Trong bài thơ Bà má Hậu Giang, Tố Hữu đã khắc họa hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ — bà má — với những phẩm chất cao đẹp khiến người đọc không thể không xúc động và kính phục. Thứ nhất, bà má thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, bất khuất: dù bị tra tấn, bị giặc dùng mọi thủ đoạn để buộc bà khai ra manh mối của cách mạng, bà vẫn quyết không khai: “Má có chết, một mình má chết / Các con ơi! Má quyết không khai nào!”. Sự quyết liệt ấy không phải xuất phát từ dục vọng cá nhân, mà từ niềm tin vào sự nghiệp chung, từ trách nhiệm với con cái và đồng bào. Thứ hai, hình ảnh bà má còn toát lên sự hy sinh thầm lặng và phẩm chất mẫu hậu: bà che chở cán bộ cách mạng, nuôi nấng, chịu đựng gian khổ, chịu đựng đau đớn về thể xác lẫn tinh thần để bảo vệ cho thế hệ con trẻ, cho tương lai đất nước. Thứ ba, bài thơ bằng ngôn từ mạnh mẽ, hình ảnh sinh động (“lưỡi gươm lạnh toát”, “giậm gót giày đạp lên đầu má”) vừa làm hiện lên cảnh tra tấn tàn khốc, lại càng làm nổi bật khí phách của bà má – không quỵ lụy trước kẻ thù. Nhờ những đối lập về sức mạnh, giữa đau đớn với ý chí, giữa nỗi đe dọa với sự kiên trung, hình tượng bà má Hậu Giang trở thành biểu tượng thiêng liêng của người mẹ Việt Nam anh hùng.

Từ hình tượng đó, chúng ta nhận ra: tinh thần yêu nước cần có lòng dũng cảm, hy sinh; người bình dị cũng có thể làm nên điều vĩ đại khi đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Hình ảnh bà má Hậu Giang nhắc nhở mỗi người rằng tự do của ta hôm nay là kết quả của bao đau thương và lòng trung kiên không khuất phục của những người như bà.

Bài thơ Biết ơn cha mẹ của Hoàng Mai là khúc tâm tình sâu lắng, chan chứa xúc cảm tri ân của người con dành cho hai đấng sinh thành. Mở đầu bài thơ, tác giả khéo léo dựng lên khung cảnh “Ngày tháng bảy mưa rơi lướt thướt / Chạnh lòng con sướt mướt canh thâu”, để từ đó gợi nỗi nhớ thương dâng tràn trong đêm mưa tĩnh lặng. Nỗi nhớ ấy không chỉ là hoài niệm mà còn là sự day dứt, hối hận vì chưa kịp báo đáp công ơn cha mẹ: “Con chưa đền đáp ơn sâu cửu trùng”. Bằng những vần thơ giản dị, Hoàng Mai khắc họa hình ảnh người cha, người mẹ tảo tần, vất vả, chịu thương chịu khó nuôi con: “Cha đảm đương mải miết vườn rau / Cơm canh khoai sắn bên nhau…” – những hình ảnh dân dã mà thấm đẫm tình yêu thương. Ở khổ thơ cuối, người con trưởng thành nhưng phải rời xa vòng tay cha mẹ, để rồi giữa nơi phồn hoa đô hội, lòng lại quặn thắt nhớ thương: “Xót xa con trẻ lệ nhòa đêm thâu”. Với thể thơ song thất lục bát truyền thống, ngôn từ mộc mạc mà giàu cảm xúc, bài thơ không chỉ là lời tri ân tha thiết, mà còn là thông điệp nhân văn sâu sắc: hãy luôn biết ơn và trân trọng công lao trời biển của cha mẹ khi còn có thể.

Phần đọc hiểu:

Câu 1: Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nào?
👉 Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thông tin, cụ thể là một bản tin khoa học.

Câu 2: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản.
👉 Phương thức biểu đạt chính là thuyết minh (kết hợp với tự sự và miêu tả trong việc trình bày phát hiện).

Câu 3: Nhận xét về cách đặt nhan đề của tác giả.
👉 Nhan đề "Phát hiện 4 hành tinh trong hệ sao láng giềng của Trái đất" ngắn gọn, rõ ràng, nêu bật nội dung chính của văn bản, gây tò mò và thu hút sự quan tâm của người đọc, đặc biệt là những người yêu thích thiên văn học.

