Đoạn trích là một nốt nhạc trầm buồn, đau xót trong bản đàn cuộc đời của nhân vật Kim Trọng. Sau nửa năm chịu tang, khi trở lại vườn Thúy với trái tim tràn đầy hy vọng, chàng bàng hoàng đối mặt với cảnh tượng "nhìn phong cảnh cũ, nay đà khác xưa". Bút pháp tả cảnh ngụ tình được Nguyễn Du sử dụng bậc thầy qua các hình ảnh "cỏ mọc", "lau thưa", "vách mưa rã rời", vẽ nên một không gian hoang phế, lạnh lẽo, phản chiếu sự bất an và dự cảm chẳng lành trong lòng nhân vật. Hình ảnh điển tích "Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông" càng làm đậm tô nỗi xót xa khi cảnh còn mà người mất. Đặc biệt, sự thật về gia biến qua lời kể của Vương ông như "sét đánh lưng trời", khiến Kim Trọng rơi vào trạng thái cực hạn của nỗi đau: "vật mình vẫy gió, tuôn mưa". Qua đoạn trích, ta không chỉ thấy một mối tình thủy chung, sâu nặng của chàng Kim mà còn cảm nhận được cái nhìn nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du trước những biến cố phũ phàng của số phận đã đẩy con người vào bi kịch tan vỡ.

Phần 2: Nghị luận xã hội (Khoảng 600 chữ)

Đề bài: Suy nghĩ về sự hi sinh thầm lặng trong cuộc sống hiện nay.

Dàn ý tham khảo:

1. Mở bài:
2. • Dẫn dắt: Cuộc sống hiện đại thường được ví như một cuộc đua hối hả, nơi cái tôi cá nhân đôi khi được đề cao quá mức.
   • Nêu vấn đề: Giữa sự ồn ào ấy, những giá trị nhân văn cao đẹp vẫn âm thầm tồn tại, mà tiêu biểu nhất là sự hi sinh thầm lặng.
3. Thân bài:
4. • Giải thích: Hi sinh thầm lặng là việc tự nguyện từ bỏ quyền lợi, sự thoải mái hoặc lợi ích cá nhân để lo cho người khác, vì cộng đồng mà không phô trương, không đòi hỏi sự đền đáp hay vinh danh.
   • Biểu hiện trong cuộc sống:
   • • Trong gia đình: Là bóng dáng tảo tần của cha mẹ, nhịn ăn nhịn mặc để con cái có tương lai tươi sáng (giống như Thúy Kiều bán mình chuộc cha là một sự hi sinh vì chữ Hiếu).
     • Trong xã hội: Là những người công nhân vệ sinh quét rác đêm khuya, là những chiến sĩ vùng biên cương, là những bác sĩ tuyến đầu hay những tình nguyện viên thầm lặng giúp đỡ người vô gia cư.
   • Ý nghĩa của sự hi sinh thầm lặng:
   • • Là sợi dây vô hình gắn kết con người, tạo nên sức mạnh cộng đồng.
     • Giúp xoa dịu nỗi đau, làm giảm bớt những bất công và khó khăn trong xã hội.
     • Làm đẹp tâm hồn người hi sinh, giúp họ sống có mục đích và ý nghĩa hơn.
   • Phản biện:
   • • Hi sinh không có nghĩa là tự ngược đãi bản thân một cách mù quáng.
     • Phê phán lối sống ích kỷ, thực dụng, chỉ biết nhận lại mà không biết cho đi.
5. Kết bài:
6. • Khẳng định lại giá trị: Sự hi sinh thầm lặng chính là những "bông hoa nở trong bóng tối", tỏa hương thơm ngát cho cuộc đời.
   • Bài học hành động: Mỗi người không nhất thiết phải làm những điều vĩ đại, đôi khi chỉ cần một sự nhường nhịn, một sự giúp đỡ thầm lặng cũng đủ để làm thế giới ấm áp hơn.

