Câu 1

Bài thơ Bàn giao của Vũ Quần Phương là lời nhắn gửi đầy yêu thương của thế hệ đi trước dành cho thế hệ mai sau. Qua hình ảnh người ông, tác giả đã khắc họa một cách tinh tế sự “bàn giao” không chỉ là cảnh vật thân thuộc như gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng, mà còn là những giá trị tinh thần đẹp đẽ của cuộc sống. Điều đặc biệt là ông không bàn giao những tháng ngày gian khổ, mất mát mà mình từng trải qua, bởi ông mong cháu được sống trong bình yên và hạnh phúc. Qua đó, ta cảm nhận được tình yêu thương sâu sắc, sự hi sinh thầm lặng của thế hệ trước. Đồng thời, bài thơ còn gợi nhắc về trách nhiệm của thế hệ sau trong việc tiếp nhận và gìn giữ những giá trị tốt đẹp ấy. Giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết cùng điệp ngữ “bàn giao” đã tạo nên âm hưởng trầm lắng, giàu suy tư. Bài thơ không chỉ là lời trao gửi mà còn là lời nhắc nhở về sự tiếp nối giữa các thế hệ trong dòng chảy cuộc đời.

Câu 2

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, là lúc con người tràn đầy năng lượng, khát vọng và ước mơ. Tuy nhiên, để trưởng thành thực sự, tuổi trẻ không thể thiếu những trải nghiệm. Trải nghiệm chính là hành trình mỗi người tự mình bước đi, va vấp, học hỏi và khám phá thế giới cũng như chính bản thân mình.

Trải nghiệm giúp tuổi trẻ hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống. Những kiến thức trong sách vở chỉ là nền tảng, còn thực tế mới là nơi con người rèn luyện bản lĩnh và tích lũy kinh nghiệm. Khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, đối mặt với khó khăn, thử thách, người trẻ sẽ học được cách giải quyết vấn đề, cách thích nghi và trưởng thành hơn. Chính những lần vấp ngã lại là bài học quý giá giúp con người mạnh mẽ và tự tin hơn trong hành trình phía trước.

Không chỉ vậy, trải nghiệm còn giúp tuổi trẻ khám phá bản thân. Qua mỗi hoạt động, mỗi chuyến đi hay mỗi thử thách, ta dần nhận ra điểm mạnh, điểm yếu và đam mê của mình. Từ đó, ta có thể định hướng đúng đắn cho tương lai. Một người trẻ dám trải nghiệm sẽ không sống mờ nhạt mà luôn chủ động tìm kiếm ý nghĩa cho cuộc đời mình.

Tuy nhiên, trải nghiệm không đồng nghĩa với việc sống buông thả hay thử những điều tiêu cực. Người trẻ cần có sự lựa chọn đúng đắn, biết phân biệt giữa trải nghiệm tích cực và những hành vi lệch lạc. Trải nghiệm cần đi cùng với trách nhiệm, ý thức và giá trị đạo đức. Chỉ khi đó, những trải nghiệm mới thực sự mang lại ý nghĩa và góp phần hoàn thiện nhân cách.

Trong thực tế, nhiều bạn trẻ còn e ngại, sợ thất bại nên không dám thử sức. Ngược lại, cũng có người trải nghiệm một cách bồng bột, thiếu suy nghĩ. Cả hai thái độ này đều khiến tuổi trẻ trở nên lãng phí. Vì vậy, mỗi người cần cân bằng giữa sự dấn thân và sự tỉnh táo, giữa nhiệt huyết và lí trí.

