Câu 1. Xác định điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản. * Đáp án: Điểm nhìn của người kể chuyện là ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mặt), nhưng có sự linh hoạt, đôi khi nhập thân vào nhân vật để tái hiện suy nghĩ, tâm trạng (điểm nhìn bên trong). * Dẫn chứng: * Sử dụng đại từ "Thứ", "Y". * Tái hiện trực tiếp suy nghĩ: "Y đã ghét và yêu. Y đã say mê. Y đã ngời ở thư viện không biết mệt..." hay "...y cũng chưa làm được nổi hống hách mười phần bảy, còn kiếm nồi cơm còn khó khăn..." (Đoạn này cho thấy người kể chuyện biết rõ cả những cảm xúc, suy nghĩ nội tâm của Thứ). Câu 2. Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường là gì? * Đáp án: Ước mơ của Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường là một hoài bão lớn lao, muốn trở thành một trí thức có ích, có địa vị và có ảnh hưởng để thay đổi đất nước và cải tạo xã hội. * Dẫn chứng: * "Y sẽ thành Bảng Thành chung, y sẽ đi tú tài, y sẽ vào đại học đường, y sang Tây..." * "Y sẽ thành một vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình..." * "Y sẽ làm một ông phận tầm thường, mặt cạn thì và lưng gù, tháng tháng lĩnh lương về nuôi vợ, nuôi con..." (Đây là viễn cảnh bi quan trái ngược với ước mơ, nhưng lại là sự thật phũ phàng mà Thứ nhận ra). Lưu ý: Phần dẫn chứng này bao gồm cả sự thật phũ phàng mà Thứ đối diện, nhưng phần đầu mới chính là ước mơ thuở ban đầu. Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích sau: "Nhưng nay mai, mới thật buồn. Y sẽ chẳng có việc gì làm, y sẽ ăn bám vợ! Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra ở một xó nhà quê. Người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y. Rồi y sẽ chết mà chưa làm gì cả, chết mà chưa sống!..." * Biện pháp tu từ chính: Liệt kê, Điệp từ/Điệp cú pháp ("y sẽ", "sẽ khinh y"), và đặc biệt là Ẩn dụ/Hoán dụ chỉ sự suy tàn, vô nghĩa của cuộc đời. * Phân tích tác dụng: * Liệt kê và Điệp từ/Điệp cú pháp ("Y sẽ..."): Tạo ra một chuỗi các sự việc, trạng thái tiêu cực, nhấn mạnh sự bế tắc, tuyệt vọng liên tiếp và không lối thoát trong tương lai của Thứ. Nó tạo nhịp điệu dồn dập, khắc nghiệt của sự tha hóa. * Ẩn dụ ("Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra"): Các hình ảnh này gắn liền với sự vật vô tri bị hủy hoại theo thời gian, biểu thị một cách hình ảnh quá trình sống mòn, sự tàn lụi về tinh thần và thể xác của người trí thức trong xã hội cũ, khi họ không thực hiện được lý tưởng. Câu 4. Nhận xét về cuộc sống và con người của nhân vật Thứ được thể hiện trong đoạn trích. * Nhận xét về cuộc sống: * Cuộc sống của Thứ là chuỗi ngày khổ cực, nghèo túng, phải đấu tranh để kiếm sống (kiếm nồi cơm còn khó khăn). * Đó là cuộc sống tuyệt vọng trong kiếp "sống mòn", xa rời lý tưởng ban đầu, ngày càng tầm thường hóa, bị bao vây bởi sự buồn chán và sự thật phũ phàng. * Nhận xét về con người: * Thứ là một trí thức có hoài bão, lí tưởng lớn lao (mong muốn làm vĩ nhân, thay đổi xứ sở), nhưng lại bất lực trước thực tại. * Anh là người mang trong mình sự day dứt, dằn vặt sâu sắc, nhận thức rõ sự tha hóa của bản thân: ghét và yêu những thứ tầm thường, và cuối cùng là tự khinh bỉ chính mình ("chính y sẽ khinh y"). * Hình ảnh Thứ tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám, bị xã hội đẩy vào con đường mòn, mất hết ý chí và trở nên ti tiện, nhỏ nhen. Câu 5. Nêu suy nghĩ của anh/chị về một triết lí nhân sinh được rút ra từ văn bản? * Triết lí nhân sinh gợi ý (chọn 1 trong các ý sau và phát triển): * Bi kịch của lí tưởng và thực tại: Cuộc sống khắc nghiệt và nghèo đói có thể hủy hoại, làm xói mòn những hoài bão lớn lao nhất của con người. (Triết lí về sự tha hóa). * Sự khinh bỉ chính mình: Nỗi đau lớn nhất không phải là sự khinh bỉ của người khác, mà là sự khinh bỉ của bản thân khi nhận ra mình đã phản bội lý tưởng và sống một cuộc đời vô nghĩa. (Triết lí về nhân phẩm và tự ý thức). * Ý nghĩa của sự sống: Sống mà không thực hiện được khát vọng, không làm được điều gì có ý nghĩa thì chỉ là "chết mà chưa sống". (Triết lí về mục đích sống). * Phần suy nghĩ (Gợi ý cho triết lí 1): * Khẳng định tính đúng đắn của triết lí: Con người cần vật chất để duy trì sự sống, nhưng nếu quá tập trung vào "miếng cơm manh áo", họ sẽ vô tình đánh mất đi những giá trị tinh thần, ước mơ, hoài bão. * Liên hệ thực tế: Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người trẻ cũng đối mặt với sự giằng co giữa áp lực mưu sinh và việc theo đuổi đam mê. Cần có sự cân bằng để không rơi vào bi kịch "sống mòn"