Quá trình xâm lược Đông Nam Á hải đảo của thực dân phương Tây

• Thế kỉ XVI: Các nước phương Tây bắt đầu xâm nhập để buôn bán, truyền đạo.

• Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha là những nước đi đầu.

a) In-đô-nê-xi-a (Indonesia)

• Thế kỉ XVI: Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha xâm nhập buôn bán.

• Năm 1602: Công ty Đông Ấn Hà Lan được thành lập.

• Thế kỉ XVII–XIX: Hà Lan từng bước đánh chiếm và hoàn thành việc xâm lược → biến In-đô-nê-xi-a thành thuộc địa.

b) Phi-líp-pin (Philippines)

• Năm 1521: Tây Ban Nha đến xâm nhập.

• Năm 1565: bắt đầu quá trình chinh phục và cai trị.

• Cuối thế kỉ XIX (1898): sau chiến tranh với Hoa Kỳ, Tây Ban Nha thất bại → Phi-líp-pin trở thành thuộc địa của Hoa Kỳ.

c) Ma-lai-xi-a (Malaysia)

• Thế kỉ XVI: Bồ Đào Nha chiếm Malacca.

• Sau đó lần lượt bị Hà Lan rồi Anh chiếm.

• Thế kỉ XIX: Anh hoàn thành việc xâm lược, biến Ma-lai-xi-a thành thuộc địa.

Đến cuối thế kỉ XIX, hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo đều trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

1. Ảnh hưởng của chế độ thực dân đối với các quốc gia Đông Nam Á

Sau khi hoàn thành xâm lược (từ thế kỉ XVI đến cuối thế kỉ XIX), các nước thực dân như Anh, Hà Lan, Pháp, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ đã thiết lập ách thống trị ở Đông Nam Á. Chế độ thực dân đã gây ra những ảnh hưởng sâu sắc:

a) Về chính trị

• Xóa bỏ hoặc làm suy yếu nền độc lập, chủ quyền của các quốc gia.

• Thiết lập bộ máy cai trị thực dân, chia để trị.

• Đàn áp các phong trào đấu tranh của nhân dân.

Các nước Đông Nam Á mất quyền tự chủ, trở thành thuộc địa hoặc phụ thuộc.

b) Về kinh tế

• Thực dân khai thác thuộc địa nhằm vơ vét tài nguyên, bóc lột nhân công rẻ mạt.

• Nền kinh tế bị lệ thuộc vào chính quốc, phát triển mất cân đối (chủ yếu trồng cây công nghiệp, khai khoáng phục vụ xuất khẩu).

• Kìm hãm sự phát triển công nghiệp bản địa.

Kinh tế các nước rơi vào tình trạng phụ thuộc và chậm phát triển.

c) Về xã hội

• Xã hội phân hóa sâu sắc: xuất hiện giai cấp công nhân, tư sản dân tộc; đồng thời mâu thuẫn dân tộc gay gắt.

• Nhân dân bị áp bức nặng nề.

Tạo điều kiện hình thành các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

d) Về văn hóa

• Truyền bá văn hóa phương Tây, mở trường học kiểu mới.

• Nhưng đồng thời làm mai một nhiều giá trị truyền thống.

2. Liên hệ với Việt Nam

Tại Việt Nam, sau khi hoàn thành xâm lược cuối thế kỉ XIX, Pháp đã áp dụng chính sách cai trị tương tự:

• Chính trị: Thiết lập bộ máy cai trị thực dân – phong kiến, chia nước ta thành ba kì.

• Kinh tế: Đẩy mạnh khai thác thuộc địa (cao su, than, lúa gạo), bóc lột nặng nề.

• Xã hội: Xuất hiện các giai cấp mới (công nhân, tư sản), mâu thuẫn dân tộc gay gắt.

• Văn hóa: Du nhập giáo dục và tư tưởng phương Tây nhưng phục vụ mục đích cai trị.

Chính những chính sách đó đã làm bùng nổ các phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam đầu thế kỉ XX.

Kết luận

Chế độ thực dân vừa gây ra hậu quả nặng nề về chính trị, kinh tế, xã hội cho các quốc gia Đông Nam Á, vừa làm nảy sinh các lực lượng và điều kiện dẫn đến phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, trong đó có Việt Nam.