Bài mẫu gợi ý:

Trong cuốn tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy, Nikolai Ostrovsky từng viết: "Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí...". Để cuộc đời không sống hoài sống phí, con người cần biết sống vì người khác, và một trong những biểu hiện cao đẹp nhất của lối sống ấy chính là sự hi sinh thầm lặng.

Hi sinh thầm lặng không phải là những hành động hào nhoáng dưới ánh đèn sân khấu hay những bài diễn thuyết hùng hồn. Đó là sự tự nguyện khước từ những nhu cầu cá nhân, những lợi ích riêng tư để vun vén cho hạnh phúc của người khác hoặc lợi ích chung của xã hội mà không cần một lời ca tụng. Nó giống như rễ cây đâm sâu trong lòng đất tối tăm để nuôi dưỡng những đóa hoa rực rỡ dưới ánh mặt trời.

Chúng ta có thể bắt gặp sự hi sinh ấy ở ngay trong chính ngôi nhà của mình. Đó là đôi bàn tay chai sần của cha, là đôi mắt quầng thâm vì thức khuya của mẹ. Họ dành cả thanh xuân và sức khỏe để đổi lấy những bữa cơm no, những cuốn sách mới cho con cái. Ra ngoài xã hội, sự hi sinh thầm lặng ấy còn mang tầm vóc lớn lao hơn. Đó là những người lính trẻ gác lại tình yêu đôi lứa để canh giữ biên cương hải đảo. Đó là những người bác sĩ âm thầm trong phòng bệnh, đối mặt với rủi ro lây nhiễm để giành giật sự sống cho bệnh nhân. Hay giản đơn hơn, đó là những "hiệp sĩ" đường phố, những người làm từ thiện không bao giờ công khai danh tính.

Sự hi sinh thầm lặng có sức mạnh cảm hóa vô cùng lớn lao. Nó là chất keo kết dính trái tim con người, khiến xã hội bớt đi sự lạnh lùng của máy móc và đầy ắp hơi ấm của tình người. Khi ta biết hi sinh vì người khác, tâm hồn ta trở nên giàu có và thanh thản hơn. Tuy nhiên, hi sinh thầm lặng không đồng nghĩa với sự chịu đựng nhẫn nhục một cách vô lý hay đánh mất hoàn toàn cái tôi. Hi sinh cần đi kèm với sự sáng suốt để giá trị của nó thực sự mang lại điều tốt đẹp.

Thật đáng buồn khi trong xã hội hiện nay, vẫn còn những kẻ sống theo triết lý "mình vì mình", luôn tính toán thiệt hơn và thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại. Những người ấy có thể giàu có về vật chất nhưng lại nghèo nàn về tâm hồn.

Tóm lại, sự hi sinh thầm lặng là vẻ đẹp vĩnh cửu của nhân tính. Mỗi chúng ta không cần phải làm những điều quá lớn lao để được gọi là hi sinh. Chỉ cần một chút nhường nhịn khi tham gia giao thông, một chút thời gian sẻ chia với người gặp khó khăn, ta đã góp một viên gạch nhỏ để xây dựng nên tòa lâu đài của lòng nhân ái. Đừng đợi đến khi được vinh danh mới bắt đầu cống hiến, bởi lẽ "Hữu xạ tự nhiên hương", những gì xuất phát từ trái tim sẽ chạm đến trái tim.

Câu 1: Thể loại của văn bản

Văn bản trên thuộc thể loại Truyện thơ Nôm (viết theo thể thơ lục bát).

Câu 2: Ngôn ngữ của văn bản

Văn bản chủ yếu sử dụng ngôn ngữ người kể chuyện (ngôi thứ ba) để dẫn dắt sự việc và miêu tả nội tâm nhân vật. Ngoài ra, đoạn cuối có sự xuất hiện của ngôn ngữ nhân vật (lời của Vương ông nói với Kim Trọng).