Câu 4: Chỉ ra phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản và phân tích tác dụng của nó.
👉 Phương tiện phi ngôn ngữ là hình ảnh mô phỏng sao Barnard và các hành tinh của nó.
👉 Tác dụng: Giúp người đọc hình dung trực quan hơn về phát hiện khoa học, tăng tính sinh động, hấp dẫn và hỗ trợ việc tiếp nhận thông tin hiệu quả hơn.

Câu 5: Nhận xét về tính chính xác, khách quan của văn bản.
👉 Văn bản có tính chính xác và khách quan cao do:

• Dẫn nguồn cụ thể (báo Thanh Niên, The Astrophysical Journal Letters, ABC News).
• Nêu rõ tên các nhà khoa học, cơ sở khoa học (Đài thiên văn Gemini, VLT...).
• Không sử dụng từ ngữ cảm tính, chỉ trình bày sự thật và kết quả nghiên cứu đã được kiểm chứng.

Bài 2:

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

“Bí mật của cuộc sống là ngã bảy lần và đứng dậy tám lần.” – lời nhắn nhủ đầy ý nghĩa của nhà văn Paulo Coelho đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho bao người. Trong cuộc sống, ai cũng phải đối diện với thất bại, tổn thương hay vấp ngã. Nhưng điều quan trọng không nằm ở số lần chúng ta ngã xuống, mà ở chỗ ta có đủ bản lĩnh và ý chí để đứng dậy hay không. Mỗi lần đứng dậy là một lần chúng ta trưởng thành hơn, hiểu bản thân hơn và mạnh mẽ hơn trước thử thách. Không ai thành công mà chưa từng thất bại. Như cây muốn vươn cao thì phải đâm rễ thật sâu, con người muốn trưởng thành phải rèn luyện qua nghịch cảnh. Chính tinh thần kiên cường, không bỏ cuộc đã tạo nên những con người vĩ đại. Vì thế, hãy luôn sẵn sàng đứng dậy sau mỗi lần gục ngã, bởi đó chính là bí mật giúp ta chạm tới thành công và hạnh phúc.

Câu 2 (4.0 điểm): Phân tích nội dung và nghệ thuật bài thơ Bảo kính cảnh giới (Bài 33)

Mở bài:
Bài thơ Bảo kính cảnh giới (bài 33) của Nguyễn Trãi là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ tư tưởng, đạo lý sống và tâm hồn thanh cao của bậc đại trí thời phong kiến. Bài thơ chứa đựng những chiêm nghiệm sâu sắc về nhân sinh và lý tưởng sống ẩn dật, an nhiên.

Thân bài:

• Về nội dung:
• • Hai câu đầu thể hiện thái độ thoát ly danh lợi, không bị cuốn vào vòng xoáy công danh:

    "Rộng khơi ngại vượt bể triều quan, / Lui tới đòi thì miễn phận an."
    → Ý thức rút lui khỏi chốn quan trường, chọn cuộc sống an phận, yên bình.

  • Hai câu giữa gợi nên vẻ đẹp cuộc sống thanh tịnh, hòa hợp với thiên nhiên:

    "Hé cửa đêm chờ hương quế lọt, / Quét hiên ngày lệ bóng hoa tan."
    → Cảnh vật nên thơ, thanh khiết, phản ánh tâm hồn thi sĩ yêu thiên nhiên và sống thanh cao.

  • Hai câu tiếp theo đề cao người tài nhưng chọn con đường riêng:

    "Đời dùng người có tài Y, Phó, / Nhà ngặt, ta bền đạo Khổng, Nhan."
    → Tác giả so sánh mình với những bậc hiền triết, nguyện giữ đạo lý nhân nghĩa dù không được trọng dụng.

  • Hai câu cuối khẳng định lý tưởng sống nhàn, không màng danh lợi:

    "Kham hạ hiền xưa toan lẩn được, / Ngâm câu: danh lợi bất như nhàn."
    → Triết lý sống nhàn, coi trọng sự thanh thản hơn là danh vọng.

• Về nghệ thuật:
• • Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, chặt chẽ về niêm luật.
  • Ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh gần gũi, giàu tính biểu cảm.
  • Lối sử dụng điển cố (Y, Phó; Khổng, Nhan...) sâu sắc, thể hiện học vấn và nhân sinh quan cao đẹp của Nguyễn Trãi.

Kết bài:
Bài thơ không chỉ thể hiện nhân cách cao quý, ẩn dật của Nguyễn Trãi mà còn truyền tải một triết lý sống sâu sắc: coi nhẹ danh lợi, hướng tới sự an yên trong tâm hồn – điều mà con người hiện đại cũng luôn kiếm tìm.

