Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận. (Bên cạnh đó có kết hợp yếu tố biểu cảm và tự sự nhằm tăng sức thuyết phục.) --- Câu 2. Đoạn (5) sử dụng thao tác lập luận chứng minh (kết hợp phân tích). Tác dụng: Dẫn ra ví dụ cụ thể, tiêu biểu (sự kiện Barack Obama trở thành Tổng thống Mỹ) để làm sáng tỏ luận điểm về sức mạnh của những “giấc mơ” đối với con người và xã hội. Giúp lập luận trở nên sinh động, thuyết phục, khẳng định rằng giấc mơ có khả năng khơi dậy niềm tin, hy vọng và thúc đẩy con người vượt qua nỗi sợ hãi, vô vọng. --- Câu 3. Tác giả cho rằng “Chúng ta thực sự là những kẻ nghèo đói” vì: Con người đã đánh mất hoặc lãng quên những giấc mơ, những giá trị tinh thần tốt đẹp. Dù có đủ đầy về vật chất, nhưng tâm hồn trở nên trống rỗng, hoang vắng, không còn niềm tin, lý tưởng hay khát vọng sống nhân văn. → Sự “nghèo đói” ở đây không phải là nghèo vật chất mà là nghèo nàn về đời sống tinh thần, nghèo giấc mơ và hy vọng. --- Câu 4. Từ đoạn (11), những cách khả thi để chữa chạy cho “những cơn đau ốm tâm hồn” có thể là: Gieo vào con người, đặc biệt là trẻ em, những giấc mơ đẹp, những giá trị nhân văn và niềm tin vào cuộc sống. Quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần, cảm xúc, tâm lý, không chỉ chú trọng chăm sóc thể chất. Tạo môi trường gia đình, nhà trường giàu yêu thương, sẻ chia, khuyến khích trẻ bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc. Khơi dậy trí tưởng tượng, lòng nhân ái thông qua câu chuyện, văn học, nghệ thuật, những người “gieo hạt giống của giấc mơ”.

Câu 1 (2 điểm) Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) Trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao, diễn biến tâm lý của nhân vật ông giáo Thứ được khắc họa tinh tế, qua đó làm nổi bật những phẩm chất đáng trân trọng của nhân vật. Ban đầu, Thứ rơi vào trạng thái day dứt, băn khoăn và đau xót khi nhận ra sự thiếu thốn, cực khổ của cả gia đình trong bữa cơm đạm bạc. Ý thức được việc mình được ăn no hơn những người khác, Thứ cảm thấy ân hận, thẹn thùng và bất công, bởi y hiểu rằng những người đáng được ăn hơn lại chính là bà, mẹ, vợ và các em. Khi không thể san sẻ bát cơm cho ai, Thứ rơi vào bi kịch nội tâm, vừa thương người thân, vừa bất lực trước hoàn cảnh, để rồi “nước mắt ứa ra” trong im lặng. Diễn biến tâm lý ấy cho thấy Thứ là một con người giàu lòng yêu thương, sống có trách nhiệm, có lương tâm và biết nghĩ cho người khác. Dù bị cuộc sống nghèo túng vùi dập, nhân cách của Thứ vẫn không mòn đi, qua đó thể hiện cái nhìn nhân đạo sâu sắc của Nam Cao đối với người trí thức nghèo. --- Câu 2 (4 điểm) Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ Năm 2023, chiến dịch “Turn your back” của Dove đã gửi đến cộng đồng một thông điệp giàu ý nghĩa: vẻ đẹp là không có chuẩn mực, và con người không cần phải thay đổi bản thân để phù hợp với những khuôn mẫu nhân tạo. Trong bối cảnh công nghệ và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, thông điệp ấy càng trở nên cần thiết và đáng suy ngẫm. Ngày nay, các hiệu ứng chỉnh sửa khuôn mặt bằng AI trên mạng xã hội khiến hình ảnh con người trở nên hoàn hảo một cách phi thực. Làn da không tì vết, gương mặt cân đối, đôi mắt to tròn… dần bị xem như “chuẩn mực” của cái đẹp. Chính điều đó đã vô tình tạo ra áp lực tâm lý, đặc biệt với giới trẻ, khiến nhiều người tự ti, chán ghét ngoại hình thật của mình và chạy theo những hình ảnh ảo. Dove đã “quay lưng lại” với điều ấy để khẳng định rằng: vẻ đẹp không nằm ở sự chỉnh sửa, mà nằm ở sự chân thật và khác biệt của mỗi cá nhân. Thông điệp của Dove nhấn mạnh rằng những khiếm khuyết không làm con người kém giá trị, trái lại, chúng tạo nên bản sắc riêng. Một vết sẹo, làn da không đều màu hay gương mặt không cân đối không phải là lỗi cần che giấu, mà là dấu ấn của trải nghiệm sống. Khi con người chấp nhận bản thân, họ sẽ sống tự tin, thoải mái và hạnh phúc hơn. Đó mới là vẻ đẹp bền vững, không phụ thuộc vào ánh nhìn hay sự đánh giá của người khác. Bên cạnh đó, chiến dịch còn gợi ra bài học sâu sắc về thái độ sống. “Quay lưng lại” với các hiệu ứng AI không chỉ là từ chối một công cụ công nghệ, mà còn là từ chối lối sống chạy theo sự hoàn hảo giả tạo. Con người cần học cách yêu thương chính mình, tôn trọng sự khác biệt và không áp đặt chuẩn mực lên người khác. Một xã hội tích cực là xã hội nơi con người được là chính mình mà không sợ bị phán xét. Đối với giới trẻ, thông điệp của Dove càng có ý nghĩa thiết thực. Ở lứa tuổi đang hình thành nhân cách, việc bị ám ảnh bởi ngoại hình có thể khiến nhiều bạn đánh mất sự tự tin và giá trị bản thân. Nhận thức đúng về vẻ đẹp sẽ giúp người trẻ tập trung hơn vào tri thức, nhân cách và lối sống, thay vì chỉ chạy theo hình thức bên ngoài. Tóm lại, chiến dịch “Turn your back” của Dove không chỉ là một hoạt động quảng cáo mà còn là một lời nhắn nhủ nhân văn: con người đẹp nhất khi dám sống thật với chính mình. Khi xã hội biết trân trọng vẻ đẹp tự nhiên và đa dạng, con người sẽ sống tự do, tự tin và nhân ái hơn.

