Nam Cao là một nhà văn hiện thực xuất sắc với những tác phẩm viết về người nông dân và trí thức nghèo. Trong đó, "Lão Hạc" là một truyện ngắn đầy xúc động, khắc họa chân thực số phận bi thảm nhưng ngời sáng phẩm chất của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

Tác phẩm xoay quanh nhân vật lão Hạc – một lão nông nghèo khổ, cô đơn. Vợ mất sớm, con trai vì cảnh nghèo không lấy được vợ đã phẫn chí đi làm đồn điền cao su biền biệt. Lão ở nhà một mình, bầu bạn với "cậu Vàng". Nhưng cái nghèo, cái đói đã dồn lão vào đường cùng. Sau một trận ốm dài, không còn sức làm thuê, lại thêm bão tàn phá hoa màu, lão Hạc phải đối mặt với lựa chọn đau đớn: bán cậu Vàng – kỷ vật duy nhất của con trai.

Phân đoạn lão Hạc kể về việc bán chó với ông Giáo là một trong những trang văn xúc động nhất. Lão cười như mếu, mắt ầng ậng nước, rồi "hu hu khóc". Lão tự trách mình đã trót lừa một con chó. Nỗi đau ấy cho thấy lão là người có trái tim vô cùng nhân hậu và giàu lòng trắc ẩn.

Không chỉ giàu tình thương, lão Hạc còn là người có lòng tự trọng vô cùng cao khiết. Dù đói khát, lão kiên quyết từ chối sự giúp đỡ của ông Giáo. Lão âm thầm chuẩn bị cho cái chết của mình bằng cách gửi lại mảnh vườn và tiền làm ma cho ông Giáo, vì không muốn hàng xóm phải bận lòng hay tốn kém vì mình.

Cái chết của lão Hạc bằng bả chó thật dữ dội và đau đớn. Lão chọn cách chết của một con vật để tạ tội với "cậu Vàng", và cũng là để bảo toàn vẹn nguyên mảnh vườn cho đứa con trai. Cái chết ấy là một lời tố cáo đanh thép xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẩy con người đến bước đường cùng, nhưng đồng thời cũng khẳng định vẻ đẹp tâm hồn bất diệt của người nông dân.

Qua truyện ngắn "Lão Hạc", Nam Cao đã thể hiện cái nhìn nhân đạo sâu sắc. Tác phẩm không chỉ khiến người đọc xót thương cho một kiếp người cơ cực mà còn giúp ta thêm trân trọng những giá trị đạo đức cao đẹp của con người ngay cả trong hoàn cảnh khốn cùng nhất.

Trong bài thơ "Khi mùa mưa đến", cảm hứng chủ đạo của nhà thơ là niềm say mê, giao hòa trọn vẹn với thiên nhiên và tình yêu tha thiết đối với quê hương. Khi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống, tác giả không nhìn nó qua lăng trụ của sự ảm đạm, mà thấy đó là một sức sống mới đang trỗi dậy: "Sông đã phồng phao", "lòng trẻ lại", "làng ta tươi tốt". Cảm hứng ấy bắt nguồn từ sự quan sát tinh tế, từ tiếng "trống gõ vô hồi" trên lá chuối đến nhịp "gót trẻ kéo nhau về" của từng hạt mưa. Nhà thơ đã thổi hồn vào cảnh vật, biến cơn mưa thành biểu tượng của sự hồi sinh, bồi đắp cho những "bãi bờ nhân hậu". Qua đó, người đọc cảm nhận được tâm hồn nhạy cảm, lạc quan và một tình yêu gắn bó sâu nặng với mảnh đất quê hương của tác giả.

Ý thơ thể hiện một lẽ sống cao đẹp: nguyện hòa nhập và cống hiến hết mình để làm giàu đẹp thêm cho quê hương, đất nước.