Phần đọc hiểu:

Câu 1: Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nào?
👉 Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thông tin, cụ thể là một bản tin khoa học.

Câu 2: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản.
👉 Phương thức biểu đạt chính là thuyết minh (kết hợp với tự sự và miêu tả trong việc trình bày phát hiện).

Câu 3: Nhận xét về cách đặt nhan đề của tác giả.
👉 Nhan đề "Phát hiện 4 hành tinh trong hệ sao láng giềng của Trái đất" ngắn gọn, rõ ràng, nêu bật nội dung chính của văn bản, gây tò mò và thu hút sự quan tâm của người đọc, đặc biệt là những người yêu thích thiên văn học.

Câu 4: Chỉ ra phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản và phân tích tác dụng của nó.
👉 Phương tiện phi ngôn ngữ là hình ảnh mô phỏng sao Barnard và các hành tinh của nó.
👉 Tác dụng: Giúp người đọc hình dung trực quan hơn về phát hiện khoa học, tăng tính sinh động, hấp dẫn và hỗ trợ việc tiếp nhận thông tin hiệu quả hơn.

Câu 5: Nhận xét về tính chính xác, khách quan của văn bản.
👉 Văn bản có tính chính xác và khách quan cao do:

• Dẫn nguồn cụ thể (báo Thanh Niên, The Astrophysical Journal Letters, ABC News).
• Nêu rõ tên các nhà khoa học, cơ sở khoa học (Đài thiên văn Gemini, VLT...).
• Không sử dụng từ ngữ cảm tính, chỉ trình bày sự thật và kết quả nghiên cứu đã được kiểm chứng.

Bài 2:

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

“Bí mật của cuộc sống là ngã bảy lần và đứng dậy tám lần.” – lời nhắn nhủ đầy ý nghĩa của nhà văn Paulo Coelho đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho bao người. Trong cuộc sống, ai cũng phải đối diện với thất bại, tổn thương hay vấp ngã. Nhưng điều quan trọng không nằm ở số lần chúng ta ngã xuống, mà ở chỗ ta có đủ bản lĩnh và ý chí để đứng dậy hay không. Mỗi lần đứng dậy là một lần chúng ta trưởng thành hơn, hiểu bản thân hơn và mạnh mẽ hơn trước thử thách. Không ai thành công mà chưa từng thất bại. Như cây muốn vươn cao thì phải đâm rễ thật sâu, con người muốn trưởng thành phải rèn luyện qua nghịch cảnh. Chính tinh thần kiên cường, không bỏ cuộc đã tạo nên những con người vĩ đại. Vì thế, hãy luôn sẵn sàng đứng dậy sau mỗi lần gục ngã, bởi đó chính là bí mật giúp ta chạm tới thành công và hạnh phúc.

Câu 2 (4.0 điểm): Phân tích nội dung và nghệ thuật bài thơ Bảo kính cảnh giới (Bài 33)

Mở bài:
Bài thơ Bảo kính cảnh giới (bài 33) của Nguyễn Trãi là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ tư tưởng, đạo lý sống và tâm hồn thanh cao của bậc đại trí thời phong kiến. Bài thơ chứa đựng những chiêm nghiệm sâu sắc về nhân sinh và lý tưởng sống ẩn dật, an nhiên.

Thân bài:

• Về nội dung:
• • Hai câu đầu thể hiện thái độ thoát ly danh lợi, không bị cuốn vào vòng xoáy công danh:

    "Rộng khơi ngại vượt bể triều quan, / Lui tới đòi thì miễn phận an."
    → Ý thức rút lui khỏi chốn quan trường, chọn cuộc sống an phận, yên bình.

  • Hai câu giữa gợi nên vẻ đẹp cuộc sống thanh tịnh, hòa hợp với thiên nhiên:

    "Hé cửa đêm chờ hương quế lọt, / Quét hiên ngày lệ bóng hoa tan."
    → Cảnh vật nên thơ, thanh khiết, phản ánh tâm hồn thi sĩ yêu thiên nhiên và sống thanh cao.

  • Hai câu tiếp theo đề cao người tài nhưng chọn con đường riêng:

    "Đời dùng người có tài Y, Phó, / Nhà ngặt, ta bền đạo Khổng, Nhan."
    → Tác giả so sánh mình với những bậc hiền triết, nguyện giữ đạo lý nhân nghĩa dù không được trọng dụng.