Tuổi trẻ chỉ đến một lần, và những trải nghiệm chính là hành trang quý giá nhất mà ta mang theo suốt cuộc đời. Hãy dám bước đi, dám thử sức và dám sai để trưởng thành. Bởi chính những điều ta đã trải qua sẽ làm nên con người ta trong tương lai, giúp ta sống ý nghĩa và trọn vẹn hơn.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Người ông bàn giao cho cháu những điều:

• Gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng
• Tháng giêng hương bưởi, cỏ mùa xuân
• Những con người “đẫm nắng, đẫm yêu thương”
• Một chút buồn, chút ngậm ngùi, cô đơn
• Và cả “câu thơ vững gót làm người”

→ Đó là những vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống và những giá trị tinh thần.

Câu 3.
Người ông không bàn giao những tháng ngày vất vả, đau thương vì:

• Đó là ký ức khổ cực, chiến tranh, mất mát mà thế hệ ông đã trải qua.
• Ông muốn cháu được sống trong bình yên, không phải gánh chịu những đau khổ ấy.
• Thể hiện tình yêu thương, sự che chở và mong muốn dành điều tốt đẹp nhất cho thế hệ sau.

Câu 4.

• Điệp ngữ: “bàn giao”, “ông sẽ”, “một chút”
• Tác dụng:
• • Nhấn mạnh hành động trao truyền giữa các thế hệ.
  • Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết cho bài thơ.
  • Làm nổi bật ý nghĩa: những giá trị tốt đẹp, tinh thần được gìn giữ và tiếp nối.

Câu 5. (Đoạn văn 5–7 câu)

Chúng ta hôm nay được thừa hưởng rất nhiều giá trị quý báu từ thế hệ cha ông đi trước, từ truyền thống văn hóa đến những thành quả của hòa bình. Vì vậy, mỗi người cần có thái độ trân trọng, biết ơn và ý thức giữ gìn những điều ấy. Không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận, chúng ta còn phải phát huy, làm cho những giá trị đó ngày càng tốt đẹp hơn. Đồng thời, cần sống có trách nhiệm, không lãng phí hay làm mai một những gì đã được trao lại. Việc học tập, rèn luyện cũng chính là cách để xứng đáng với sự hi sinh của cha ông. Khi biết tiếp nối và phát triển, chúng ta góp phần làm cho xã hội ngày càng văn minh, tốt đẹp hơn.

Câu 1.

Nhân vật phu nhân trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp là hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ trinh liệt, thủy chung và giàu tình nghĩa trong văn học trung đại Việt Nam. Trước hết, phu nhân là người vợ đoan trang, hiền thục, có học vấn, biết giữ khuôn phép và hết lòng yêu kính chồng. Khi Đinh Hoàn còn sống, bà không chỉ là người bạn đời mà còn là tri kỉ, luôn khuyên nhủ chồng làm tròn bổn phận với triều đình. Khi chồng mất nơi đất khách vì việc nước, phu nhân rơi vào nỗi đau tột cùng nhưng vẫn giữ trọn nghĩa tình, một lòng thương tiếc và tôn vinh công đức của chồng. Giấc mộng gặp lại chồng nơi cõi âm càng khắc sâu tình yêu son sắt, bền chặt vượt qua ranh giới sinh – tử. Cuối cùng, việc phu nhân tự vẫn theo chồng, dù mang màu sắc bi kịch, vẫn phản ánh quan niệm đạo đức phong kiến đề cao tiết hạnh và lòng chung thủy. Qua nhân vật này, tác giả vừa ngợi ca vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ, vừa gợi lên nỗi xót xa trước số phận đau thương của họ trong xã hội xưa.

Câu 2.

Trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp, nhân vật Đinh Hoàn hiện lên là hình tượng tiêu biểu của một kẻ sĩ lấy việc nước làm trọng, sẵn sàng hi sinh hạnh phúc cá nhân vì trách nhiệm với triều đình và đất nước. Từ hình tượng ấy, có thể thấy rõ trách nhiệm lớn lao của người trí thức đối với quốc gia, dân tộc trong mọi thời đại.

