một quốc gia giàu mạnh, văn minh. Tóm lại, từ hình tượng Đinh Hoàn, ta nhận ra rằng trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước không chỉ là nghĩa vụ mà còn là lý tưởng sống cao đẹp. Một người trí thức chân chính phải biết sống vì cộng đồng, dấn thân vì dân tộc và sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân cho tương lai của đất nước. Đó chính là giá trị bền vững vượt thời gian mà mỗi thế hệ trí thức cần noi theo.

Câu 1 Nhân vật phu nhân trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp là hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ phong kiến mang vẻ đẹp toàn diện cả về tài năng, nhân cách và đức hạnh. Trước hết, phu nhân là người phụ nữ có học thức, giỏi văn chương, khéo léo nữ công gia chánh, cư xử lễ độ, đoan trang, được chồng yêu quý và kính trọng. Không chỉ vậy, bà còn là người vợ thấu hiểu, luôn khuyên răn chồng sống cần mẫn, hết lòng vì việc nước. Khi Đinh Hoàn qua đời nơi đất khách, phu nhân bộc lộ tình cảm thủy chung sâu sắc, nỗi đau thương tột cùng trước sự mất mát không gì bù đắp. Dù được người nhà khuyên can, bà vẫn một lòng giữ trọn tiết nghĩa, sẵn sàng hi sinh bản thân để theo chồng. Cái chết của phu nhân vừa thể hiện lòng chung thủy son sắt, vừa cho thấy bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến khi đạo đức “trinh liệt” được đề cao tuyệt đối. Qua nhân vật này, tác giả vừa ca ngợi đức hạnh cao đẹp của người phụ nữ, vừa gợi lên niềm xót thương sâu sắc. Câu 2 (4,0 điểm) Trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp, nhân vật Đinh Hoàn hiện lên như hình ảnh tiêu biểu của một kẻ sĩ phong kiến mang trong mình lý tưởng cao đẹp: hết lòng vì việc nước, đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân. Từ hình tượng ấy, ta có thể suy ngẫm sâu sắc về trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước trong mọi thời đại. Trí thức là những người có tri thức, có hiểu biết và năng lực tư duy vượt trội, vì vậy họ luôn giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội. Trách nhiệm lớn nhất của người trí thức đối với đất nước chính là đem tài năng, hiểu biết của mình để phục vụ cộng đồng, dân tộc. Đinh Hoàn dù sức khỏe yếu vẫn nhận mệnh đi sứ, gánh trên vai trọng trách bang giao quốc gia. Trước lúc qua đời, điều khiến ông day dứt không phải là bản thân mà là “việc nước chưa lo trọn vẹn”. Đó chính là biểu hiện cao đẹp của tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước của người trí thức chân chính. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành bổn phận cá nhân, người trí thức còn cần giữ vững đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống đúng đắn. Trí thức nếu chỉ có tài mà thiếu tâm sẽ dễ chạy theo danh lợi, quay lưng với vận mệnh dân tộc. Trong lịch sử, những bậc hiền tài luôn được coi là nguyên khí của quốc gia bởi họ biết sống vì nghĩa lớn, dám hi sinh lợi ích riêng để bảo vệ đất nước. Đinh Hoàn chính là minh chứng cho kiểu trí thức “học để hành”, lấy việc giúp đời làm mục tiêu tối thượng. Trong xã hội hiện đại, trách nhiệm của người trí thức càng trở nên quan trọng và đa dạng hơn. Đó không chỉ là cống hiến trong khoa học, giáo dục, kinh tế hay văn hóa, mà còn là trách nhiệm lên tiếng trước cái xấu, cái sai, bảo vệ lẽ phải và giá trị nhân văn. Người trí thức cần có bản lĩnh, không thờ ơ trước các vấn đề của đất nước, không đứng ngoài những thách thức chung của xã hội. Sự im lặng vô trách nhiệm đôi khi cũng là một hình thức quay lưng với Tổ quốc. Bên cạnh đó, trí thức còn phải không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao năng lực của bản thân. Đất nước chỉ có thể phát triển khi đội ngũ trí thức đủ mạnh, đủ tâm và đủ tầm. Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, trách nhiệm ấy càng đòi hỏi trí thức phải vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa tiếp thu tinh hoa nhân loại để góp phần xây dựng một quốc gia giàu mạnh, văn minh. Tóm lại, từ hình tượng Đinh Hoàn, ta nhận ra rằng trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước không chỉ là nghĩa vụ mà còn là lý tưởng sống cao đẹp. Một người trí thức chân chính phải biết sống vì cộng đồng, dấn thân vì dân tộc và sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân cho tương lai của đất nước. Đó chính là giá trị bền vững vượt thời gian mà mỗi thế hệ trí thức cần noi theo.

Dù không bắt được tàu nhưng sao có thể quên được đường cơ chứ? Bảng hướng dẫn ở đâu cũng có. Mẹ biết dùng điện thoại công cộng, chỉ cần đến bốt điện thoại là có thể gọi được mà.” Chị dâu cô một mực cho rằng chắc chắn đã có chuyện gì đó xảy ra với mẹ, rằng thật khó hiểu khi mẹ không thể tìm thấy nhà anh cả chỉ vì không lên đúng chuyến tàu điện ngầm như bố. Có điều gì đã xảy ra với mẹ ư? Đó là suy nghĩ của những người