Câu 3: Tóm tắt các sự kiện chính

Có thể tóm tắt đoạn trích qua các sự kiện sau:

1. Kim Trọng trở lại: Sau nửa năm chịu tang ở Liêu Dương, Kim Trọng vội vã quay lại vườn Thúy tìm Kiều.
2. Cảnh vật hoang tàn: Chàng bàng hoàng thấy vườn xưa đã thay đổi, cỏ mọc đầy, cửa đóng then cài, không còn bóng dáng người thương.
3. Hỏi thăm tin tức: Kim Trọng lân la hỏi chuyện láng giềng và bàng hoàng biết tin gia đình họ Vương gặp biến cố: cha bị tù tội, Kiều đã bán mình chuộc cha, gia đình phải dời đi nơi khác trong cảnh nghèo khó.
4. Cuộc gặp gỡ đau thương: Kim Trọng tìm được đến nơi ở mới của gia đình Kiều. Vương ông kể lại ngọn ngành sự việc và việc Kiều đã nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho chàng.
5. Nỗi đau của Kim Trọng: Nghe tin dữ, Kim Trọng vô cùng đau đớn, vật vã, tiếc thương cho mối tình dở dang và số phận của Thúy Kiều.

Câu 4: Ý nghĩa hình ảnh "Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông"

Đây là một hình ảnh mang tính ước lệ và sử dụng điển tích (thơ Thôi Hộ), mang nhiều tầng nghĩa:

• Sự đối lập nghiệt ngã: Hoa đào vẫn nở, thiên nhiên vẫn tuần hoàn như cũ nhưng "người xưa" đã vắng bóng. Nó tạo nên sự tương phản giữa cái vĩnh hằng của thiên nhiên và cái mong manh, đổi thay của kiếp người.
• Nỗi lòng nhân vật: Diễn tả tâm trạng hụt hẫng, xót xa và hoài niệm của Kim Trọng khi đứng trước cảnh cũ mà tình xưa đã chia lìa.
• Giá trị biểu cảm: Làm đậm tô vẻ hiu quạnh, trống vắng của vườn Thúy lúc bấy giờ.

Câu 5: Tác dụng của biện pháp tả cảnh ngụ tình

Đoạn thơ sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc:

"Sập sè én liệng lầu không, Cỏ lan mặt đất, rêu phong dấu giày. Cuối tường gai góc mọc đầy, Đi về này những lối này năm xưa!"

• Về nội dung (Cảnh): Miêu tả sự hoang phế, hiu quạnh của vườn Thúy. Những hình ảnh như "lầu không", "cỏ lan", "rêu phong", "gai góc" cho thấy nơi đây đã lâu không có hơi người, không được chăm sóc.
• Về tâm trạng (Tình): * Thể hiện sự bàng hoàng, xót xa của Kim Trọng khi chứng kiến sự đổi thay quá lớn của nơi từng gắn liền với những kỷ niệm tình yêu đẹp đẽ.
• • Gợi lên cảm giác về một định mệnh đau thương và dự cảm không lành về số phận của người con gái chàng yêu.
  • Mượn cái "tĩnh" và cái "hoang dại" của cảnh vật để nói lên cái trống rỗng, đổ vỡ trong lòng người.

Những thành tựu tiêu biểu về giáo dục của văn minh Đại Việt:

• Hệ thống giáo dục được xây dựng, tiêu biểu là Quốc Tử Giám.
• Chế độ khoa cử được tổ chức chặt chẽ để tuyển chọn nhân tài.
• Chữ Hán được dùng trong giáo dục; chữ Nôm được sáng tạo và phát triển.
• Truyền thống trọng học, trọng đạo được hình thành, thúc đẩy văn hóa và xã hội phát triển.

Những thành tựu tiêu biểu về giáo dục của văn minh Đại Việt:

• Hệ thống giáo dục được xây dựng, tiêu biểu là Quốc Tử Giám.
• Chế độ khoa cử được tổ chức chặt chẽ để tuyển chọn nhân tài.
• Chữ Hán được dùng trong giáo dục; chữ Nôm được sáng tạo và phát triển.
• Truyền thống trọng học, trọng đạo được hình thành, thúc đẩy văn hóa và xã hội phát triển.