Tiến hóa nhỏ: sự biến đổi tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể qua các thế hệ

Tiến hóa lớn: quá trình hình thành loài mới và các nhóm phân loại trên loài

Cơ chế hình thành đặc điểm thích nghi:
Đột biến và biến dị tổ hợp tạo nguồn biến dị di truyền
Chọn lọc tự nhiên giữ lại các biến dị có lợi và tích lũy qua nhiều thế hệ, hình thành đặc điểm thích nghi

a)
Nhân tố vô sinh: nhiệt độ nước, ánh sáng, hàm lượng O₂ hòa tan, dòng chảy, nền đáy
Nhân tố hữu sinh: cây thủy sinh, sinh vật làm thức ăn, kẻ thù, loài cạnh tranh

b)
Sục khí hoặc lọc nước để tăng O₂ vì cá sống ở nước giàu oxy
Đặt bể nơi có ánh sáng vì cá hoạt động ban ngày
Trồng cây thủy sinh và đặt đá để cá trú ẩn ban đêm
Giữ nhiệt độ nước ấm vì cá chịu lạnh kém
Cho ăn ở tầng nổi vì cá ăn ở tầng nước nổi

a)
Các kì trong sơ đồ thuộc đại Phanerozoic (Hiển sinh).

Kỉ Cambrian: xảy ra bùng nổ sinh học Cambri, nhiều ngành động vật xuất hiện.
Kỉ Cretaceous (Phấn trắng): khủng long phát triển mạnh và cuối kỉ xảy ra tuyệt chủng lớn, khủng long bị tiêu diệt.

b)
Loài người xuất hiện ở kỉ Đệ tứ (Quaternary), thuộc đại Tân sinh (Cenozoic).