Trước hết, trách nhiệm cao nhất của người trí thức là ý thức cống hiến cho đất nước bằng tài năng và trí tuệ của mình. Đinh Hoàn là một tiến sĩ trẻ, có học vấn, có tài năng văn chương, được triều đình tin tưởng giao phó trọng trách đi sứ bang giao. Dù đường đi gian nan, sức khỏe yếu, ông vẫn tận tâm hoàn thành sứ mệnh cho đến khi hi sinh nơi đất khách. Điều đó cho thấy người trí thức chân chính không chỉ học để mưu cầu danh lợi cá nhân, mà học để phục vụ lợi ích chung của quốc gia.

Bên cạnh đó, người trí thức cần có tinh thần trách nhiệm và lòng trung thành với dân tộc. Trước khi qua đời, điều khiến Đinh Hoàn day dứt nhất không phải là cái chết của bản thân, mà là việc nước chưa trọn. Chi tiết này khẳng định phẩm chất cao đẹp của kẻ sĩ: đặt vận mệnh đất nước lên trên sinh mệnh cá nhân. Trong lịch sử dân tộc, từ Nguyễn Trãi, Chu Văn An đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều trí thức lớn đều mang trong mình tinh thần ấy, dùng trí tuệ để phụng sự nhân dân và bảo vệ độc lập dân tộc.

Không chỉ vậy, người trí thức còn phải sống có đạo đức, có nhân cách, bởi tri thức chỉ thực sự có giá trị khi gắn liền với trách nhiệm xã hội. Đinh Hoàn không chỉ là người tận tụy với việc nước mà còn là người sống nghĩa tình, được vợ kính trọng, yêu thương. Nhân cách ấy khiến hình ảnh của ông trở nên đáng kính và có sức lan tỏa, góp phần giáo dục con người về lẽ sống cao đẹp.

Trong xã hội hiện đại ngày nay, trách nhiệm của người trí thức càng trở nên quan trọng hơn. Trí thức cần sử dụng kiến thức, sáng tạo và bản lĩnh của mình để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, bảo vệ chủ quyền, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời lên tiếng trước những vấn đề xã hội tiêu cực. Việc thờ ơ, vô trách nhiệm hay chạy theo lợi ích cá nhân của một bộ phận trí thức sẽ gây ra những hệ quả nghiêm trọng cho sự phát triển chung.

Tóm lại, qua hình tượng Đinh Hoàn, văn bản đã gửi gắm một thông điệp sâu sắc: người trí thức phải luôn ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với đất nước. Đó không chỉ là trách nhiệm học tập, lao động sáng tạo mà còn là trách nhiệm dấn thân, hi sinh và sống vì lợi ích chung của dân tộc. Đây là bài học có giá trị bền vững cho mọi thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ hôm nay.

Câu 1.
Văn bản trên thuộc thể loại truyện truyền kì (truyền kì trung đại).

Câu 2.
Văn bản viết về đề tài ca ngợi người phụ nữ trinh liệt, thủy chung, đức hạnh, đồng thời thể hiện quan niệm đạo đức phong kiến về tiết nghĩa vợ chồng.

Câu 3

Yếu tố kì ảo trong văn bản: chi tiết phu nhân gặp lại hồn chồng trong giấc mộng, chồng từ cõi Thiên Đình hiện về trò chuyện, an ủi và hẹn ngày tái ngộ Tác dụng:

• Làm tăng tính hấp dẫn, huyền ảo cho câu chuyện.
• Thể hiện khát vọng đoàn tụ âm – dương, tình nghĩa vợ chồng bền chặt vượt qua ranh giới sinh – tử.
• Góp phần tôn vinh sự thủy chung, nỗi đau và bi kịch tinh thần của người phụ nữ.

Câu 4.