  • Hai câu cuối khẳng định lý tưởng sống nhàn, không màng danh lợi:

    "Kham hạ hiền xưa toan lẩn được, / Ngâm câu: danh lợi bất như nhàn."
    → Triết lý sống nhàn, coi trọng sự thanh thản hơn là danh vọng.

• Về nghệ thuật:
• • Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, chặt chẽ về niêm luật.
  • Ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh gần gũi, giàu tính biểu cảm.
  • Lối sử dụng điển cố (Y, Phó; Khổng, Nhan...) sâu sắc, thể hiện học vấn và nhân sinh quan cao đẹp của Nguyễn Trãi.

Kết bài:
Bài thơ không chỉ thể hiện nhân cách cao quý, ẩn dật của Nguyễn Trãi mà còn truyền tải một triết lý sống sâu sắc: coi nhẹ danh lợi, hướng tới sự an yên trong tâm hồn – điều mà con người hiện đại cũng luôn kiếm tìm.

Câu 1: Xác định kiểu văn bản của ngữ liệu trên.

Ngữ liệu trên là một văn bản miêu tả và tự sự. Văn bản mô tả về chợ nổi miền Tây, làm rõ các đặc điểm văn hóa và phong tục đặc trưng của người dân miền Tây, đồng thời cung cấp thông tin về cách thức giao thương độc đáo trên chợ nổi.

Câu 2: Liệt kê một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương, mua bán thú vị trên chợ nổi.

1. Chợ nổi họp trên sông: Người buôn bán nhóm họp bằng xuồng, ghe, với các loại phương tiện như xuồng ba lá, xuồng năm lá, ghe tam bản, tắc ráng, ghe máy.
2. Sự đa dạng của mặt hàng: Chợ nổi bày bán nhiều loại trái cây, rau củ, bông kiểng, hàng thủ công gia dụng, thực phẩm và động vật.
3. Cách rao hàng bằng “cây bẹo”: Người bán treo các mặt hàng trên những cây sào dài, giúp khách dễ dàng nhận biết từ xa.
4. Cách rao hàng bằng âm thanh: Các ghe bán hàng sử dụng kèn tay hoặc kèn đạp để thu hút khách. Các cô gái bán đồ ăn thì rao hàng bằng lời mời hấp dẫn như "Ai ăn chè đậu đen, nước dừa đường cát hôn...?".

Câu 3: Nêu tác dụng của việc sử dụng tên các địa danh trong văn bản trên.

Việc sử dụng các địa danh như Cái Bè, Cái Răng, Ngã Bảy, Ngã Năm giúp:

1. Tăng tính xác thực và đặc trưng: Những địa danh này gắn liền với các chợ nổi nổi tiếng của miền Tây, làm tăng tính thực tế cho thông tin.
2. Khẳng định sự đa dạng văn hóa: Mỗi địa phương có những đặc điểm riêng biệt, giúp người đọc cảm nhận rõ ràng hơn về sự phong phú và độc đáo của chợ nổi miền Tây.
3. Giới thiệu sự phát triển vùng đất: Địa danh là minh chứng cho sự tồn tại và phát triển của những khu chợ này, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa địa phương.

Câu 4: Nêu tác dụng của phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản trên.

Các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ như âm thanh (kèn), hành động (cách rao hàng) có tác dụng:

1. Thu hút sự chú ý: Việc sử dụng âm thanh của các chiếc kèn, hoặc treo hàng hóa trên cây sào giúp người mua dễ dàng nhận ra các mặt hàng và đến gần mua bán.
2. Tạo không khí sinh động: Các âm thanh lạ tai và hình ảnh cây bẹo di động làm không gian chợ nổi trở nên náo nhiệt và hấp dẫn.
3. Tăng tính đặc trưng văn hóa: Những hành động và hình thức giao tiếp này phản ánh một phần đặc trưng văn hóa, phong tục của người dân miền Tây.

Câu 5: Anh/Chị có suy nghĩ gì về vai trò của chợ nổi đối với đời sống của người dân miền Tây?

Chợ nổi miền Tây không chỉ là nơi mua bán mà còn là một biểu tượng văn hóa của vùng sông nước. Chợ nổi giúp người dân có thể giao thương, trao đổi hàng hóa mà không cần vào đất liền, duy trì nét sống đặc trưng của miền Tây. Nó cũng góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa sông nước, tạo điều kiện cho cộng đồng phát triển kinh tế, gắn kết các mối quan hệ xã hội giữa những người dân trong khu vực. Hơn nữa, chợ nổi cũng là một điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút khách tham quan, góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương.