Câu 1. Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu/ … / Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã khắc họa sâu sắc hình ảnh con người trong cuộc đấu tranh quyết liệt với biển cả, qua đó làm nổi bật ý chí, nghị lực và khát vọng sống mãnh liệt. Biển hiện lên dữ dội, hung hãn với những con sóng “xé nhau đục vật vờ”, tạo nên thử thách khắc nghiệt cho con người. Trước hoàn cảnh ấy, tiếng gọi “Chèo đi thôi, chèo đi!” vang lên như một mệnh lệnh, một lời thúc giục đầy quyết tâm. Con người không khuất phục trước thiên nhiên mà chủ động đối diện, đoàn kết để vượt qua hiểm nguy. Đặc biệt, lời cầu khẩn “Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” không phải là sự yếu đuối, mà là khát vọng được sống, được gắn bó với biển – nơi vừa khắc nghiệt vừa thân thương. Qua đoạn trích, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp của con người lao động: dũng cảm, kiên cường, giàu ý chí và luôn hướng về sự sống. Đó cũng là thông điệp sâu sắc về sức mạnh tinh thần của con người trước những thử thách lớn lao của cuộc đời. Câu 2. Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, có những giá trị luôn bền vững và thiêng liêng, trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc trước mọi biến động của cuộc sống. Một trong những giá trị cao quý ấy chính là tình thân – tình cảm gia đình ruột thịt gắn bó máu mủ, yêu thương và chở che lẫn nhau. Tình thân trước hết là mối quan hệ tự nhiên và sâu sắc nhất của con người. Đó là tình cảm giữa ông bà, cha mẹ, con cái, anh chị em trong gia đình. Tình thân không cần điều kiện hay sự đáp trả, mà xuất phát từ sự hy sinh thầm lặng và yêu thương vô bờ bến. Cha mẹ dành cả đời lo lắng cho con cái, mong con trưởng thành, sống tử tế và hạnh phúc. Ông bà là nơi lưu giữ ký ức, truyền cho con cháu những bài học về đạo lý và truyền thống. Chính tình thân đã nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người ngay từ những bước đi đầu tiên trong cuộc đời. Trong cuộc sống đầy áp lực và thử thách, tình thân đóng vai trò như một điểm tựa tinh thần vững chắc. Khi con người vấp ngã, thất bại hay mệt mỏi, gia đình luôn là nơi sẵn sàng dang tay đón nhận, an ủi và tiếp thêm nghị lực. Một lời động viên của cha mẹ, một bữa cơm gia đình ấm cúng hay sự quan tâm giản dị của người thân cũng đủ giúp con người vượt qua khó khăn. Không phải ngẫu nhiên mà người ta thường nói: “Đi đâu thì đi, mệt rồi cũng muốn về nhà”. Bởi gia đình là nơi bình yên nhất, nơi con người được là chính mình mà không phải gồng gánh hay che giấu cảm xúc. Không chỉ mang giá trị tinh thần, tình thân còn góp phần hình thành nhân cách con người. Trong gia đình, mỗi cá nhân học được cách yêu thương, chia sẻ, nhường nhịn và sống có trách nhiệm. Những bài học đạo đức đầu đời thường không đến từ sách vở mà từ cách cư xử của người thân. Một gia đình yêu thương, hòa thuận sẽ tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện cả về nhân cách lẫn tâm hồn. Ngược lại, sự thờ ơ hay rạn nứt trong tình thân có thể để lại những tổn thương sâu sắc, ảnh hưởng lâu dài đến đời sống tinh thần của mỗi người. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, không ít người mải mê chạy theo công việc, vật chất mà vô tình xem nhẹ tình thân. Sự thiếu quan tâm, chia sẻ giữa các thành viên khiến khoảng cách trong gia đình ngày càng lớn. Điều đó đòi hỏi mỗi người cần ý thức trân trọng và gìn giữ tình thân bằng những hành động cụ thể: quan tâm cha mẹ nhiều hơn, yêu thương anh chị em, dành thời gian cho gia đình và biết nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc. Tóm lại, tình thân là giá trị vô giá, là cội nguồn của yêu thương và sức mạnh tinh thần của mỗi con người. Dù cuộc sống có đổi thay ra sao, tình thân vẫn luôn là ngọn lửa ấm áp soi sáng và nâng đỡ con người trên mọi chặng đường đời. Mỗi chúng ta cần biết trân trọng, gìn giữ và vun đắp tình thân để cuộc sống trở nên ý nghĩa và hạnh phúc hơn.

Câu 1. Xác định người kể trong văn bản. → Người kể chuyện là nhân vật trữ tình xưng “tôi”, Câu 2. Hình ảnh “biển” hiện ra trong văn bản có đặc điểm gì? → Biển hiện lên với những đặc điểm: Dữ dội, hung bạo: nước cuộn thác, gầm réo, dựng đứng, xoáy mạnh. Đầy hiểm nguy, đe doạ sự sống: có quỷ dữ, ngọ lồm, Long Vương, có thể nuốt người, lật thuyền. Mang màu sắc huyền bí, tâm linh: gắn với cõi âm, quan slay, chợ Đường Chu. → Biển không chỉ là không gian tự nhiên mà còn là thế lực đáng sợ thử thách con người. Câu 3. Chủ đề của văn bản là gì? → Văn bản thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của con người lương thiện bị đày đọa ở cõi âm, đồng thời phản ánh: Số phận bi thương của người lao động nghèo. Khát vọng được sống, được thoát khỏi đau khổ, hiểm nguy. Quan niệm dân gian về thế giới bên kia của người Tày – Nùng. Câu 4. Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho điều gì? → Mười hai rán nước là biểu tượng cho những thử thách khắc nghiệt, liên tiếp và dai dẳng của kiếp người, đặc biệt là: Những tai ương, đau khổ mà con người phải chịu đựng. Hành trình gian nan của linh hồn nơi cõi âm. → Qua đó thể hiện sự nhỏ bé, yếu đuối của con người trước số phận. Câu 5. Những âm thanh nào được thể hiện trong đoạn thơ? Những âm thanh đó gợi cảm xúc gì? Âm thanh được thể hiện: “nước sôi gầm réo” “thét gào” tiếng nước cuộn, kéo thuyền Cảm xúc gợi ra: Sự kinh hoàng, sợ hãi, tuyệt vọng của con người trước sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên. Thể hiện lời cầu xin tha thiết được sống, nỗi lo âu tột cùng của người chèo thuyền.