• Việc sử dụng điển tích, điển cố (Lục Châu, người trinh nữ hóa đá, Ngưu Lang – Chức Nữ, Dương Thái Chân, Vi Ngọc Tiên…) giúp:
• Làm cho lời văn trang trọng, giàu tính bác học.
• Đặt câu chuyện của phu nhân vào mạch chung của những tấm gương tiết nghĩa trong lịch sử và truyền thuyết.
• Khắc sâu vẻ đẹp thủy chung, trinh liệt của nhân vật.
• Điển tích gây ấn tượng: Ngưu Lang – Chức Nữ, vì điển tích này thể hiện rõ nhất khát vọng được đoàn tụ dù phải cách trở âm dương, rất tương đồng với tâm trạng và số phận của phu nhân.

Câu 5.

• Không gian nghệ thuật trong văn bản là sự kết hợp giữa:
• Cõi trần gian: gia đình, cuộc sống thường nhật, nỗi đau mất chồng.
• Cõi âm – cõi thiên giới: Thiên Đình, hồn người chồng hiện về trong mộng.
• Tác dụng:
• Mở rộng không gian truyện từ thực sang ảo, tạo màu sắc truyền kì đặc trưng.
• Thể hiện niềm tin của con người xưa vào sự giao hòa giữa các cõi.
• Làm nổi bật bi kịch tinh thần và sự thủy chung son sắt của người phụ nữ, khiến câu chuyện mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Câu 1 (2 điểm)

Trong bài thơ Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa, hình tượng mưa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, góp phần thể hiện tâm trạng và triết lí nhân sinh của nhân vật trữ tình. Trước hết, mưa là ẩn dụ cho sự đổi thay, bất trắc của cuộc đời và tình yêu. Mưa đến làm “xoá nhoà những điều em hứa”, “xoá cả dấu chân em”, gợi cảm giác phai nhạt, mất mát, những gì từng đẹp đẽ nay không còn nguyên vẹn. Đồng thời, mưa còn tượng trưng cho nỗi lo âu, bất an trong tâm hồn con người trước tương lai mờ mịt, khi “hạnh phúc con người mong manh mưa sa”. Mưa không chỉ làm ướt cảnh vật mà còn phủ bóng tối lên tâm trạng, khiến con người mất phương hướng, trăn trở và sợ hãi trước sự thay lòng, đổi dạ. Tuy vậy, đằng sau nỗi sợ mưa là tình yêu sâu sắc và khát vọng gìn giữ những giá trị bền lâu. Qua hình tượng mưa, Lưu Quang Vũ đã tinh tế khắc họa nỗi bất an rất người của con người trước những đổi thay không thể tránh khỏi của cuộc sống và tình yêu.

Câu 2 (4 điểm)

Howard Thurman từng nói: “Hãy tự hỏi xem điều gì sẽ khiến bạn tỉnh thức, và thực hiện điều đó. Bởi cái thế giới cần là những con người đã thức tỉnh.” Câu nói gợi lên một thông điệp sâu sắc về ý nghĩa của sự tỉnh thức trong đời sống con người hiện đại.

“Tỉnh thức” không đơn thuần là trạng thái không ngủ, mà là sự thức tỉnh của nhận thức, lương tri và trách nhiệm sống. Đó là khi con người biết dừng lại để tự vấn bản thân: mình đang sống vì điều gì, mình có đang sống đúng với giá trị tốt đẹp hay không. Trong một thế giới đầy biến động, con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của vật chất, danh lợi và những thói quen vô thức. Chính vì thế, những điều khiến con người tỉnh thức trở nên vô cùng cần thiết.

Trước hết, những biến cố và mất mát trong cuộc sống thường là hồi chuông đánh thức con người mạnh mẽ nhất. Đó có thể là sự ra đi của một người thân, một thất bại lớn hay một lần đứng trước ranh giới sinh – tử. Khi ấy, con người nhận ra sự hữu hạn của đời sống, hiểu rằng thời gian không vô tận để sống hời hợt hay vô nghĩa.