Câu 1. Văn bản được kể theo ngôi thứ ba. → Người kể chuyện không xưng “tôi” mà gọi nhân vật bằng “y”, “Thứ”. --- Câu 2. Đoạn trích được trần thuật chủ yếu từ điểm nhìn của nhân vật Thứ. Tác dụng của điểm nhìn này: Giúp người kể đi sâu khám phá đời sống nội tâm phức tạp, tinh tế của nhân vật. Làm nổi bật bi kịch tinh thần của Thứ: nỗi lo cơm áo, gánh nặng gia đình, sự day dứt, bất lực trước hoàn cảnh. Tạo sự đồng cảm, xót xa nơi người đọc đối với số phận người trí thức nghèo. --- Câu 3. Nước mắt của Thứ ứa ra khi ăn cơm vì nỗi đau tinh thần bị dồn nén quá lâu. Bữa cơm tưởng chừng bình thường lại khiến Thứ ý thức sâu sắc về: Cảnh nghèo đói, thiếu thốn của cả gia đình. Sự hi sinh lặng lẽ của bà, mẹ, vợ và các em. Sự bất công, vô lý trong cuộc sống khi bản thân y được ăn còn những người khác phải nhịn. Miếng cơm trở thành miếng cơm nghẹn ngào, khiến Thứ vừa thương người, vừa tủi phận, vừa bất lực, nên nước mắt không thể kìm nén mà trào ra. --- Câu 4. Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao đã phản ánh: Bi kịch của người trí thức nghèo trong xã hội cũ: sống có lương tâm, có ý thức trách nhiệm nhưng bị cuộc sống cơm áo đè nặng, làm cho mòn mỏi cả thể xác lẫn tinh thần. Sự bế tắc, tù túng của kiếp sống “sống mòn”, không lối thoát, không hi vọng đổi đời. Đồng thời, Nam Cao thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc khi trân trọng, cảm thông với những con người giàu tình thương nhưng bị hoàn cảnh tàn nhẫn vùi dập.

Câu 1 (2 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

Trong bài thơ Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa, hình tượng mưa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, góp phần thể hiện tư tưởng và cảm xúc của tác giả. Trước hết, mưa là hình ảnh của những biến động, đổi thay trong cuộc sống và tình yêu. Mưa đến làm “xoá nhoà những điều em hứa”, “xoá cả dấu chân em về”, gợi cảm giác mất mát, phai nhạt của những điều từng đẹp đẽ. Không chỉ tác động đến cảnh vật, mưa còn thấm sâu vào tâm trạng con người, khiến “thức chẳng yên dở dang giấc ngủ”, làm hiện lên nỗi lo âu, bất an thường trực. Đặc biệt, qua câu thơ “Hạnh phúc con người mong manh mưa sa”, mưa trở thành ẩn dụ cho sự mong manh của hạnh phúc, cho những điều tốt đẹp có thể tan biến bất cứ lúc nào trước thử thách của thời gian và hoàn cảnh. Như vậy, hình tượng mưa không chỉ tạo nên không gian buồn, trầm lắng mà còn là phương tiện nghệ thuật giúp Lưu Quang Vũ bộc lộ nỗi sợ hãi rất con người: sợ đổi thay, sợ mất mát, sợ không giữ được những điều mình trân quý.

