Chế độ thực dân đã tác động sâu sắc đến các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, Indonesia, Philippines, Malaysia,… với cả mặt tiêu cực và một số yếu tố tích cực hạn chế. 1. Ảnh hưởng về chính trị Các nước mất độc lập, chủ quyền; bị đặt dưới ách thống trị của thực dân phương Tây như Pháp, Anh, Hà Lan, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ. Bộ máy chính quyền thuộc địa được thiết lập nhằm phục vụ lợi ích chính quốc. Làm bùng nổ các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. 2. Ảnh hưởng về kinh tế Thực dân khai thác tài nguyên, bóc lột nhân công, biến Đông Nam Á thành nơi cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hóa. Nền kinh tế phát triển lệ thuộc, mất cân đối (chủ yếu sản xuất nông sản, khoáng sản). Tuy nhiên, một số cơ sở hạ tầng như đường sắt, cảng biển, đô thị được xây dựng phục vụ khai thác thuộc địa. 3. Ảnh hưởng về xã hội – văn hóa Xã hội phân hóa sâu sắc; xuất hiện các giai cấp, tầng lớp mới (công nhân, tư sản, tiểu tư sản). Văn hóa phương Tây du nhập, làm thay đổi lối sống, giáo dục; nhưng cũng gây mai một một số giá trị truyền thống. Hình thành ý thức dân tộc và tinh thần đấu tranh mạnh mẽ. Liên hệ thực tế ở Việt Nam Tại Việt Nam, từ năm 1858, thực dân Pháp xâm lược và thiết lập ách thống trị gần 1 thế kỷ. Về chính trị: Việt Nam mất độc lập, bị chia thành ba kỳ để dễ cai trị. Về kinh tế: Pháp khai thác than, cao su, lúa gạo; nhân dân bị bóc lột nặng nề. Về xã hội: xuất hiện giai cấp công nhân và tư sản dân tộc; phong trào yêu nước phát triển mạnh, tiêu biểu là Cách mạng Tháng Tám 1945. Ngày nay, Việt Nam đã giành được độc lập, hội nhập quốc tế nhưng vẫn chịu một số hệ quả lâu dài như cơ cấu kinh tế từng lệ thuộc, chênh lệch phát triển vùng miền.

Quá trình xâm lược và cai trị của thực dân phương Tây ở Đông Nam Á hải đảo - Từ sau các cuộc phát kiến địa lí, các nước tư bản phương Tây tăng cường tìm kiếm thị trường và thuộc địa; trong khi đó, các quốc gia phong kiến ở Đông Nam Á đang suy yếu, khủng hoảng. Nhân cơ hội này, các nước tư bản phương Tây tiến hành xâm lược và cai trị các nước ở Đông Nam Á. + Ở Inđônêxia, từ thế kỉ XV - XVI, các thế lực thực dân Bồ Đào Nha và Hà Lan cạnh tranh ảnh hưởng. Đến thế kỉ XIX, Hà Lan hoàn thành việc xâm chiếm và thiết lập ách thống trị thực dân trên đất nước này. + Ở Philíppin: Từ thế kỉ XVI, Philíppin bị thực dân Tây Ban Nha thống trị. Sau khi thất bại trong cuộc chiến tranh với Mỹ (1898), Tây Ban Nha đã nhượng quyền quản lí thuộc địa Philíppin cho Mỹ. Từ năm 1899, Philíppin trở thành thuộc địa của Mỹ. + Ở Mã Lai, năm 1826, thực dân Anh đẩy mạnh xâm chiếm các tiểu quốc như Kêđa, Pênang,... và thành lập Mã Lai thuộc Anh vào năm 1895. - Các nước thực dân phương Tây đã thực thi chính sách chính trị hà khắc, đàn áp phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân, vơ vét bóc lột cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên. Hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo đều rơi vào tình trạng lạc hậu, phụ thuộc nặng nề vào nền kinh tế của các nước phương Tây.