Bên cạnh đó, tình yêu thương và lòng trắc ẩn cũng là những yếu tố làm con người tỉnh thức. Khi chứng kiến nỗi đau của người khác, khi biết rung động trước những phận người bất hạnh, con người học cách sống chậm lại, biết quan tâm, sẻ chia và sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

Ngoài ra, ước mơ, lí tưởng sống và đam mê chân chính cũng là nguồn lực giúp con người thức tỉnh. Một người sống có mục tiêu, có khát vọng cống hiến sẽ không dễ buông xuôi, không để bản thân trôi dạt vô định. Sự tỉnh thức ấy giúp họ làm chủ cuộc đời mình và lan tỏa năng lượng tích cực đến xã hội.

Tuy nhiên, tỉnh thức không phải là điều xảy ra một lần rồi thôi, mà là một hành trình tự ý thức và rèn luyện không ngừng. Con người cần dũng cảm nhìn thẳng vào những sai lầm, dám thay đổi bản thân và lựa chọn cách sống có ý nghĩa hơn.

Thế giới hôm nay không thiếu người thông minh, nhưng rất cần những con người tỉnh thức – những con người biết sống nhân ái, có trách nhiệm và ý thức rõ giá trị của sự tồn tại. Như Howard Thurman khẳng định, chỉ khi mỗi cá nhân được đánh thức từ bên trong, thế giới mới có thể trở nên tốt đẹp và nhân văn hơn.

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
→ Dấu hiệu: số chữ mỗi dòng không đều, không gò bó niêm luật, nhịp thơ linh hoạt, phù hợp với mạch cảm xúc trữ tình.

Câu 2

Bài thơ thể hiện nỗi lo âu, bất an, sợ hãi trước sự đổi thay của tình yêu và tương lai của nhân vật trữ tình. Đó là tâm trạng yêu thương sâu sắc nhưng mong manh, luôn ám ảnh bởi khả năng mất mát, phai nhạt khi thời gian, hoàn cảnh và con người thay đổi.

Câu 3

Đoạn thơ sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ kết hợp nhân hóa, trong đó hình ảnh “mưa” không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn ẩn dụ cho những biến cố, đổi thay, bất trắc của cuộc đời.
→ “Mưa cướp đi ánh sáng của ngày” gợi cảm giác u tối, mất phương hướng; “đường chập choạng trăm mối lo khó gỡ” diễn tả trạng thái rối bời, bất an trong tâm hồn con người.
→ Tác dụng: làm nổi bật cảm nhận về sự mong manh của hạnh phúc, cho thấy trước những đổi thay khó lường, con người dễ rơi vào lo sợ, bất ổn và khắc khoải.

Câu 4

Khi đối diện với một tương lai tràn ngập những điều chưa biết, con người cần bình tĩnh, vững vàng và chủ động thích nghi. Thay vì lo sợ hay né tránh, mỗi người nên chuẩn bị cho mình tâm thế sẵn sàng đón nhận thay đổi, nuôi dưỡng niềm tin và hi vọng vào những điều tốt đẹp. Đồng thời, con người cũng cần trân trọng hiện tại, giữ gìn những giá trị yêu thương đang có, bởi đó chính là điểm tựa giúp ta bước qua những bất định của tương lai.

Câu 1 (2 điểm)

Những giấc mơ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc đời mỗi con người. Trước hết, giấc mơ là điểm tựa tinh thần, giúp con người nuôi dưỡng hi vọng và niềm tin vào tương lai. Khi cuộc sống đối diện với khó khăn, thất bại, chính những giấc mơ tốt đẹp giúp ta có thêm động lực để đứng dậy và tiếp tục bước đi. Bên cạnh đó, giấc mơ còn là kim chỉ nam cho hành động, định hướng con người sống có mục tiêu, biết phấn đấu và nỗ lực không ngừng. Một cuộc đời không có giấc mơ dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, trống rỗng, sống thụ động và thiếu ý nghĩa. Không chỉ mang giá trị cá nhân, giấc mơ còn có ý nghĩa xã hội khi truyền cảm hứng, lan tỏa những giá trị nhân văn, tốt đẹp đến cộng đồng. Tuy nhiên, giấc mơ chỉ thực sự có giá trị khi gắn liền với hành động và trách nhiệm. Vì vậy, mỗi người cần trân trọng, nuôi dưỡng những giấc mơ đẹp và biến chúng thành động lực sống tích cực cho chính mình.