---

Câu 2 (4 điểm)

Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ

Trong cuốn Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Howard Thurman từng nói: “Hãy tự hỏi xem điều gì sẽ khiến bạn tỉnh thức, và thực hiện điều đó. Bởi cái thế giới cần là những con người đã thức tỉnh.” Câu nói gợi lên một thông điệp sâu sắc về ý nghĩa của sự tỉnh thức trong hành trình sống của mỗi con người.

“Tỉnh thức” không đơn thuần là trạng thái tỉnh táo về mặt thể chất, mà là sự thức tỉnh trong nhận thức và tinh thần. Đó là khi con người hiểu rõ mình là ai, mình đang sống vì điều gì và cần làm gì để cuộc đời có ý nghĩa. Một người tỉnh thức không sống mơ hồ, buông xuôi hay chạy theo đám đông, mà biết lắng nghe tiếng nói bên trong, ý thức được giá trị của bản thân và trách nhiệm với cuộc sống xung quanh.

Có nhiều điều trong cuộc đời có thể khiến con người tỉnh thức. Đó có thể là những biến cố, mất mát hay thất bại, khi con người buộc phải đối diện với giới hạn của chính mình. Sau những vấp ngã, ta nhận ra điều gì thực sự quan trọng, điều gì chỉ là phù phiếm. Bên cạnh đó, tình yêu thương và sự hi sinh cũng có thể đánh thức con người. Một ánh mắt tin tưởng, một lời động viên đúng lúc hay tấm gương sống đẹp của người khác có thể khiến ta nhìn lại bản thân và sống tốt hơn mỗi ngày.

Ngoài ra, ước mơ và đam mê cũng là yếu tố quan trọng giúp con người tỉnh thức. Khi ta tìm thấy điều khiến mình rung động và sẵn sàng dấn thân, ta không còn sống qua ngày mà sống có mục đích. Chính những con người biết theo đuổi đam mê một cách tích cực đã tạo ra giá trị cho bản thân và đóng góp cho xã hội. Thực tế cho thấy, xã hội luôn cần những người trẻ dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi để mang lại điều tốt đẹp hơn cho cộng đồng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng tỉnh thức. Có những người sống trong thói quen, sự an toàn và nỗi sợ thay đổi, để rồi đánh mất chính mình lúc nào không hay. Vì thế, tỉnh thức đòi hỏi sự dũng cảm, dám đối diện với bản thân, dám bước ra khỏi vùng quen thuộc và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.

Đối với mỗi người, đặc biệt là giới trẻ, việc tự hỏi “điều gì khiến mình tỉnh thức” là vô cùng cần thiết. Khi ta biết trân trọng thời gian, sống có mục tiêu, biết yêu thương và cống hiến, ta không chỉ hoàn thiện bản thân mà còn góp phần làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn. Như Howard Thurman đã khẳng định, thế giới này không chỉ cần những con người tồn tại, mà cần những con người đã thực sự thức tỉnh để sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ tự do (số câu chữ không đều, nhịp điệu linh hoạt, không bị ràng buộc bởi niêm luật chặt chẽ). --- Câu 2. Bài thơ thể hiện nỗi lo âu, bất an và day dứt của nhân vật trữ tình trước sự đổi thay của thời gian, của tình yêu và cuộc đời. Đó còn là nỗi sợ mất mát, sợ những điều đẹp đẽ trong quá khứ bị xoá nhòa, sợ hạnh phúc mong manh không thể giữ được trước biến động của tương lai. --- Câu 3. Trong đoạn thơ, biện pháp tu từ nhân hoá kết hợp với ẩn dụ được sử dụng qua hình ảnh “Mưa cướp đi ánh sáng của ngày”. “Mưa” không chỉ là hiện tượng thiên nhiên mà còn ẩn dụ cho những biến cố, đổi thay bất ngờ trong cuộc sống. Động từ “cướp đi” khiến mưa mang hành động của con người, nhấn mạnh cảm giác mất mát, tổn thương. → Biện pháp tu từ này làm nổi bật tâm trạng lo âu, bất ổn của nhân vật trữ tình, đồng thời khắc sâu ý nghĩa: hạnh phúc con người mong manh, dễ tan biến trước những biến động của đời sống. --- Câu 4. Khi đối diện với một tương lai tràn ngập những điều chưa biết, con người cần giữ vững niềm tin, sự bình tĩnh và chủ động thích nghi. Thay vì lo sợ, ta nên chuẩn bị cho mình bản lĩnh, kiến thức và tinh thần lạc quan để đối diện với thử thách. Đồng thời, cần trân trọng hiện tại và nỗ lực không ngừng để hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.