Câu 2 (4 điểm)

Nguyễn Bính là nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới, nổi bật với hồn thơ chân quê, mộc mạc mà da diết. Tương tư là một trong những bài thơ đặc sắc nhất của ông, thể hiện tinh tế nỗi nhớ nhung, khắc khoải của chàng trai quê trong tình yêu đơn phương.

Trước hết, bài thơ khắc họa nỗi tương tư da diết, kéo dài và ám ảnh của nhân vật trữ tình. Ngay từ câu mở đầu:
“Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông,
Một người chín nhớ mười mong một người.”
Không gian làng quê quen thuộc được nhân hóa, trở thành hình ảnh ẩn dụ cho tâm trạng của con người. Nỗi nhớ được phóng đại qua cách nói dân gian “chín nhớ mười mong”, thể hiện sự mãnh liệt, không nguôi. Tương tư được ví như một “căn bệnh”, nhưng là “bệnh” của tình yêu, vừa đau đớn vừa ngọt ngào, rất con người.

Nỗi nhớ ấy còn gắn liền với cảm giác chờ đợi mòn mỏi và thời gian trôi chậm chạp. Những câu thơ:
“Ngày qua ngày lại qua ngày,
Lá xanh nhuộm đã thành cây lá vàng.”
cho thấy thời gian kéo dài lê thê trong tâm trạng mong chờ vô vọng. Thiên nhiên trở thành thước đo của nỗi buồn, khi màu xanh chuyển sang vàng cũng là lúc nỗi tương tư thêm sâu nặng.

Bên cạnh đó, bài thơ còn thể hiện sự giằng co giữa lý trí và khát khao tình cảm. Chàng trai tự an ủi bằng những lý do khách quan: đò giang, cách trở, nhưng rồi chính mình lại phủ nhận tất cả khi nhận ra khoảng cách thực ra chỉ là “một đầu đình”. Khoảng cách không nằm ở không gian mà ở sự xa cách trong lòng người, khiến nỗi buồn càng trở nên xót xa.

Ở những khổ thơ cuối, nỗi tương tư chuyển sang khát vọng được đáp lại, được gặp gỡ, được hòa hợp. Hình ảnh “bến – đò”, “hoa – bướm”, “giầu – cau” mang đậm sắc thái dân gian, vừa kín đáo vừa tha thiết, thể hiện mong ước lứa đôi, hạnh phúc giản dị mà chân thành của người dân quê.

Về nghệ thuật, Tương tư hấp dẫn bởi ngôn ngữ mộc mạc, giọng điệu trữ tình dân gian, cách sử dụng hình ảnh làng quê gần gũi, phép nhân hóa và ẩn dụ tinh tế. Tất cả tạo nên một bài thơ giàu cảm xúc, chân thật và sâu lắng.

Tóm lại, Tương tư không chỉ là tiếng lòng của một chàng trai đang yêu mà còn là bản tình ca thấm đẫm hồn quê Việt Nam. Qua đó, Nguyễn Bính đã thể hiện tài năng trong việc diễn tả những rung động rất đời, rất người của tình yêu đôi lứa.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận.
→ Tác giả bày tỏ quan điểm, suy ngẫm về vai trò của giấc mơ trong đời sống con người, sử dụng lí lẽ, dẫn chứng và lập luận để thuyết phục người đọc.

Câu 2

Đoạn (5) sử dụng thao tác lập luận phân tích kết hợp với chứng minh.
→ Tác giả phân tích sự kiện Barack Obama đắc cử Tổng thống Mỹ, đồng thời dùng đó làm dẫn chứng để chứng minh sức mạnh của “những hạt giống của giấc mơ”.
→ Tác dụng: làm cho lập luận trở nên cụ thể, sinh động, tăng tính thuyết phục, khẳng định rằng chính giấc mơ nhân văn đã tạo nên niềm tin và sự thay đổi trong xã hội.

Câu 3

Tác giả cho rằng “Chúng ta thực sự là những kẻ nghèo đói” vì con người đang nghèo nàn về đời sống tinh thần, đánh mất những giấc mơ đẹp và nhân ái. Dù có đủ đầy vật chất, nhiều người lại quên nuôi dưỡng tâm hồn, không còn biết mơ ước, hi vọng hay truyền cảm hứng sống cho bản thân và thế hệ sau. Sự thiếu vắng những “hạt giống của giấc mơ” khiến con người rơi vào trạng thái u uất, hoảng loạn và trống rỗng về tinh thần.

Câu 4

Những cách khả thi để chữa chạy cho “những cơn đau ốm tâm hồn” được gợi ra từ đoạn (11) là:

• Nuôi dưỡng và khơi dậy những giấc mơ đẹp, nhân văn cho con người, đặc biệt là trẻ em.
• Quan tâm đến đời sống tinh thần bên cạnh việc chăm sóc thể chất.
• Tạo môi trường gia đình và nhà trường giàu yêu thương, nơi có sự lắng nghe, chia sẻ, kể chuyện, truyền cảm hứng.
• Có những người thầy, người lớn đóng vai trò “gieo hạt giống của giấc mơ”, giúp trẻ em biết hi vọng, biết tin vào điều tốt đẹp của cuộc sống.

Câu 1

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.
→ Dấu hiệu nhận biết: số chữ trong mỗi dòng không đều, không gò bó niêm luật, vần điệu linh hoạt; nhịp thơ biến đổi tự nhiên, phù hợp với mạch cảm xúc và suy tư của tác giả.

Câu 2

Đoạn thơ thể hiện niềm xúc động, tự hào, tin yêu sâu sắc của nhân vật trữ tình trước sự hồi sinh của đất nước sau chiến tranh. Đó là cảm xúc vừa lắng sâu trước những mất mát, hi sinh, vừa tràn đầy lạc quan, tin tưởng vào tương lai hòa bình, vào sức sống bền bỉ của con người Việt Nam.

Câu 3

Đoạn thơ sử dụng nổi bật biện pháp tu từ đối lập (tương phản) giữa hiện tại hòa bình và quá khứ chiến tranh ác liệt.
→ Hình ảnh “em bé tung tăng vào lớp Một”, “cô gái may áo cưới” đối lập với “triệu tấn bom rơi”, “công sự bom vùi”.
→ Tác dụng: làm nổi bật cái giá của hòa bình, khẳng định sự trưởng thành, kiên cường của con người Việt Nam – những con người bước ra từ chiến tranh để xây dựng cuộc sống mới, qua đó ca ngợi sức sống mạnh mẽ và tinh thần bất khuất của dân tộc.

Câu 4

“Vị ngọt” trong câu thơ cuối là vị ngọt của độc lập, tự do, hòa bình và hạnh phúc hôm nay.
Vị ngọt ấy có được từ những hi sinh, gian khổ, máu xương của bao thế hệ đi trước, từ Cách mạng Tháng Tám mở ra con đường giải phóng dân tộc cho đến những năm tháng kháng chiến đầy đau thương nhưng anh dũng.

Câu 5

Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa lớn lao của lòng yêu nước. Yêu nước không chỉ là tình cảm thiêng liêng dành cho quê hương, dân tộc mà còn là động lực giúp con người vượt qua đau thương, mất mát để vươn lên. Trong chiến tranh, lòng yêu nước khiến con người sẵn sàng hi sinh tất cả để bảo vệ Tổ quốc; trong hòa bình, lòng yêu nước được thể hiện qua sự cần cù lao động, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, yêu nước còn là sống có trách nhiệm, trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của cha anh và không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện để đóng góp cho tương lai đất nước.

Câu 1 (2 điểm)

Trong đoạn trích Đất nước của Bằng Việt, hình tượng đất nước hiện lên vừa cụ thể, gần gũi, vừa giàu ý nghĩa biểu tượng. Đất nước trước hết được cảm nhận qua những dấu vết hiện thực sau chiến tranh: bụi đường, gạch vụn, nhịp cầu sập rồi được dựng lại, những bàn tay vun quén, những vóc dáng cần cù. Đó là một đất nước từng chịu nhiều đau thương, mất mát nhưng đang từng ngày hồi sinh bằng lao động và niềm tin. Không chỉ là không gian địa lí, đất nước còn là con người Việt Nam trong dòng chảy lịch sử: em bé đến lớp, cô gái may áo cưới – những con người sinh ra từ bom đạn nhưng vươn lên sống, yêu và xây dựng tương lai. Đồng thời, đất nước còn mang chiều sâu lịch sử – tinh thần, nơi những hi sinh của các thế hệ chiến tranh “truyền sức sống hôm qua vào sức sống bây giờ”. Qua đó, hình tượng đất nước được khắc họa như một thực thể sống động, bền bỉ, giàu sức sống, kết tinh từ đau khổ, hi sinh và khát vọng hòa bình, hạnh phúc của cả dân tộc.

Câu 2 (4 điểm)

Ý kiến: “Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử” gợi ra một suy ngẫm sâu sắc về cách con người cảm nhận và ghi nhớ lịch sử.

Lịch sử, nếu chỉ tồn tại dưới dạng những con số, mốc thời gian hay sự kiện khô khan, rất dễ trở nên xa lạ và khó chạm tới cảm xúc con người. Một bài giảng lịch sử dù đầy đủ kiến thức nhưng thiếu chiều sâu nhân văn có thể khiến người nghe hiểu mà không cảm. Tuy nhiên, lịch sử thực sự trở nên sống động khi được soi chiếu qua số phận, máu xương, nước mắt và lí tưởng của những con người cụ thể. Chính họ – những người làm nên lịch sử – mới là điều khiến chúng ta rung động.

Chúng ta xúc động trước hình ảnh những người lính sẵn sàng hi sinh tuổi trẻ để bảo vệ độc lập dân tộc; trước những bà mẹ tiễn con ra trận mà không biết ngày trở về; trước những con người bình dị đã sống và chết vì một lý tưởng lớn lao. Những con người ấy biến lịch sử từ trang sách thành câu chuyện của trái tim, giúp ta hiểu rằng mỗi chiến thắng, mỗi mốc son đều phải đánh đổi bằng biết bao đau thương và hi sinh.

Hơn thế, sự xúc động trước con người làm nên lịch sử còn giúp thế hệ sau nuôi dưỡng lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm. Khi nhận ra hòa bình, tự do hôm nay được đánh đổi bằng xương máu của cha ông, con người sẽ biết trân trọng hiện tại hơn, sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và đất nước. Lịch sử khi ấy không còn là quá khứ đã khép lại mà trở thành điểm tựa tinh thần cho hiện tại và tương lai.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là phủ nhận vai trò của những bài giảng lịch sử. Ngược lại, lịch sử chỉ thực sự có sức sống khi người dạy biết đặt con người vào trung tâm của lịch sử, kể lịch sử bằng câu chuyện của con người, bằng cảm xúc, bằng sự thấu hiểu. Khi ấy, bài giảng lịch sử không chỉ cung cấp tri thức mà còn gieo vào lòng người học niềm xúc động và tự hào.

Tóm lại, con người chính là linh hồn của lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử bởi ở họ hội tụ lí tưởng, hi sinh và khát vọng sống cao đẹp. Hiểu lịch sử qua con người cũng chính là cách để lịch sử sống mãi trong tâm hồn mỗi thế hệ